Nạn nhân chủ yếu bị bán sang Trung Quốc
Theo Thượng tướng Lê Quý Vương, Thứ trưởng Bộ Công an, thời gian qua, cơ quan điều tra đã khởi tố 1.021 vụ án, với 2.035 bị can; đã kết luận điều tra, chuyển VKSND các cấp đề nghị truy tố 812 vụ, 1.821 bị can.
Số nạn nhân bị mua bán và nghi vấn bị mua bán là gần 3.100 người. Số nạn nhân đã trở về là 2.571 người, số nạn nhân chưa trở về là 519 người.
Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương
Theo báo cáo của Bộ Công an, nạn nhân bị mua bán chủ yếu là phụ nữ, trẻ em (chiếm trên 90%) và đa số thuộc các dân tộc thiểu số (chiếm trên 80%), thường tập trung ở những vùng nông thôn, miền núi, nhất là vùng sâu, vùng xa, phần lớn có hoàn cảnh kinh tế khó khăn...
“Nạn nhân bị bán ra nước ngoài chiếm trên 98%, trong đó chủ yếu là sang Trung Quốc chiếm trên 90%. Đa số nạn nhân là phụ nữ khi bị lừa bán ra nước ngoài bị cưỡng ép kết hôn làm vợ người dân bản địa và bị bóc lột tình dục (chiếm gần 80%), cưỡng bức lao động”- báo cáo nêu rõ.
Báo cáo của Bộ Quốc phòng cũng nhận định, tại khu vực biên giới, tội phạm mua bán người vẫn diễn biến phức tạp, trọng điểm là tuyến biên giới Việt Nam- Trung Quốc, Việt Nam- Campuchia. Các đối tượng hoạt động thành đường dây, có tổ chức, xuyên quốc gia, với phương thức thủ đoạn ngày càng tinh vi, tính chất nghiêm trọng, được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.
“Chúng triệt để lợi dụng sự phát triển của công nghệ thông tin để lừa gạt nạn nhân, như thông qua các trang mạng xã hội (Facebook, Zalo, Instagram, Webchat...), sử dụng tên giả, địa chỉ giả để dụ dỗ, giả vờ yêu đương, rủ đi chơi, mua sắm tại các chợ giáp biên để lừa bán ra nước ngoài; lừa gạt thông qua các hình thức môi giới hôn nhân, giới thiệu lao động ở nước ngoài, cho/nhận con nuôi...”- báo cáo nêu đồng thời cảnh báo, gần đây nổi lên tình trạng tìm người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, hứa giới thiệu việc lương cao sau đó bán cho các chủ tàu khai thác hải sản trên biển.
Xuất hiện nạn nhân nam giới bị lừa bán thận
Trước khi thực hiện phiên giải trình, Ủy ban Tư pháp đã thành lập đoàn khảo sát tới bảy tỉnh, thành, những nơi được đánh giá là “điểm nóng” về tình trạng mua bán người trong cả nước.
Theo Ủy ban Tư pháp, một số trường hợp nạn nhân là nam giới đã bị lừa qua Trung Quốc để bán thận. Đây là thông tin có được từ báo cáo của các cơ quan hữu quan của TP. Cần Thơ, theo đó, địa phương này có 8 trường hợp nạn nhân là nam giới bị lừa qua Trung Quốc bán thận.
Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung
Viện trưởng VKSND TP.HCM Dương Ngọc Hải băn khoăn, đối tượng mua bán là nam giới chưa có số liệu, đối tượng này có phải là mua bán nội tạng hay không?
“Nếu như mua bán nội tạng thì là việc rất nghiêm trọng, phải có tổ chức mua bán hết sức chặt chẽ. vậy chúng ta có thông tin gì chưa? Giải pháp phối hợp để xử lý thế nào?”- ông Hải đặt câu hỏi cho Bộ Công an.
Ủy viên thường trực các vấn đề xã hội Lê Thị Yến hỏi có bao nhiêu vụ vì mục đích buôn bán nội tạng? Theo bà Yến, thực tế, việc mua bán nội tạng được thực hiện rất tinh vi, xảo quyệt, dưới hành vi hiến tặng và xác lập hồ sơ giả. Nguy cơ tiềm ẩn loại tội phạm này ngày càng lớn và có xu hướng gia tăng. Nguyên nhân do có sự chênh lệch rất lớn giữa cung và cầu, đang thiếu trầm trọng nguồn nội tạng.
Bà Yến dẫn số liệu của Trung tâm ghép tạng quốc gia, nhu cầu ghép thận trên 6.000 ca nhưng có thận để ghép chỉ một nửa. Theo thống kê của WHO, có đến 5-10% các ca cấy ghép nội tạng có nguồn gốc bất hợp pháp.
“Trong khi theo báo cáo của Bộ Công an thì vừa qua chỉ khởi tố 2 vụ án làm giả giấy tờ để mua bán thận. Con số còn thấp so với thực tế. Bộ Công an có giải pháp hữu hiệu gì?
Quảng cáo mua giới nội tạng là hành vi nghiêm cấm nhưng thực tế có nhiều thông tin trao đổi mua bán nội tạng công khai trên mạng. Bộ Công an đã làm gì để phát hiện, đấu tranh ngăn chặn và xử lý hành vi này?”- bà Yến hỏi tiếp.
Đáp lại, Thượng tướng Lê Quý Vương khẳng định cơ quan điều tra chưa thụ lý điều tra vụ án nào về mua bán nội tạng. Tuy nhiên, ông Vương thừa nhận, hình thức mua bán nội tạng có xảy ra. “Chủ yếu tôi nghĩ là tự nguyện. Tôi biết có thông tin có người sang Trung Quốc tự nguyện bán thận...”- ông Vương nói.
Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương Binh và Xã hội Đào Ngọc Dung sau đó cũng khẳng định, nạn nhân mua bán người là nam giới chiếm tỉ lệ rất ít. “Đàn ông chủ yếu có hai chuyện, một là lao động kiếm tiền; hai là bán nội tạng dưới hình thức tự nguyện hiến tặng. Tôi rất tiếc là đến nay chúng ta chưa xử vụ nào. Bản chất vấn đề chúng tôi theo dõi là có nhưng ẩn dưới hình thức tự nguyện”- ông Dung nói.
