Hé lộ nguyên nhân nền văn minh Maya huyền bí sụp đổ
LAN HƯƠNG
(PLO)- Theo các nhà khoa học, hạn hán kéo dài chính là nguyên nhân khiến nền văn minh Maya ngàn năm tuổi huyền bí bị tuyệt diệt.
Theo Daily Mail, người Maya từng thống trị mạnh mẽ và phồn thịnh Trung và Nam Mỹ đến năm 800, sau CN. Họ đã xây dựng nên nhiều đền đài và kim tự tháp hùng vĩ nhưng tất cả đã bị xóa sổ vào năm thứ 1000, sau CN. Thế kỷ 16, vào thời điểm người Tây Ban Nha tiến hành chinh phạt mảnh đất này, những gì còn sót lại chỉ là rừng dây leo trên những thành phố đá vôi bị bỏ hoang.
Tàn tích còn sót lại của nền văn minh Maya vĩ đại sau những trận hạn hán kéo dài. Ảnh: Nick Evans.
Rất nhiều giả thuyết được ra nhằm hợp lý hóa sự bốc hơi của một nền văn minh vô cùng vĩ đại, như ngoại quốc xâm lăng, chiến tranh, bệnh tật hay sự sụp đổ của nền thương mại. Hiện nay, các nhà nghiên cứu đến từ Trường Đại học Cambridge và Đại học Florida đã tìm thấy bằng chứng thuyết phục, cho rằng hạn hán kéo dài chính là nguyên nhân tàn phá nền văn minh kỳ vĩ này.
Hồ Chichancanab, nơi các nhà khoa học lấy mẫu nước nghiên cứu để tìm ra nguyên nhân gây lụi tàn nền văn minh Maya. Ảnh: Mark Brenner.
Họ đã thu thập những mẫu nước ở Hồ Chichancanab, Mexico - nơi vết tích của thành phố cổ còn sót lại, để tiến hành đo đạc các đồng vị của nước trong thạch cao. Khi thạch cao hình thành, các phân tử nước sẽ bám vào kết cấu tinh thể của chúng. Như thế, các nhà nghiên cứu có thể thông qua thứ nước này để xác định các đồng vị khác nhau của nước có mặt trong hồ cổ tại thời điểm nền văn minh lụi tàn.
Sự khác biệt trong lớp vật chất khi các nhà khoa học giám định mẫu đất bùn đáy hồ. Lớp khoáng thạch cao chứng tỏ lượng mưa khan hiếm trong thời gian dài (bên trái), lớp mùn thực vật chứng tỏ lượng mưa dồi dào (bên phải.) Ảnh: Hodell.
Nick Evans, nghiên cứu sinh tại Khoa Khoa học Trái đất của Trường Cambridge cho biết: “Trong thời kỳ hạn hán, nước từ các hồ như Chichannab bốc hơi nhiều. Vì các đồng vị nước bốc hơi nhanh hơn nên trở nên nặng hơn. Các đồng vị như Oxy-18 hay Hyro-2 xuất hiện nhiều chính là dấu hiện chỉ ra từng có một thời kỳ hạn hán ở kéo dài ở đây.
”Bằng cách lập bản đồ tỉ lệ các đồng vị khác nhau chứa trong mỗi lớp thạch cao, các nhà khoa học có thể xây dựng thành công mô hình ước tính những thay đổi trong quá khứ về lượng mưa và độ ẩm tương tối trong thời kỳ nền văn minh Maya sụp đổ. Những phép đo đã hé lộ đợt hạn hán ở Bắc Yucatan trong thời kỳ này rất trầm trọng, lượng mưa liên tục giảm từ 41% đến 54%, đỉnh điểm giảm đến 70%. Được biết đây là nghiên cứu đầu tiên đưa dùng phương pháp thống kê định tính lượng mưa và độ ẩm trong thời kỳ suy thoái của nền văn minh cổ đại" - GS David Hodell, Giám đốc Phòng thí nghiệm Godwin của Đại học Cambridge nhận định
(PLO)- Hành trình 36 năm khép lại nhưng những dấu ấn mà báo Pháp Luật TP.HCM để lại trong lòng giới chuyên gia và bạn đọc sẽ còn tiếp nối bằng những giá trị tốt đẹp đã được bền bỉ vun đắp qua nhiều thế hệ.
