Sự tích bắt nguồn từ việc An Dương Vương xây thành Cổ Loa, nhờ được thần Huyền Thiên Trấn Vũ ra tay diệt được ma gà trắng núp ở Thất Diệu Sơn nên An Dương Vương mới xây xong thành Cổ Loa.
Thần Trấn Vũ được thờ trên núi Sái của Thất Diệu Sơn. Vua, chúa nhiều đời sau từng về đây bái yết nhưng thấy việc đi lại làm hao phí tiền bạc, công sức của nhân dân nên vua ban chiếu cho dân làng làm nghi lễ rước vua giả.
Hằng năm người dân trong làng lại chọn ra những người cao tuổi xứng đáng để vào vai "Vua, Chúa" và bốn vị quan tứ trụ triều đình.
Đi rước vua, chúa...
Năm nay ông Nguyễn Phú Qúy (71 tuổi) đóng vai vua. Người được nhập vai Chúa là ông Lê Quang Bản (69 tuổi). Chúa được vẽ mặt đỏ để phân biệt với vua.
"Vua", "Chúa" làm lễ tại đền
"Chúa" thực hiện lễ chém gà trắng rồi chém tiếp ba nhát gươm gỗ vào một hòn đá và đổ bát tiết gà lên đá, tượng trưng cho việc đã trừ xong yêu quái ma gà.
Cứ đi được một đoạn, kiệu 'Chúa' là được những khênh tung lên, là xuống quay vòng tròn. Có lúc tung mạnh quá khiến mũ của 'Chúa' rơi cả xuống đất.
"Vua", "chúa" ngồi trên kiệu buộc bảo hiểm chặt nhưng cũng phải hãi hùng mỗi khi đám trai làng quay kiệu nghiêng ngả diễn cảnh dẹp đường cho vua đi.
Tại lễ này năm 2014, kiệu 'Chúa' từng bị lật nhưng may mắn người đóng nhân vật chính không bị làm sao.
