Đây là bước đi chiến lược sống còn để giảm sự lệ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch đầy biến động.

Chuyển dịch

Việc đóng cửa eo biển Hormuz, huyết mạch cung cấp 1/5 lượng dầu toàn cầu, đã gây thiếu hụt nguồn cung, nhưng lại trở thành chất xúc tác mạnh mẽ buộc các quốc gia phải tái định nghĩa lại an ninh năng lượng.

Trong bối cảnh đó, xe điện đã trở thành một pháo đài phòng thủ chiến lược của các nền kinh tế.

Chính phủ Đức vừa công bố kế hoạch chi tiết nhằm đạt được các mục tiêu khí hậu năm 2030, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu.

Nội các của Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã phê duyệt chương trình 67 điểm đầy tham vọng, huy động khoản ngân sách 8 tỉ Euro (khoảng 9,28 tỉ USD) để tài trợ cho các biện pháp như mở rộng công suất điện gió và thúc đẩy doanh số xe điện.

Chính phủ Đức cũng đã thiết kế kế hoạch trợ cấp trị giá 3 tỉ Euro để giúp xe điện trở nên dễ tiếp cận hơn với người dân. Khoản ngân sách này dự kiến bao phủ cho 800.000 xe ô tô điện, giúp tiết kiệm hơn 800 triệu lít xăng, song song với việc mở rộng mạng lưới hạ tầng sạc trên toàn quốc.

Tại Đông Nam Á, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto cũng đang thúc đẩy một kế hoạch táo bạo nhằm chuyển đổi toàn bộ hệ thống giao thông cá nhân, công cộng và thương mại sang xe chạy bằng điện và năng lượng mặt trời. Đây là một phần của chiến lược phục hồi công nghiệp trong nước và chấm dứt tình trạng lệ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, ông Prabowo đặt mục tiêu phát triển 100 gigawatt công suất điện mặt trời trong vòng hai năm và đặt ra kế hoạch đầy tham vọng là chuyển đổi tới 120 triệu xe máy sang chạy điện trong vòng 3 đến 4 năm.

Theo các nhà phân tích từ BloombergNEF, Trung Quốc đang sử dụng xe điện như một công cụ để phi đô la hóa. Việc giảm phụ thuộc vào dầu mỏ đồng nghĩa với việc giảm nhu cầu tích trữ đồng USD để thanh toán năng lượng.

Nhiều đô thị tại Trung Quốc đã bắt đầu áp dụng lộ trình Zero-ICE, một kế hoạch loại bỏ hoàn toàn xe chạy bằng động cơ đốt trong để chuyển sang các phương tiện không phát thải, sớm hơn 5 năm so với dự kiến. Ngoài ra, tầm nhìn còn xa hơn khi biến xe điện là những "viên pin di động" giúp ổn định lưới điện quốc gia trong các đợt cao điểm thiếu hụt năng lượng.

Cơ chế kinh tế thúc đẩy nhu cầu xe điện

Nền tảng của sự thay đổi này nằm ở độ co giãn của cầu theo giá. Ngân sách vận tải của hộ gia đình cho thấy sự nhạy cảm đo lường được đối với biến động giá dầu.

Nghiên cứu của BloombergNEF cũng chỉ ra rằng khi dầu thô duy trì trên mức 80-90 USD/thùng, sự quan tâm đến xe điện tại các thị trường phát triển sẽ tăng tốc mạnh mẽ.

Khi dầu Brent đạt mức 116 USD/thùng do căng thẳng tại Trung Đông vào tháng 3-2026, tính toán chi tiêu năng lượng của các hộ gia đình đã thay đổi hoàn toàn, buộc người tiêu dùng phải tái phân bổ ngân sách và tìm kiếm các lựa chọn thay thế ít rủi ro hơn.

Về mặt học thuật, xe điện đang đóng vai trò là hàng hóa thay thế với độ co giãn chéo rất cao. Cứ mỗi 10 USD tăng thêm của giá dầu, doanh số xe điện tăng từ 15-25% tại Bắc Mỹ, 8-12% tại châu Âu và 20-30% tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Quan trọng hơn, giá dầu cao đã rút ngắn thời gian thu hồi vốn cho mức phí chênh lệch của xe điện xuống còn 18-24 tháng, thay vì 48-60 tháng như trước đây.

Mối quan hệ giữa chi phí xăng dầu leo thang và sự thâm nhập thị trường của xe điện (EV) đang trở thành một trong những động lực kinh tế quan trọng nhất tái định hình ngành giao thông vận tải toàn cầu hiện nay.

Giá dầu cao kích hoạt đầu tư tăng tốc vào hạ tầng sạc và năng lực sản xuất, tạo ra các vòng lặp phản hồi tích cực giúp giảm rào cản áp dụng. Sự phát triển công nghệ pin nhận được nguồn vốn tăng cường trong các đợt tăng giá dầu. Các nhà quản lý đội xe doanh nghiệp cũng cho thấy sự nhạy cảm cao với biến động chi phí nhiên liệu, thường đi tiên phong trong việc áp dụng xe điện khi giá dầu đạt đến mức có ý nghĩa kinh tế.