'Biết rồi, khổ lắm, nói mãi' chuyện cái xe máy cà tàng ở Việt Nam

04/11/2020 09:56 GMT+7

TTO - Câu chuyện hạn chế và tiến tới việc cấm xe máy ở các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội nhằm cứu vãn tình trạng ùn tắc giao thông và giảm thiểu ô nhiễm môi trường do khí thải là chuyện vào loại 'biết rồi, khổ lắm, nói mãi'...

Biết rồi, khổ lắm, nói mãi chuyện cái xe máy cà tàng ở Việt Nam - Ảnh 1.

Những chiếc xe máy “mù” đi giao hàng như thế này phần lớn là của chủ - Ảnh: T.T.D.

Ít nhất là cách đây 9 năm, chủ trương hạn chế và cấm xe máy tại các đô thị lớn đã được nêu tại nghị quyết của Chính phủ số 88/NQ-CP ngày 24-8-2011. 

Tại điểm (đ), mục 7 nêu: "Bộ Giao thông vận tải chủ trì phối hợp với các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố liên quan xây dựng đề án hạn chế và lộ trình cấm xe môtô, xe gắn máy tham gia giao thông tại các đô thị lớn, trình Thủ tướng Chính phủ trong quý IV năm 2012". 

Nhưng đến nay thì sao? Vẫn còn bàn... Và xem ra câu chuyện này vẫn còn bàn dài dài.

Chuyện cái ống pô

Đầu thập niên 1980, làn sóng nhập xe máy "nghĩa địa" ồ ạt vào Việt Nam bắt đầu diễn ra. Hồi ấy một chiếc Honda Cub đời 1978 nhập từ các bãi rác của Nhật về Việt Nam được bán với giá xấp xỉ 2 cây vàng. 

Tôi còn nhớ tất cả những chiếc xe Cub "nghĩa địa" hồi ấy khi về Việt Nam đều được thay ống pô nội. Chi vậy? Ống pô nội tuy nổ rất to nhưng trong ruột gần như chả có gì để ngăn cản khí thải. Vì vậy, nó giúp máy xe bốc hơn, bền hơn so với xài pô "zin". Và đương nhiên, đi kèm với chuyện "bốc hơn, bền hơn" là khí thải tuôn ra nhiều hơn.

Và khí thải tuôn ra nhiều hơn thì chính con người lãnh đủ. Một nghiên cứu từ Mỹ cho thấy mỗi năm bình quân có 7.300 người chết vì liên quan đến thuốc lá (chỉ xét đến đối tượng thụ động chứ không phải hút trực tiếp), trong khi đó số tử vong liên quan đến khí thải do diesel là 21.000 người!

Nhưng đó là chuyện của ngày xưa nghèo khổ, còn bây giờ thì sao? Tôi hỏi nhiều chủ tiệm sửa xe gắn máy và được biết có đỡ hơn nhưng cơ bản vẫn thế. "Cơ bản vẫn thế", theo anh Ý (một thợ sửa xe có tiếng trong giới môtô phân khối lớn) là: "Người Việt mình với chiếc xe máy thật là lạ. Bất cứ món gì trên chiếc xe yêu quý cũng đòi phải là hàng zin, trừ cái pô! Mua xe mới về, việc đầu tiên là gỡ cái pô zin gói giấy dầu mang đi cất, rồi mua cái pô nội về gắn vào chạy cho bốc. Khi nào cần bán xe mới lắp cái pô zin vào!". 

Trong cái pô nội, số lớp cản khói cũng như các ống tiêu (lược bớt khí thải) đều ít hơn hẳn so với pô zin, và như thế khí thải ra môi trường nhiều hơn.

Ở cấp quản lý bộ, ngành thì nói rất nhiều đến tiêu chuẩn EURO này nọ, nhưng chỉ nội một cái pô xe thôi cũng thả nổi thì bàn chi chuyện cao xa.

Chuyện nhỏ nhưng không nhỏ

Tôi nhớ cách đây 4 năm, một ông chuyên gia hàng không đã làm dậy sóng dư luận bởi đề xuất cấm xe gắn máy. Lúc ấy, các cơ quan truyền thông, các bộ ngành cùng tham gia bàn luận rất nhiều. Nhưng sau đó thì giống như một hòn đá ném xuống hồ, chỉ nghe một tiếng "ùm" thật lớn rồi đâu lại vào đấy, lượng xe máy vẫn cứ tăng đều đều ở TP.HCM và Hà Nội.

Đề xuất của ông chuyên gia là đúng, có điều chỉ là một lát cắt trong một vấn đề có quá nhiều vấn đề. Ví dụ, Việt Nam là quốc gia dẫn đầu thế giới về việc sử dụng xe máy. Tại sao? Tại vì chúng ta có quá nhiều người phải làm nhiều việc mới sống được. Như giáo viên, công chức quèn... họ làm sao đủ sống bằng đồng lương chính, mà phải "chạy sô" nhiều việc mới sống được. Và một khi đã "chạy sô" nhiều việc thì có gì tiện bằng xe máy.

Hay ta cứ băn khoăn sao xe buýt không hiệu quả thì hãy thử hỏi làm sao hiệu quả được khi nhà trong hẻm, muốn ra bến xe buýt phải đi bộ, mà đi bộ ở nước ta thì vô vàn khó khăn khi người người nhà nhà đều lao ra kinh doanh, chiếm hầu hết phần đường của người đi bộ. Rồi nóng bức, khói bụi khiến những bộ đồ công sở thêm nhem nhuốc. 

Vậy nên, chỉ lên xe máy, phóng vèo từ nhà đến tận nơi làm là tiện nhất. Rồi cần "chạy sô", đi đưa đón con nữa, nên xe máy là muôn năm.

Rõ ràng, muốn giải quyết bài toán xe máy cà tàng nói riêng, xe máy nói chung là một câu chuyện khó, thậm chí rất khó.

Xe "mù" đâu hẳn của người nghèo

Gần nhà tôi có một xưởng làm nước đá. Ông chủ xưởng có ba chiếc xe "mù" (không biển số, hàn gắn đủ thứ để chở được nhiều) giao cho ba anh nhân viên chở hàng đi giao. Tôi quan sát thấy ba anh này tuy nghèo nhưng họ đều có xe gắn máy riêng để đi làm, chứ chiếc xe "mù" không phải là phương tiện đi lại của họ. Vì vậy, xin mọi người đừng thương hộ cho những người này, một khi nghe lời kêu gọi phải xử nghiêm loại xe này.

Theo tôi, lực lượng thanh tra giao thông, cảnh sát giao thông cần làm nghiêm, tịch thu ngay loại phương tiện vi phạm pháp luật này. Thậm chí có thể truy đến tận nơi, tìm chủ sở hữu thật sự của những chiếc xe "mù" này - là các chủ cơ sở làm nước đá, cửa hàng gas, nước ngọt... - để xử phạt.

Thực hiện kiểm tra khí thải xe máy: Không gây ảnh hưởng cuộc sống người dân Thực hiện kiểm tra khí thải xe máy: Không gây ảnh hưởng cuộc sống người dân

TTO - Đề cập câu chuyện kiểm soát khí thải xe máy, ông Bùi Hòa An - phó giám đốc Sở GTVT TP.HCM - cho rằng kiểm soát khí thải xe máy là rất cần thiết nhưng bắt buộc làm có lộ trình bài bản, không gây ảnh hưởng đến đời sống người dân TP.

TRƯỜNG HIỂN (Tân Bình)
Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận
    Bình luận Xem thêm
    Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận