Phát triển nóng và 'chảy máu' di sản ở Hội An

11/07/2018 15:18 GMT+7

TTO - Các di sản thế giới ở Việt Nam như Hội An, Hạ Long đang đối diện với nguy cơ đánh mất tính nguyên vẹn do phát triển du lịch nóng.

Phát triển nóng và chảy máu di sản ở Hội An - Ảnh 1.

Phố cổ Hội An nhìn từ trên cao. Nhiều nhà đầu tư bên ngoài mua, chuyển nhượng nhà cửa đất đai trong vùng lõi ở Hội An - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Do đó, những bài học về các di sản bị UNESCO rút danh hiệu vì không giữ được tính nguyên vẹn chưa bao giờ cũ.

Trong ngày thứ hai diễn ra hôm qua 10-7 của hội thảo quốc tế về di sản thế giới và phát triển bền vững ở TP Hạ Long, Quảng Ninh, các chuyên gia trong và ngoài nước chung nhận định phải đặt yếu tố người dân địa phương ở vị trí trung tâm bởi vì di sản chỉ được bảo tồn bền vững khi nó gắn bó trực tiếp với lợi ích của cộng đồng và hai phía có sự gắn kết hữu cơ với nhau.

Hội An là một di sản sống, yếu tố về cộng đồng đóng vai trò hết sức quan trọng vì cộng đồng là người trực tiếp quản lý di sản của mình và đạt được mục tiêu bảo tồn phát triển

Ông NGUYỄN CHÍ TRUNG (giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An)

Hội An đang mất dần giá trị cộng đồng

Tại hội thảo, TS Robyn Bushell (nghiên cứu di sản và du lịch, ĐH Tây Sydney, Úc) và ThS Phạm Thị Thanh Hường (VP UNESCO tại Việt Nam) cùng trình bày một nghiên cứu chung, trong đó cho rằng Việt Nam là một quốc gia điển hình ở Đông Nam Á, nơi các cộng đồng địa phương sống trong phần lớn các khu di sản thế giới và chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào du lịch trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, theo nghiên cứu này, người dân địa phương đã không được thụ hưởng xứng đáng những lợi ích mà phát triển du lịch đem lại.

Nghiên cứu chỉ ra tại Hội An, du lịch tạo ra khoảng 67% GDP địa phương, trong đó tính riêng từ bán vé trong khu vực vùng lõi là 7,8 triệu USD năm 2016.

Mặc dù người dân địa phương được cải thiện về việc làm, giáo dục và mức sống nói chung, một nhóm khá nhỏ được hưởng phần lớn lợi ích, và phần lớn trong nhóm này không phải là người Hội An.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Chí Trung - giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An - cho biết quan điểm chung về di sản đều hướng tới trách nhiệm cộng đồng, vai trò của Nhà nước chỉ là đưa ra chính sách, biện pháp quản lý di sản.

Hiện có ý kiến cho rằng đang có hiện tượng "chảy máu" di sản ở Hội An khi những nhà đầu tư bên ngoài mua, chuyển nhượng nhà cửa đất đai trong vùng lõi ở Hội An, làm mất đi những giá trị cộng đồng của di sản Hội An.

Bình luận về ý kiến này, ông Nguyễn Chí Trung nói: "Hội An là một di sản tư nhân do nhiều cá nhân làm chủ bởi khoảng 90% ngôi nhà trong Hội An là thuộc sở hữu tư nhân.

Do đó, chuyện thay đổi sở hữu là quy luật tất yếu của quá trình phát triển. Tuy nhiên, chính quyền đã tạo điều kiện cho những chủ mới trở thành những người chủ thực sự, gắn bó với Hội An".

Trình bày quan điểm độc lập, TS Russell Staiff (ĐH Tây Sydney) cho rằng du lịch tác động sâu sắc đến văn hóa và cả xã hội. Do đó khi nói về du lịch cộng đồng, chúng ta cần phải thấy người dân địa phương tham gia vào phát triển du lịch và người dân cũng hoan nghênh du khách đến với họ để tìm hiểu về di sản và tương tác với họ.

Phải bảo đảm người dân địa phương được hưởng lợi

Một trong những biện pháp mà chính quyền Hội An và Huế khuyến khích người dân tham gia bảo vệ di sản chính là đảm bảo lợi ích cho người dân. Chẳng hạn ở Hội An, ngoài thu lợi một phần từ tiền bán vé và các hoạt động kinh doanh như nhà hàng, quán cà phê...; những người chủ tư nhân của các di tích ở phố cổ cũng được Nhà nước hỗ trợ kinh phí trùng tu nhà cửa.

"Dù các ngôi nhà ở Hội An đa số thuộc sở hữu của tư nhân nhưng chính quyền vẫn hỗ trợ các hộ tu bổ, trung tu từ 50-70% tổng số tiền đầu tư" - ông Trần Văn Tân, phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, nói.

Trong khi đó ở Huế, theo ông Phan Thanh Hải - giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, khác với Hội An, di tích cố đô Huế không thuộc sở hữu của tư nhân.

Do vậy, để khuyến khích người dân tham gia bảo tồn di sản, trung tâm đã có chính sách ưu đãi như miễn phí cho học sinh bậc phổ thông, giảm giá cho nhân dân địa phương, các đoàn sinh viên...

