Tại TP.HCM, một lớp học đặc biệt dành riêng cho người lớn tuổi được mở ra, nơi họ được hướng dẫn cách làm chủ công nghệ, lướt mạng, chuyển tiền an toàn và phòng tránh lừa đảo.

Với thông điệp “không để ai bị bỏ lại phía sau”, chương trình “Công dân số bạc” đang góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các thế hệ, đồng thời tạo nên một mô hình giáo dục cộng đồng vừa thiết thực vừa nhân văn.

Người lớn tuổi tự tin bước vào thế giới số

Tại phòng học nhỏ ở phường Tân Hưng (TP.HCM), tiếng cười nói, thảo luận rộn ràng giữa những bài học công nghệ. Trong số học viên say sưa ấy có ông Dương Đắc Xuân (75 tuổi), người từng chỉ biết dùng điện thoại để nghe gọi, nay hồ hởi kể lại trải nghiệm đặc biệt của mình.

Ông Xuân cho biết mọi những thao tác trước đây trên điện thoại thông minh đều phải nhờ con cháu, thậm chí thường xuyên hoang mang trước các cuộc gọi lừa đảo. Giờ đây, khi tham gia lớp “Công dân số bạc”, ông Xuân đã biết cách tìm kiếm thông tin, nhận diện số lạ, sử dụng thêm nhiều ứng dụng hữu ích.

“Điều tôi quý nhất là các bạn tình nguyện viên rất kiên nhẫn, tận tình như con cháu trong nhà. Nhờ vậy tôi thấy tự tin hơn và không còn bị bỏ lại phía sau trong thế giới số”, ông Xuân bày tỏ.

Khác với ông Xuân, niềm vui của bà Đặng Thị Châu (75 tuổi) lại đến từ sự kết nối với gia đình. Trước đây, điện thoại thông minh với bà chỉ dừng lại ở nghe và gọi, thậm chí còn ngại chạm vào vì sợ bị lừa đảo.

Thế nhưng sau vài buổi học, bà Châu đã biết gửi tin nhắn, chèn biểu tượng cảm xúc và cả hình ảnh qua Zalo. Quan trọng hơn, bà đã biết cách phân biệt thông tin đúng - sai, cảnh giác trước đường link lạ.

“Lần đầu tự tay chọn mấy hình ngộ nghĩnh gửi cho con cháu, tôi thấy vừa vui vừa hãnh diện. Lớp học này không chỉ giúp chúng tôi dùng điện thoại thành thạo hơn mà còn giúp người già như tôi thấy mình tự tin, vẫn theo kịp nhịp sống hiện đại” - bà Châu chia sẻ.

Người trẻ gieo mầm công nghệ cho thế hệ đi trước

Trong vai trò giảng viên, chị Trịnh Thụy Vũ tâm sự rằng động lực để chị gắn bó với lớp học rất giản dị. “Mai này chính mình cũng sẽ trở thành người lớn tuổi. Những gì mình làm hôm nay như gieo một hạt mầm, để sau này lớp trẻ khác sẵn sàng hỗ trợ lại” - chị Vũ nói.

Theo chị Vũ, việc dạy người cao tuổi không chỉ dừng ở thao tác điện thoại, mà quan trọng hơn là giúp họ nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, tăng cảnh giác và phòng tránh lừa đảo. Để phù hợp với trí nhớ và cách tiếp thu của người già, nhóm tình nguyện viên sử dụng phương pháp trực quan, cầm tay chỉ việc ngay trên điện thoại quen thuộc, đồng thời gửi video ôn tập sau buổi học.

Nội dung các buổi học xoay quanh những kỹ năng thiết thực như sử dụng điện thoại thông minh, kết nối với con cháu qua mạng xã hội, làm quen và thành thạo các dịch vụ công trực tuyến, cài đặt và sử dụng ứng dụng VNeID, cũng như nhận diện phòng tránh lừa đảo trên mạng.

Mỗi khóa học thường kéo dài 6 buổi, mỗi buổi 90 phút, chỉ khoảng 10 học viên để có thể kèm cặp sát sao. Các bạn tình nguyện viên luôn ngồi cạnh từng cô chú, giúp thao tác trở nên gần gũi và dễ nhớ. Sau khóa học, học viên còn có tài liệu ôn tập và được duy trì nhóm hỗ trợ trực tuyến để kịp thời giải đáp khi gặp khó khăn.

Xuất phát từ trải nghiệm trong gia đình, khi thấy bố mẹ và nhiều người lớn tuổi gặp khó khăn trong việc sử dụng điện thoại, tivi hay các thiết bị thông minh, chị Phan Bảo Thy - người sáng lập Dự án "Công dân số bạc" đã quyết định khởi xướng dự án hỗ trợ kỹ năng số cho người lớn tuổi. Bởi theo chị, khoảng cách công nghệ giữa các thế hệ ngày càng lớn, khiến nhiều người bị “gạt ra ngoài” thế giới số.

Ban đầu dự án hoạt động phi lợi nhuận, nhưng nhóm kỳ vọng sẽ xây dựng thành doanh nghiệp xã hội để duy trì lâu dài. “Trong nhiều gia đình Việt, không phải lúc nào con cháu cũng ở bên cạnh. Chúng tôi mong muốn trở thành ‘con, cháu công nghệ’ của các cụ” - chị Thy chia sẻ.

Theo chị Thy, khó khăn lớn nhất hiện nay khi chạy dự án là tìm đủ tình nguyện viên trẻ, bởi không phải ai cũng đủ kiên nhẫn khi hướng dẫn. Nhóm sáng lập đang phối hợp với đoàn, hội và các trường đại học để mở rộng mạng lưới nhân sự.