Chính phủ hiện có riêng một chương trình về đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán người. Tuy nhiên, theo Thượng tướng Lê Quý Vương (Thứ trưởng Bộ Công an), chương trình này tới đây sẽ được sáp nhập, nằm trong Ban chỉ đạo Phòng, chống tội phạm.
Mức hỗ trợ quá lạc hậu
“Nguồn lực là câu chuyện rất có vấn đề. Chúng tôi rất muốn biết từ năm 2012 đến 2017, về thực chất chúng ta đầu tư bao nhiêu tiền cho công tác này. Trong đó, tiền chi cho bộ máy là bao nhiêu, tiền chi cho nạn nhân chiếm bao nhiêu? Nếu tiền chi cho bộ máy chiếm phần lớn, tiền chi cho nạn nhân không đáng kể là có vấn đề” - Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga nói.
Thường trực Ủy ban Tư pháp Mai Thị Phương Hoa cũng nhận xét việc hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về có rất nhiều hạn chế. Theo quy định, khi nạn nhân được giải cứu sẽ được hỗ trợ ban đầu, được tư vấn tâm sinh lý, sức khỏe, trợ giúp pháp lý, học nghề... Tuy nhiên, quá trình trên nhiều địa phương chưa quan tâm.
Thường trực Ủy ban Tư pháp Mai Thị Phương Hoa.
Bà Phương Hoa kể lại sau quá trình làm việc với Trung tâm Bảo trợ xã hội của một tỉnh. Nạn nhân sau khi được tiếp nhận trở về chỉ ở trung tâm từ một đến hai ngày, hầu như chưa được tiếp cận với dịch vụ hỗ trợ gì nhiều, lập tức đã bị đưa về địa phương, gia đình. Sau khi đưa về địa phương, trung tâm hầu như không nắm được họ trở về địa phương làm gì, như thế nào, có bị mua bán tiếp tục không, có tái hòa nhập cộng đồng tốt hay không?
“Mức hỗ trợ cho nạn nhân đã rất lạc hậu rồi nhưng thời gian qua, chúng ta không xem xét để sửa đổi, bổ sung” - bà Hoa nói và dẫn chứng một nạn nhân được hỗ trợ tiền ăn 30.000 đồng/người/ngày. “Mức ăn này chỉ đủ sức để cầm hơi, thoi thóp, không phù hợp với nạn nhân vừa trở về, bị suy kiệt, thậm chí chỉ có một bộ quần áo trên người, đói rét, bao nhiêu ngày băng rừng vượt suối để quay trở về Việt Nam” - bà Hoa nêu thực tế và đề nghị cần sớm xem xét sửa đổi.
Tương tự, Thường trực Ủy ban Tư pháp cho rằng mức chi tiền thuốc 50.000 đồng/người chỉ đủ mua cồn iốt, thuốc đỏ sát trùng hay chống cảm cúm thông thường, chứ không đủ thăm khám sức khỏe nạn nhân. Còn tiền hỗ trợ 1 triệu đồng thì nhiều nạn nhân sẵn sàng không nhận số tiền ấy vì thủ tục quá nhiêu khê, lằng nhằng, phức tạp.
Bộ, ngành than khó khăn vì kinh phí eo hẹp
Giải trình sau đó, Thượng tướng Lê Quý Vương cho biết về kinh phí, 720 tỉ đồng là số liệu được Chính phủ phê duyệt cho chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2011-2015.
“Đó là phê duyệt nhưng đến nay quá trình thực hiện không đạt được” - ông Vương nói và cho biết thống kê sơ bộ, ngân sách trung ương dành cho trên dưới 8 tỉ đồng/năm, dùng để chỉ đạo, hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ cho một số địa phương cần tiền, hỗ trợ các lực lượng chức năng; còn lại được sử dụng trong kinh phí thường xuyên của các bộ, ngành kể cả Bộ Công an và ngân sách các tỉnh, thành phố.
Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương.
“Khoản kinh phí này chúng tôi không nắm được nhưng tổng số kinh phí dùng trong lĩnh vực này trong một năm trên dưới 8 tỉ đồng, vì vậy rất khó khăn” - ông Vương nhấn mạnh.
Còn theo Bộ trưởng LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung, toàn bộ chương trình mục tiêu trợ giúp xã hội năm 2016-2020 mà Nhà nước, Chính phủ phê duyệt thông qua Bộ LĐ-TB&XH chỉ có 38 tỉ đồng dành cho năm năm. “Năm 2016, các cấp được có 250 triệu đồng, năm 2017 có 3,8 tỉ đồng ở cấp trung ương dành cho tất cả bộ, ngành. Ở địa phương, năm 2017 chưa có xu nào cả...” - ông Dung nói.
Bộ trưởng LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung.
Cũng theo ông Dung, theo quy định, nạn nhân có quyền ở lại các cơ sở bảo trợ tối đa 60 ngày. Nhưng thông thường các nạn nhân trở về nước hầu như chỉ làm thủ tục ban đầu sau đó về địa phương ngay, chỉ những người không còn gia đình mới vào các trung tâm bảo trợ.
“Tiền ăn 30.000 đồng/ngày, một tháng 900.000 đồng, thấp nhưng không thấp hơn so với những đối tượng khác. Bảo trợ xã hội cho các đối tượng khác như người già, trẻ em, người tàn tật, người cô đơn mỗi tháng chỉ có 540.000 đồng. Người cai nghiện ma túy bắt buộc là 1,1 triệu đồng...” - ông Dung nói, đồng thời thừa nhận mức chi này là thấp.
“Chúng tôi sẽ bàn lại với Bộ Tài chính để tăng thêm chứ thấp thế này không sống nổi” - Bộ trưởng LĐ-TB&XH hứa.