Bà Hoàng Thị Hoa - phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội - cho biết di sản văn hóa và di sản thiên nhiên là những tài nguyên du lịch và muốn phát triển bền vững những tài nguyên này thì phải bảo đảm người dân địa phương được hưởng lợi, không mất việc làm.

"Chúng ta phải đặt con người là trọng tâm, lấy văn hóa và thiên nhiên để phát triển, đặc biệt là phát triển những vùng vệ tinh xung quanh các khu di sản, như tại ngôi làng Triêm Tây ở tỉnh Quảng Nam như nghiên cứu của TS Robyn và ThS Phạm Thị Thanh Hường. Chúng ta phải đảm bảo người dân địa phương có thể làm giàu từ những gì họ đang có" - bà Hoa đúc kết.

Không chỉ dinh Thượng Thơ, bảo vệ di sản cần hệ thống và lâu dài Không chỉ dinh Thượng Thơ, bảo vệ di sản cần hệ thống và lâu dài

TTO - Sau hai ngày phát hành bản kiến nghị bảo tồn dinh Thượng Thơ của nhóm trí thức trẻ thông qua mạng xã hội, đã có hơn 3.000 chữ ký bày tỏ ủng hộ.

QUỲNH TRUNG

Tin mới nhất

11:10 PM

Ông Trump: Cần tìm cách hợp tác với Nga

TTO - Cuộc họp thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai cường quốc của thế giới có vẻ đã đạt được những kết quả đáng khích lệ.

10:42 PM

Mời bạn đọc tiếp tục theo dõi nhật báo Tuổi Trẻ, Tuổi Trẻ Cuối tuần, Tuổi Trẻ Cười

TTO - Báo Tuổi Trẻ chân thành cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm chọn đọc và đặt mua báo Tuổi Trẻ trong thời gian qua.

10:38 PM

Kế hoạch mới của Mỹ trong việc chặn thiên thạch lao vào Trái đất

TTO - Người Mỹ vừa đưa ra 5 khẩu hiệu hành động sau đây để "vây ráp" một tiểu hành tinh mọi kích cỡ, đó là phát hiện, dự báo, làm lệch hướng, hợp tác và luyện tập hành động.

09:36 PM

Cải chính

TTO - Báo Tuổi Trẻ xin cải chính thông tin sai sự thật trong bài viết "Chủ tịch nước đồng ý cần ban hành Luật biểu tình".

09:32 PM

Bộ Công an phá hai đường dây ma túy 'khủng' xuyên biên giới

TTO - Hai đường dây mua bán trái phép chất ma túy và sản xuất trái phép chất ma túy quy mô lớn đã bị các lực lượng Bộ Công an triệt phá.

09:32 PM

Báo Tuổi Trẻ Online tạm biệt bạn đọc trong 3 tháng

TTO - Thực hiện quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Cục Báo chí, Bộ Thông tin và truyền thông, báo Tuổi Trẻ Online (tuoitre.vn) sẽ tạm dừng hoạt động trong 3 tháng, kể từ hôm nay 16-7.

08:46 PM

Bí mật của các thiền sư Nhật Bản: Tự ướp xác chính họ

TTO - Nhiều năm về trước, giới khoa học hết sức kinh ngạc khi lần đầu tiên nhìn thấy xác ướp của các nhà sư Nhật Bản. Họ không hề giống chút nào với các xác ướp vua chúa được tìm thấy ở Ai Cập. Bí mật nằm ở đâu?

08:34 PM

16-7: Bức ảnh Tổng thống Croatia lau nước mắt cho Modric gây xúc động mạnh

TTO - Sao trong nước và quốc tế vui mừng vì Pháp thắng; Hoàng tử Hy Lạp 19 tuổi gây sốt mạng xã hội; Bức ảnh Tổng thống Croatia lau nước mắt cho Modric là khoảnh khắc đẹp nhất WC; phim Quỳnh Búp bê bất ngờ ra trailer tập 7 là những tin hot hôm nay.

08:21 PM

Giám đốc công an đi Đức học tập làm hạ tầng biển

TTO - Tối 16-7, ông Nguyễn Ngọc Chỉnh - giám đốc Sở Nội vụ Bình Thuận - xác nhận địa phương vừa cấp quyết định cho 10 cán bộ, công chức qua Đức đi “tham quan, tiếp cận công nghệ 4.0 về xây dựng hạ tầng khu dân cư ven biển”.

07:58 PM

Nổ bình điện ở Củ Chi, hai người bị thương

TTO - Chiều 16-7, một bình điện ở huyện Củ Chi (TP.HCM) phát nổ và bốc cháy khiến hai thợ điện bị thương.

07:57 PM

Robot trồng cây có thể tự di chuyển về phía ánh sáng

TTO - Nhà nghiên cứu robot Sun Tianqi (Trung Quốc) đã chế tạo ra một loại robot 6 chân tích hợp trồng cây trên đỉnh có thể tự di chuyển về phía ánh sáng.

07:36 PM

Tàu khách SE5 đứt đôi khi đang chạy ở Thanh Hóa

TTO - Nguồn tin của Tuổi Trẻ Online cho biết lúc 13h45 chiều 16-7, đoàn tàu khách SE5 trong quá trình chạy hướng Hà Nội - Sài Gòn, khi đến khu vực giữa hai ga Thị Long và Văn Trai (tỉnh Thanh Hóa) đã đứt toa.