Còn nhớ cách nay tròn một năm, tháng 6-2017, Bộ TN&MT bất ngờ cấp phép cho Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 1 (Tuy Phong, Bình Thuận) được nhận chìm 1 triệu m3 bùn, cát nạo vét xuống biển. Chủ dự án cũng đã nhanh chóng tập kết sà lan, cơ giới, phao quây, màn chắn bùn chuẩn bị nạo vét và nhận chìm theo giấy phép được cấp trong sự lo lắng dõi theo của hàng triệu người yêu biển.
Không lo lắng sao được khi vị trí nhận chìm chỉ cách không xa Khu bảo tồn biển Hòn Cau, nơi có hàng vạn rạn san hô và động, thực vật biển quý hiếm. Cạnh đó vùng biển này còn là một trong 18 vùng nước trồi quan trọng bậc nhất của thế giới. Gọi là giấy phép “nhận chìm” nhưng trên thực tế đây là hoạt động xả thải trực tiếp từ việc mở đáy các sà lan phễu chuyên dụng đổ thẳng xuống biển.
Điều quan trọng hơn là sóng biển và các dòng hải lưu sẽ phát tán kéo theo tác động rất lớn đến Hòn Cau, các khu vực nuôi tôm giống tốt nhất cả nước ở Vĩnh Tân, Cà Ná. Và đặc biệt là sinh kế của hàng triệu ngư dân bao đời nay bám biển. Hàng triệu người từ những nhà khoa học, giáo viên, học sinh hay những người hành nghề xe ôm, tiểu thương, nội trợ đến những ngư dân chân chất đều phản đối dự án này bởi hậu quả sẽ tác động đến từng bữa ăn của mỗi gia đình.
Khi dự án nhận chìm dừng lại, cả nước gần như vỡ òa mừng rỡ và thấm thía tuyên bố đầy tính hành động của lãnh đạo Chính phủ “Không đánh đổi môi trường lấy kinh tế, gây ảnh hưởng người dân”. Môi trường đó chính là không khí, là nước uống, là thức ăn và chính vì thế ô nhiễm môi trường là một trong những nguyên nhân gây bất ổn xã hội.
Thế nhưng đúng một năm sau, Bộ TN&MT lại một lần nữa làm cho hàng triệu người tiếp tục lo lắng khi đang tiếp tục toan tính cho nhận chìm chừng 1 triệu m3 bùn nạo vét của một dự án khác xuống vùng biển cách Khu bảo tồn Hòn Cau không bao xa. Trong văn bản gửi lấy ý kiến nhận chìm 1 triệu m3 lần này, Bộ TN&MT cho biết dự án này đã được hiệu chỉnh theo ý kiến kết luận của hội đồng thẩm định. Có lẽ rút kinh nghiệm lần trước khi danh sách các nhà khoa học tham gia dự án bị phát giác mạo danh lần này chắc chắn phải được thực hiện nghiêm túc và kỹ lưỡng hơn. Tuy nhiên, dù thực hiện công phu thế nào thì ắt hẳn lợi ích của dân chúng, của cộng đồng phải được đặt lên hàng đầu.
Một nhà hiền triết của thế giới đã nói rằng: “Khi con người còn sống, chúng ta phải nghĩ đến các thế hệ tương lai: Một môi trường sạch được xem là quyền lợi giống như bao quyền lợi khác. Vì vậy, một phần trách nhiệm của chúng ta về người khác là đảm bảo rằng thế giới mà ta đang sống là khỏe mạnh, nếu không nói là khỏe mạnh hơn cái ta đã thấy”.
Bộ TN&MT ngay từ bây giờ cần phải xem xét hủy ngay phương án nhận chìm bùn, cát xuống vùng biển Hòn Cau; thực hiện phương án phù hợp hơn để không gây các tác động đến môi trường.
Đó chính là mệnh lệnh của tương lai và lòng dân!
