Câu hỏi đó không dễ có lời đáp. Đương nhiên chẳng ai trong chúng ta muốn thốt lên câu “Tôi là người Việt Nam” trong tâm trạng e dè. Nhất là trong bối cảnh tiếng xấu cứ bay đến dồn dập như hiện nay.
Phản ứng cực đoan để tránh bị coi thường?
Gần đây nhất, theo trang Yahoo! Japan ngày 24-7, một du học sinh Việt bị bắt vì dùng phương thức tấn công mạng DDoS gây cản trở hoạt động kinh doanh trực tuyến của một công ty bán phụ kiện điện thoại di động tại quận Chuo-ku, Tokyo, Nhật. Nguyên do được xác định là do nghi phạm có mâu thuẫn với công ty bị hại nên trút giận bằng cách này.
Cùng thời điểm, mạng xã hội xôn xao trước một loạt tin khiến bất kỳ người Việt nào còn chút sĩ diện phải đỏ mặt: Hai du khách người Việt bị cảnh sát Thụy Sĩ tạm giữ và phạt vì ăn cắp mắt kính hàng hiệu tại TP Zurich; Việt Nam đề nghị Singapore giải thích việc cấm nhập cảnh hàng loạt nữ du khách người Việt; báo Daily Mail đưa tin một nữ ca sĩ Việt Nam nổi tiếng bị chỉ trích sau khi để con trai tiểu vào túi nôn ngay tại chỗ ngồi trên một chuyến bay nội địa của Vietnam Airlines.
Trước những vụ việc này, cộng đồng mạng dấy lên những ý kiến trái chiều. Có người tỏ ra cực đoan, như một chuyên gia báo chí tại đại sứ quán một nước phương Tây lên Facebook kêu gọi mọi người tẩy chay du lịch đến Singapore vì “dám coi thường các đồng bào của mình, hành xử theo kiểu vơ đũa cả nắm”.
Trong khi đó, một Facebooker khác thẳng thắn: “Một đám đông đạo đức giả kêu gào lên như phải bỏng, nhục quốc thể này kia. Trong lúc ra đường thì hối lộ, làm ăn thì chạy chọt, đẻ con ra thì chạy trường, học xong thì chạy việc... lại xem tất cả như chuyện đương nhiên, thế mà lại nhảy dựng lên chỉ vì chút sĩ diện Việt Nam”.
Cơ hội để nhìn lại mình
Có người bảo rằng trong cái rủi có cái may. Lâu nay người Việt thường tự hào với những kỷ lục hão “nhất thế giới” này nọ nhưng lại lòi ra vô số thói hư tật xấu khi đặt chân ra ngoài biên giới. Vậy thì đây cũng là dịp thích hợp để mỗi người trong chúng ta nhìn lại xem mình đã từng đút lót, tiếp tay cho nạn tham nhũng khi lo giấy tờ nhà đất, chạy trường, chạy chỗ làm cho con em mình? Rõ là cái xấu nhan nhản quanh ta, chẳng việc gì phải xấu hổ thay cho ai khác đã khiến người Việt phải mất mặt.
Trên trang cá nhân, nhà báo Hoàng Linh đặt vấn đề: Chuyện hai du khách ăn cắp mắt kính hàng hiệu tại Thụy Sĩ cho thấy mặt khác của thói sĩ diện. Chỉ cần nhìn vào cuộc đua chơi siêu xe, sắm máy bay của giới thượng lưu tại Việt Nam trong lúc nợ công đang ngập mặt là đủ thấy người mình quen thói sĩ diện quá mức. Vậy thì phải chăng chúng ta chỉ lo tôn sùng sĩ diện cá nhân mà bỏ mặc sĩ diện quốc gia? Một khi sĩ diện quốc gia bị xâm hại nghiêm trọng, đó cũng là nỗi nhục lớn với mỗi công dân nước Việt.
BENJAMIN NGÔ
