Người dân và chính quyền xã Xuân Yên, huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh) đang loay hoay với cái giếng cổ Đô Uyên (xóm Yên Liễu, xã Xuân Yên) nằm chình ình giữa đường khi mở rộng đường từ Khu di tích Nguyễn Du (xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân) xuống xã Xuân Yên. Chính quyền muốn dời đi nhưng người dân thì cho là giếng cổ, từng cứu khát dân làng trong những ngày đại hạn nên họ quyết giữ, mua vật liệu xây quanh cái giếng, thế là việc thi công đường qua đoạn này đang ách tắc.
Hiện con đường còn dở dang vì chưa giải phóng được… chiếc giếng vuông. Để giữ giếng, người dân xây bằng gạch và bê tông cao hơn nửa mét quanh giếng và dựng bốn chiếc cọc bằng inox sáng bóng gắn các dây xích bảo vệ.
Giếng cổ nằm giữa đường mà khi quy hoạch quên tính đến. Ảnh: ĐẮC LAM
Những cụ già trong làng đều không biết giếng có từ khi nào nhưng khẳng định là dưới đáy giếng cóc bốn tấm gỗ lim. “Người ta nói uống nước mà có gỗ lim thì độc và phát bệnh sốt rét. Chúng tôi uống nước giếng từ đời này qua đời khác nhưng không sao cả” - bà Hoàng Thị Xoan (76 tuổi ở trong xóm) nói. Có người còn dọa là “giếng thần, dời đi sẽ bị thần phạt”.
Khi ông Trần Văn Mạnh (xóm trưởng xóm Yên Liễu) kể: “Ngày xưa nơi đây là bãi cát trắng bên biển, cha ông đào chiếc giếng, trúng mạch nước nên nước không bao giờ cạn. Các ngư dân trong làng đã vượt biển ra đảo Mắt, đảo Ngư lấy các hòn đá về xây giếng, tránh cát sụt lấp. Vào các năm đại hạn, các giếng đều khô nhưng chiếc giếng Đô Uyên này không bao giờ cạn nước. Nước uống rất ngọt, mùa đông nước ấm, còn mùa hè thì mát lạnh. Nó cứu khát cho nhiều thế hệ nơi đây”.
“Ngày trước khi ra khơi đánh cá, chúng tôi đến xin nước giếng mang theo để chuyến đi may mắn, giờ mở đường, cái giếng cản trở, mất an toàn giao thông nhưng dời đi thì đụng đến tâm linh” - một ngư dân nói.
Theo ông Mạnh, người dân muốn giữ giếng, lập luận: Xây dựng nông thôn mới thì cây đa, giếng nước, mái đình phải giữ lại. Cây đa cổ thụ đã chết nhiều năm nay thì nay đã được trồng lại, mái đình giờ thành nhà hội quán khang trang, còn giếng thì lại nằm… giữa đường. Chúng tôi đã họp chi bộ, họp dân nhiều lần nhưng dân chưa đồng thuận lấp hoặc dời giếng vì lấp giếng là lấp “long mạch”. Còn dời giếng thì chưa chắc tìm đúng “long mạch” nên cứ để yên.
Theo ông Hoàng Xuân Linh, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Yên, con đường từ Khu di tích Nguyễn Du xuống biển Xuân Yên có tổng mức đầu tư 36 tỉ đồng. Ban đầu nhà tư vấn thiết kế và đầu tư không để ý cái giếng tâm linh của người dân nên chưa có giải pháp. Có nhiều người là cán bộ lão thành cũng đề nghị giữ giếng, còn đoạn đường qua đây thì mở rộng như vòng xoay… nhưng làm như thế là sai quy hoạch. Xã đã họp, thống nhất việc dời giếng và mang tất cả đá, tấm gỗ lim… sang một bên để tiếp tục thi công con đường. Khi đường hoàn thành, giếng sẽ nằm kế bên nhưng xã cũng đang đau đầu để vận động bà con đồng thuận.
ĐẮC LAM - LỤC BÌNH
