Một ngày cuối năm, ba tặng tôi chậu cây kim ngân, ống hút bằng inox và chiếc ly giữ nhiệt rất xinh. Những món quà nhỏ và như thể để dành cho học sinh tiểu học, thế nhưng cả một bầu trời tưởng tượng với những cảnh tàn khốc hay sinh động về môi trường được thu vào lăng kính của “ba món quà xinh”.
* * *
Chậu cây kim ngân là do ba tham gia chương trình đổi rác thải nhựa nhận chậu cây xanh ở UBND quận. Ba khuyên tôi hãy đặt trên bàn làm việc để ngày ngày nhìn ngắm màu xanh của may mắn, hy vọng (theo quan niệm phong thủy) và thực tế thì cây xanh giúp làm tinh sạch không khí, lành cho sức khỏe.
Còn ống hút inox màu bạc, chiếc ly giữ nhiệt màu xanh ba được tặng tại một hội thảo về bảo vệ môi trường. Những món quà nhỏ bé đó được làm ra bởi con người đã nhận thức được rằng những chiếc ly nhựa, ống hút nhựa tưởng chừng vô hại nhưng nó cứ tồn tại, cứ hiện hữu trong môi trường hàng thế kỷ chưa thể tan biến. Và những chất tan chảy của nó thẩm thấu vào môi trường, gây tác hại dai dẳng, từ từ.
Ba nói rằng tôi thích uống cà phê, trà sữa và hay mua mang đi, mỗi lần tới quán là một ly nhựa xách về. Với người bán và với người mua, những đồ nhựa này có vẻ rất tiện lợi. Thế mà đâu hay mỗi lần sử dụng xong, chai nhựa, ly nhựa, ống hút nhựa lại được vứt vào thùng rác, có người còn tiện tay vứt ra ven đường. Rồi đâu ngờ mỗi ngày cứ hàng ngàn, hàng ngàn người cùng hành động một cách “tiện lợi” như vậy. Rồi đâu biết mỗi lần như thế môi trường lại chịu một vố tổn thương. Rác thải nhựa đè nặng đến mức môi trường đang phải gồng mình lên để thở từng hơi nặng nề.
Tôi hiểu ý ba. Tôi cần dùng chiếc ly giữ nhiệt này và ống hút inox này làm dụng cụ đựng nước mỗi lần mua mang đi. Một ngày tôi không ném vào môi trường một chiếc ly nhựa thì một năm tôi đã giảm sức nặng cho môi trường đến hơn 300 cái. Đó là chỉ riêng mình tôi chứ chưa nói đến hàng ngàn hàng ngàn người nữa cùng chung sức “giảm ký” về rác thải nhựa cho môi trường sống này. Hãy biến chiếc ly giữ nhiệt, ống hút inox và chậu cây kim ngân thành những người bạn thiết thực, hữu dụng - những người bạn giúp ta hiểu hơn về “tâm sự của môi trường sống”.
Tôi nhìn món quà của ba - chiếc ly giữ nhiệt, ống hút inox và chậu cây xanh thắm màu sự sống - một số hình ảnh trong quá khứ hiển hiện trong đầu tôi như thước phim màn hình HD rõ nét… Có lần tôi đọc một bài báo nói rằng theo số liệu của Bộ TN&MT thì mỗi năm Việt Nam thải ra môi trường 1,8 triệu tấn rác thải nhựa, trong đó có 0,28-0,73 triệu tấn thải ra biển.
Cũng có lần tôi xem một đoạn phim về môi trường của biển, bao nỗi ấm ức của chú cá voi khi chấm dứt sự sống ở bờ biển nhưng chẳng phải bệnh tật gì cả, trong bụng nó toàn là chai nhựa, túi nylon và vô vàn rác thải như dây thừng, lưới cá - những thứ mà không có cách nào tiêu tan. Môi trường sông cũng gồng mình mãnh liệt để chịu đựng rác thải nhựa. Đâu đó trên những dòng sông cũng chai nhựa, lọ nhựa, rác thải vô tri cứ nổi lềnh bềnh ở mỗi khúc cua và cũng lâu lâu ta không lạ khi thấy hàng loạt chú cá chịu số phận “ngừng bơi” rồi nổi lềnh bềnh như vậy.
Môi trường rừng cũng đang bị tổn thương, cũng rất muốn tâm sự câu chuyện “người cùng cảnh ngộ” với sông, với biển. Có lần tôi cùng nhóm bạn trekking ở một ngọn núi nhỏ - ngọn núi mà nhìn xa xa là một màu xanh ngắt, màu xanh mà tưởng chừng hơi thở của cánh rừng cứ phập phồng vì quá giàu có về lượng ôxy. Thế nhưng, zoom vào cận cảnh con đường leo núi, dưới gốc những cây xanh đó, hàng đống đồ nhựa được ai đó tiện tay gửi lại ở gốc cây.
* * *
Ba món quà dù nhỏ nhưng mang một thông điệp to về “tâm tư” môi trường sống rằng con người hãy bớt sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Từ các món quà ý nghĩa này, tôi đã tạo được thói quen không dùng ly nhựa một lần dù mua nước mang đi ở bất cứ đâu. Một ngày nắng tháng Chạp, tôi vào tiệm mua nước cùng chiếc ly giữ nhiệt màu xanh và ống hút inox màu bạc. Có niềm vui khó tả khi cô chủ quán giảm 10% cho những ai mang ly cá nhân để mua nước mang về. Hành động nhỏ, ý nghĩa lớn của tôi, của cô chủ quán và ước chi đó cũng là hành động của nhiều người. Cái nắng nhè nhẹ của tháng Chạp mới xinh xắn biết bao - màu nắng vàng chanh đầy gợi cảm. Cây cối xào xạc bảo nhau tháng cuối năm se lạnh nhưng không khí tinh khiết biết nhường nào. Bên đường, hoa chuông vàng đang tấu khúc xuân, những đóa kèn hồng cũng tự tin đua sắc và những dải mai vàng đang giăng đầy bên công viên như hân hoan chào đón Tết.
Mở chiếc ly giữ nhiệt, mùi cà phê nồng nàn, quyến rũ - mùi thơm thoang thoảng đậm chất Tây Nguyên lan tỏa đến tận Sài thành. Trên bàn, chậu cây kim ngân khẽ lắc nhẹ. Bên nhánh kia, một chồi non vừa hé…
