Ngày 25-6 (giờ địa phương), Trợ lý ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Á-Thái Bình Dương Daniel R. Russel đã phát biểu như trên trong cuộc điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ về tương lai quan hệ Mỹ-Trung.
Theo trang web Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Daniel Russel chỉ trích hành động gần đây của TQ trên biển đã khiến các nước láng giềng cảnh giác. Ông nhấn mạnh hành động này đã nhắm trực tiếp vào các đồng minh hiệp ước của Mỹ.
Ông nhấn mạnh: “Hành động cố tình xem nhẹ các biện pháp ngoại giao và hòa bình trong xử lý bất đồng và tranh chấp cộng thêm hành động cưỡng ép về kinh tế là rất nguy hiểm, gây bất ổn trong khu vực”.
Ông tiếp tục khẳng định Mỹ có lợi ích quan trọng tại châu Á-Thái Bình Dương bao gồm tự do hàng hải và hàng không, tự do thương mại, tôn trọng luật pháp quốc tế và quản lý các tranh chấp trong hòa bình.
Ông nhấn mạnh Mỹ mong muốn các nước, trong đó có TQ phải quản lý và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp ngoại giao và hòa bình. Ví dụ tiêu biểu như Philippines và Indonesia đã ký hiệp ước phân định ranh giới trên biển. Tranh chấp cũng có thể được giải quyết thông qua quy trình nghị quyết tranh chấp của bên thứ ba.
Ông khẳng định Mỹ và cộng đồng quốc tế đều phản đối bất kỳ hành động sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực trong tuyên bố chủ quyền; các tuyên bố chủ quyền phải được giải quyết phù hợp với chuẩn mực quốc tế chứ không phải bằng sức mạnh quân sự, tàu chấp pháp hay kinh tế.
Ông Daniel Russel bày tỏ lo ngại về tình hình nhân quyền ở TQ, cách hành xử và kiểm duyệt của chính phủ TQ đối với báo chí và Internet.
Về tương lai quan hệ Mỹ-Trung, ông cho rằng Mỹ và TQ cần bảo đảm quan hệ hai nước không nên xác định bởi đối đầu chiến lược mà phải dựa trên cạnh tranh lành mạnh và công bằng thông qua hợp tác thiết thực trên các vấn đề ưu tiên.
Ông tin rằng quan hệ lệ thuộc về kinh tế lẫn nhau giữa Mỹ và TQ sẽ tăng cường hơn nữa đóng góp của mỗi bên cho sự thành công lẫn nhau.
Ông đưa ra ba yếu tố quan trọng trong chiến lược tiếp cận châu Á-Thái Bình Dương của Mỹ như sau:
- Tăng cường liên minh và quan hệ đối tác trong khu vực, đóng góp trực tiếp vào môi trường an ninh ổn định và thúc đẩy phát triển kinh tế.
- Hợp tác xây dựng các tổ chức khu vực nhằm duy trì hệ thống dựa trên luật pháp quốc tế, tạo diễn đàn cho các nước và các nhà lãnh đạo thảo luận các vấn đề kinh tế và ưu tiên chiến lược, thúc đẩy phát triển thói quen hợp tác và thúc đẩy tôn trọng lợi ích của các nước.
- Mở rộng và làm sâu sắc thêm quan hệ giữa Mỹ với các nước mới nổi quan trọng, trong đó có TQ, thông qua đối thoại cấp cao thường xuyên.
DUY KHANG
