Thỏa thuận mang tên "ngày im lặng" có hiệu lực từ ngày 9-12, tiền đề cho vùng phi quân sự. Một tuần đã trôi qua kể từ khi các bên tham chiến chính thức ngưng bắn.
Không hề có cáo buộc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn từ cả chính quyền Kiev và quân ly khai. Giới truyền thông của cả Ukraine và Nga cũng hoàn toàn im ắng, có chăng chỉ là các cáo buộc Kiev vi phạm tội ác chiến tranh từ vài hãng thông tấn Nga.
Đây không phải là lệnh ngừng bắn đầu tiên giữa 2 bên. Còn nhớ 3 tháng trước, một thỏa thuận ngừng bắn tương tự cũng đã được các bên đồng ý tại Minsk (Thủ đô của Belarus) trước sự chứng kiến của Ủy ban hợp tác Châu Âu (OSCE) và Nga.
Tuy nhiên, cũng giống như các lệnh ngừng bắn ngắn hạn trước đó, thỏa thuận tại Minsk không tồn tại được lâu. Suốt ba tháng qua, dù không có những chiến dịch quy mô lớn với sự tham gia của các sư đoàn chủ lực, nhưng các cuộc đụng độ nhỏ lẻ vẫn liên tiếp diễn ra ở vùng Donbass gây là nhiều thương tổn cho hai phía. Đặc biệt, tại sân bay Donetsk, các phe thường xuyên nã pháo, tấn công, giành cho được toàn bộ cứ điểm chiến lược quan trọng này.
Cần lưu ý rằng, trong thời gian chưa đầy một tháng trước khi bất ngờ đạt thỏa thuận ngừng bắn, quá trình bầu bán lãnh đạo, "nội các" và "quốc hội" ở cả chính quyền "hợp pháp" Kiev và vùng Donbass "ly khai" đều đã mới được hoàn thành.
Còn nhớ, một tuần trước khi ký thỏa hiệp, Donestk mới vừa bầu xong "quốc hội", còn Kiev thì vừa bổ nhiệm 3 bộ trưởng mới là người nước ngoài. Dường như, việc ổn định xong tình hình chính trị, không cần nữa nước cờ "nội chiến khốc liệt" để gây sức ép hình thành giới lãnh đạo, đã tác động không nhỏ đến quyết định tạm hoãn giao tranh giữa hai phe.
Sau 7 tháng đánh nhau liên tục, chính quyền Kiev và cả vùng Donbass “ly khai” đã quá mệt mỏi với cuộc chiến. Nền kinh tế Ukraine trên bờ vực phá sản và tiềm lực quốc phòng vốn không được đánh giá cao cũng gần như kiệt quệ. Suốt nhiều tháng nay, chính quyền Kiev phải dựa vào các tiểu đoàn tình nguyện độc lập, do các tỉ phú đầu tư, để chiến đầu bên cạnh quân đội chính phủ.
Tổng thống Ukraine công bố các tân bộ trưởng người nước ngoài
Việc sử dụng các đơn vị này giống như một con dao 2 lưỡi khi 2 tuần trước, một số các tiểu đoàn tình nguyện đã cảm thấy bất bình vì bị chính phủ "bỏ quên" và tuyên bố sẵn sàng "đảo chính".
"Im lặng" ... được bao lâu?
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng mặc dù được gọi là "lệnh ngừng bắn hoàn toàn", nhưng một nền hòa bình lâu dài ở miền Đông Ukraine vẫn khó lòng tồn tại, nhất là khi chưa bên nào chịu lui bước.
Chính quyền Kiev sẽ không đời nào từ bỏ sự toàn vẹn lãnh thổ của mình. Trong khi đó, lực lượng Donestk và Luhansk từng tuyên bố muốn kiểm soát hoàn toàn miền Đông Ukraine, bao gồm các vị trí địa chiến lược quan trọng như sân bay Donetsk và thành phố ven biển Azov, Mariupol. Việc liên tục giao chiến tại sân bay Donetsk trước ngày 9-12 bất chấp thỏa thuận đã đạt được ở Minsk chứng minh sự cương quyết từ cả hai phía.
Quân miền Đông tại sân bay Donetsk (AFP)