(PLO)- Theo TS.LS Phan Trung Hoài, TS.LS Phan Đăng Thanh, nhà báo Lê Thọ Bình, luật sư Nguyễn Minh Tâm và những người góp sức xây dựng báo Pháp Luật TP.HCM qua nhiều thời kỳ thì các bài viết chính luận, ký sự pháp đình, phân tích pháp lý của báo đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng bạn đọc.
(PLO)- Sau 50 năm mang tên Bác, TP.HCM không chỉ ghi dấu bằng tốc độ đô thị hóa và tăng trưởng kinh tế, mà còn từng bước hoàn thiện hệ thống chăm lo người dân. Từ giáo dục, y tế đến an sinh xã hội, thành phố đang mở rộng các chính sách và mô hình phục vụ, hướng tới nâng cao chất lượng sống và mức độ thụ hưởng của nhân dân.
(PLO)- Với những người tin vào tâm linh, cảm giác bất an lạnh sống lưng khi bước vào các tòa nhà cũ thường bị coi là dấu hiệu của những vong hồn lảng vảng.
(PLO)- Nhằm ngăn chặn tình trạng người dân hái rau dại, một công viên tại tỉnh Cát Lâm (Trung Quốc) đã vận hành robot tuần tra với những lời cảnh báo vô cùng hài hước.
(PLO)- Tin đồn lưu truyền bấy lâu nay về việc Tử Cấm Thành (Bắc Kinh, Trung Quốc) sử dụng 600.000 tấn máu heo mỗi năm để "trừ tà" cuối cùng đã có lời giải đáp.
(PLO)- Nghiên cứu trên Nature Communications cho thấy vết nứt Đông Phi đã chạm ngưỡng tới hạn, có thể tách đôi lục địa và hình thành đại dương mới trong vài triệu năm tới.
(PLO)- Nằm ngay dưới lườn của hàng ngàn con tàu đang mắc kẹt ở eo biển Hormuz, một "thế giới ngầm" khổng lồ và mong manh đang bị đẩy đến bờ vực diệt vong…
(PLO)- Một idol Nhật gây tranh cãi khi cung cấp “dịch vụ ngửi nách” cho người hâm mộ, phơi bày góc khuất khắc nghiệt và áp lực của ngành thần tượng underground hiện nay.
(PLO)- Nhiếp ảnh gia Aria Shahrokhshahi tìm đến những buổi vũ hội tuổi teen và các khu phòng bệnh từng rung chuyển vì đạn pháo, ghi lại chân thực nhất cảm giác của những người dân bình thường khi đất nước họ bất ngờ bị cuốn vào vòng xoáy chiến tranh.
(PLO)- Câu chuyện truyền cảm hứng của nữ phi hành gia duy nhất trong sứ mệnh Artemis II không chỉ là hành trình chinh phục không gian mà còn mang đậm dấu ấn của sự kiên cường và tinh tế của phụ nữ.
(PLO)- Trong những tháng đầu năm 2026, hiện tượng thiên thạch bùng phát thành "cầu lửa" xuất hiện với tần suất dày đặc bất thường, kéo theo nhiều luồng tranh luận từ các chuyên gia thiên văn học.
(PLO)- Cậu bé 9 tuổi ở Trung Quốc mang phần thịt từ canteen trường về nuôi ông 73 tuổi, câu chuyện thu hút hàng chục triệu lượt xem, khiến cộng đồng mạng xúc động mạnh.
(PLO)- Tổ chức Bảo tồn Biển Campuchia (MCC) cho biết một cá thể cá mập voi thuộc diện nguy cấp vừa được phát hiện tại quần đảo Koh Sdach, qua đó minh chứng cho tầm quan trọng của các nỗ lực bảo tồn biển.
(PLO)- Các nhà khoa học Ai Cập phát hiện loài tổ tiên mới của vượn lớn sống cách đây 18 triệu năm, mở thêm manh mối quan trọng về nguồn gốc tiến hóa linh trưởng hiện đại.
(PLO)- Một nữ Trung sĩ tại Phòng Cảnh sát khu vực Avon và Somerset (Anh) dùng mánh khoé riêng để giả vờ làm việc năng suất hơn gấp nhiều lần các đồng nghiệp dù thực chất cô dành thời gian để giải quyết các vấn đề cá nhân.
