Chuyên gia 30 năm kinh nghiệm chỉ ra 'bẫy tâm lý' gần như nhà đầu tư mới nào cũng mắc phải

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2020 đến đầu năm 2022 là thời điểm dòng tiền đổ vào mạnh mẽ, tạo nên một “cơn sóng” lịch sử.

Trong giai đoạn này, nhiều nhà đầu tư bước vào thị trường với một suy nghĩ đơn giản: “Nên mua cổ phiếu gì?”, “Chọn mã nào?”, “Ba chữ cái gì?” Họ tìm tin tức, đọc phân tích, tham gia các hội nhóm…

Nhưng lại bỏ qua một câu hỏi quan trọng hơn: khi nào nên bán?

Mật lệnh “mua” ít đi kèm khuyến nghị bán

Thực tế này không chỉ xảy ra trong quá khứ, mà đến nay vẫn còn phổ biến khi thị trường đã bước vào giai đoạn thị trường mới nổi.

Chuyên gia Đào Phúc Tường (nguyên Giám đốc Đầu tư tại APS Asset Management, Singapore), với hơn 30 năm kinh nghiệm, đã chỉ ra một lỗ hổng lớn trong trong phương pháp đầu tư của nhiều nhà đầu tư cá nhân.

Ông nhận định rằng nhiều nhà đầu tư hiện nay chưa hiểu rõ triết lý hay hệ thống đằng sau các quyết định giao dịch.

Trong nhiều trường hợp, nhà tư vấn, các hội nhóm đưa ra các "mật lệnh" dựa trên chỉ bảo mua mà không kèm khuyến nghị bán.

Chỉ đến khi thị trường đã sập, tài khoản của nhà đầu tư đã thua lỗ nặng nề, họ mới quay lại nói những câu đại loại như: "Em đã bảo anh chị bán rồi mà sao anh chị không bán?"

Một phần nguyên nhân đến từ chính tâm lý người tham gia thị trường. Nhà đầu tư thường có xu hướng tìm kiếm những thông tin tích cực, phù hợp kỳ vọng và luôn cố gắng đúng trong tất cả các giao dịch.

Khi đọc những thông tin ngược lại hoặc những cảnh báo rủi ro, nhà đầu tư rất dễ bỏ qua vì nó gây ra cảm giác khó chịu và bất an.

Khi nhà đầu tư may mắn "đúng" trong một con sóng lên, họ thường rơi vào trạng thái ảo tưởng là mình rất giỏi.

Ám ảnh phải đúng từng giao dịch, sai lầm khiến nhà đầu tư trả giá - Minh họa: GIAO QUỲNH

Tư duy xác suất

Có một sự thật là chúng ta không nên cố gắng đúng trong từng giao dịch. Ngay cả những hệ thống tốt nhất cũng có xác suất sai, thậm chí nếu đúng 70%, chúng ta đã nằm trong top những nhà đầu tư thành công nhất.

Việc không chấp nhận 30% sai sót dẫn đến hệ quả là nhà đầu tư không có tính kỷ luật, không biết dừng lỗ ở đâu để bảo vệ nguồn vốn cho những cơ hội khác. Với kinh nghiêm quản lý, ông Tường cho biết những nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp phải cố gắng để tránh việc 30% sai sót xuất hiện trong những giao dịch đầu tiên bởi có thể làm cho khách hàng rút vốn.

Nói tóm lại, thị trường chứng khoán là một nơi mà mỗi quyết định đều phải được xem xét và tính toán. Để tồn tại bền vững, nhà đầu tư cần xây dựng một quy trình đầu tư bài bản, thay vì chỉ đi hỏi "ba chữ cái". Quy trình đó phải bao gồm cả điểm mua, điểm bán và quản trị rủi ro khi thị trường đi ngược kỳ vọng.