Đưa tri thức Việt Nam hội nhập với thế giới

Việc cho phép chương trình dạy và học ba môn toán, tiếng Anh, khoa học theo phương pháp tích hợp giữa chương trình quốc gia Anh và chương trình của Bộ GD&ĐT Việt Nam sẽ là bước đột phá nâng cao chất lượng giáo dục và góp phần đào tạo nguồn nhân lực đủ điều kiện hội nhập quốc tế.

Yêu cầu hội nhập

Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt xác định rõ mục tiêu: “Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo… Đến năm 2020, đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.

Tuy nhiên, đến nay chương trình dạy và học ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh, trong hệ thống trường phổ thông vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; chưa trang bị đủ kiến thức, kỹ năng cho học sinh khi hội nhập với quốc tế. Muốn đạt được các chứng chỉ, trình độ theo chuẩn của các tổ chức giáo dục nước ngoài và có thể du học, học sinh Việt Nam buộc phải đăng ký học thêm ngoại ngữ tại các trung tâm ngoại ngữ có uy tín hoặc chọn các chương trình tiên tiến được chuyển giao từ các trường đại học danh tiếng, các hội đồng khảo thí quốc tế để rèn luyện, nâng cao năng lực ngoại ngữ.

Học sinh học tiếng Anh tại một trường ở TP.HCM. Ảnh: MH

Thực tế thời gian qua, có rất nhiều chương trình dạy và học ngoại ngữ được đưa vào thí điểm tại các trường phổ thông. Mặc dù một số chương trình đạt thành công bước đầu như cho học sinh tiếp xúc sớm với giáo viên nước ngoài, được học chương trình tiên tiến, rèn luyện tốt các kỹ năng nghe-nói-đọc-viết nhưng việc học trung lập vẫn gây mất thời gian, công sức của học sinh khi cùng lúc học cả hai chương trình: Vừa của nước ngoài, vừa của Bộ GD&ĐT. Chính vì vậy, yêu cầu có một chương trình dạy và học ngoại ngữ có chất lượng với phương pháp khoa học, kỹ năng ứng dụng thực tế cao, vừa hội nhập vừa đảm bảo bản sắc dân tộc đang được đặt ra để ngành giáo dục sớm nghiên cứu, thống nhất thực hiện trong toàn hệ thống giáo dục quốc dân.

Thay đổi kịp xu thế

Theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận, đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông lần này sẽ hướng đến việc tích hợp mạnh ở các cấp học dưới, tức lựa chọn những kiến thức quan trọng để lấy phần lõi của nó. Sau đó tiến hành phân hóa cao ở cấp học trên. Tất cả vấn đề mà xã hội kêu ca như chương trình nặng, quá tải, hàn lâm, khuyến khích việc dạy thêm học thêm... sẽ được thay đổi khi thực hiện đề án này. Với định hướng này, Chương trình dạy toán - khoa học và tiếng Anh tích hợp gần như cơ bản đáp ứng yêu cầu, nhất là tích hợp tiếng Anh - vốn là điểm yếu của giáo dục Việt Nam hiện nay.

Ngoài ra, kể từ năm học 2014, cấp tiểu học của chương trình giáo dục quốc gia Việt Nam áp dụng cách đánh giá mới thay vì hệ thống cho điểm, chuyển sang hệ thống dùng nhận xét của giáo viên. Việc đưa chương trình tích hợp dựa trên khung chương trình quốc gia Anh và chương trình quốc gia Việt Nam cho ba bộ môn nói trên thực hiện ở cả ba cấp học sẽ góp phần cải thiện ở mức đột phá năng lực của học sinh kể cả về tiếng Anh lẫn chuyên môn.

Tại cấp tiểu học, những yếu tố trùng lắp của cùng một bộ môn giữa hai thứ tiếng sẽ được lược bớt, giúp học sinh không mất thời gian lặp lại kiến thức hai lần trong cùng một thời gian. Thay vào đó, nền tảng kiến thức được tiếp thu đầy đủ, thông qua một ngôn ngữ, với ngôn ngữ còn lại được sử dụng để làm sâu hơn việc tiếp thu kiến thức.

Trước đây, học sinh phải học ngoại ngữ cùng lúc hai chương trình: Một của Bộ GD&ĐT Việt Nam, một của ĐH Cambridge (Anh). Chính vì thế, cần có một chương trình tích hợp, tổng hợp những kiến thức trùng lặp nhau giữa hai chương trình để nhập lại thành một. Chương trình của Bộ Giáo dục Anh có ba môn: Toán, khoa học, tiếng Anh. Trong đó, môn toán và khoa học sẽ được tích hợp với chương trình của Việt Nam nên học sinh tiểu học không phải học lại những học phần trùng lặp, dành thời gian để nắm ngôn ngữ chuẩn hơn và sâu hơn.

Đào tạo con người toàn diện

Với các yếu tố tiên tiến trong ba môn toán, tiếng Anh, khoa học của chương trình quốc gia Anh (National Curriculum of UK) được chọn lọc giảng dạy tích hợp với chương trình của Việt Nam, học sinh sẽ tiếp thu được kiến thức và khả năng thực hành tiếng Anh gần với tiêu chuẩn tiếng Anh như một ngôn ngữ chính (English as another language - EAL).

Học sinh có tư duy toán học sáng tạo, logic, hướng tới những ứng dụng kiến thức toán học vào việc giải quyết các vấn đề của cuộc sống, khơi dậy niềm say mê đối với toán. Đây là tiền đề để phát triển khoa học kỹ thuật của Việt Nam trong tương lai. Các môn lý, hóa, sinh được tích hợp giảng dạy vừa tránh quá tải, vừa bổ sung tính lý thuyết sâu của chương trình Việt Nam, vừa kết hợp với việc thực hành sâu của hệ thống các môn tương tự theo cách giáo dục Anh.

Phương pháp giảng dạy hiện đại, tiên tiến, được nghiên cứu kỹ càng nhất kết hợp với mục tiêu: đào tạo một con người toàn diện. Như vậy, tính ưu việt vượt trội của việc học sinh tham gia chương trình tích hợp là cùng một lúc, học sinh được học một chương trình tích hợp ưu việt, đồng thời trong quá trình đó, việc chuẩn bị cho tham gia đánh giá theo nhiều chuẩn quốc tế khác nhau được đưa ra, giúp học sinh có nhiều sự lựa chọn.