Thượng nghị sĩ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân lực Thượng viện, bày tỏ vui mừng vì sau một thời gian dài Bộ Quốc phòng cố vấn, cuối cùng hải quân Mỹ cũng thực hiện tự do hàng hải trong 12 hải lý quanh các thực thể nhân tạo do TQ kiểm soát trái phép ở biển Đông.
Đã có nhiều ý kiến chỉ trích chính quyền Obama đã quá thận trọng trong suốt những năm qua trước một Bắc Kinh liên tục leo thang không chỉ về mặt tuyên bố yêu sách mà còn cả các hành động ở thực địa.
Thậm chí GS Học viện Hải quân Andrew Erickson còn “chê” Chiến lược An ninh biển vùng châu Á-Thái Bình Dương mà Lầu Năm Góc mới công bố hồi tháng 8-2015 là còn “trung dung” và thiếu sự quyết liệt dù Bắc Kinh đã và đang rất hung hăng, “dùng cơ bắp” chèn ép các láng giềng, trong đó có cả đồng minh của Washington.
Tàu USS Lassen Mỹ điều vào phạm vi 12 hải lý quanh đảo nhân tạo Trung Quốc xây trái phép ở Trường Sa. Ảnh: Navsource.org
Cứ ngỡ Mỹ sẽ chỉ tuyên bố “tỏ ra quan ngại” mà không hành động cho đến khi Tổng thống Obama hết nhiệm kỳ nhưng cuộc tuần tra lần này dù có ý nghĩa về mặt biểu tượng nhiều hơn là hiện diện sức mạnh cũng là hồi chuông cảnh báo Bắc Kinh, đồng thời mang đến sự an tâm tương đối cho các đồng minh cũng như đối tác của Mỹ.
Dù Lầu Năm Góc chỉ trích Nhà Trắng tuần tra biển Đông quá chậm, để Bắc Kinh có thời gian củng cố lực lượng cũng như các tuyên bố chủ quyền vô lý nhưng đó là một sự chậm trễ “có còn hơn không”.
Hiện chưa có nhiều cơ sở xoay chuyển quan điểm của TQ nhưng sự quay lại của Mỹ dù có trễ nhưng nếu nói nhiều hơn về chuyện các động thái sắp tới mang theo hiện diện sức mạnh chiến lược thì ít ra Obama cũng có thể tiếp tục nói nhiều hơn đến chuyện “tái cân bằng”.
