Vì đột ngột bị “ngoi lên cao” sau khi chính quyền làm đường mà nhiều nhà dân ở đường Vạn Kiếp (quận Bình Thạnh), Nguyễn Sỹ Sách (quận Tân Bình), Phạm Văn Đồng (quận Gò Vấp)… đã xây bậc tam cấp, lắp bục dắt xe trên vỉa hè để dễ ra vào nhà. Nay trước yêu cầu tháo dỡ chung chứ không chỉ ở những con đường trên để dọn dẹp lòng, lề đường, nhiều ý kiến cho rằng do Nhà nước quy hoạch kém nên mới có các bậc tam cấp, bục dắt xe như thế, vậy sao bắt dân đập bỏ.
Không đề ra được cốt nền chuẩn ổn định dẫn đến đường lúc trồi, lúc sụt khiến người dân ở những con đường nêu trên gặp đủ thứ bất tiện, thiệt hại… thì đúng là Nhà nước có lỗi thật. Thế nhưng sẽ không chính xác nếu nói vì lỗi cốt nền mà “đẻ” ra đủ loại bậc tam cấp, bục dắt xe án ngữ vỉa hè.
Phân tích dưới đây cho thấy chính những chủ nhân của các bậc tam cấp, bục dắt xe cố ý làm sai quy định mới có lỗi lớn trong vụ việc, còn chính quyền thì đã kém cỏi trong quản lý.
Do địa phương không công khai cốt nền hoặc khi thế này, khi thế khác, người dân thường không có căn cứ rõ ràng để xây, sửa nhà có mặt nền thích hợp. Để trừ hao không trở thành “nhà hang” khi chính quyền làm cống, làm đường nhằm chống đỡ nước ngập, triều cường…, ai nấy đều xây nhà cao, thậm chí là khá cao so với đường. Kéo theo đó các bậc tam cấp (nói là bậc thềm thì đúng hơn vì thực tế có thể là một, hai, bốn, năm… bậc tùy độ cao của nền nhà) và các bục dắt xe được gia chủ chủ động thực hiện từ đầu để có “phương án kết nối giao thông” từ nhà ra đường.
Đáng lưu ý là theo quy chuẩn xây dựng do Bộ Xây dựng ban hành năm 2008, 2015, dù nền nhà ở riêng lẻ bằng hay cao hơn đường thì bậc thềm, bục dắt xe cũng không được nhô quá chỉ giới đường đỏ (ranh giới giữa phần đất xây dựng nhà với vỉa hè). Vì lẽ này mà ngay từ đầu nhiều hộ đã xây chúng thụt vào trong, hoàn toàn trên phần diện tích đất thuộc quyền sử dụng riêng của mình. Thế nhưng lại có rất nhiều người không chịu làm đúng như vậy. Không muốn nhà mình bị hẹp, bị xấu, nhiều người đã… đưa chúng ra vỉa hè là phần đất của chung!
Có lẽ thấy không có người cụ thể nào bị ảnh hưởng quyền lợi, giấy phép xây dựng thì không điều chỉnh nên mấy “ông” phường, trật tự xây dựng… đã dễ dãi bỏ qua. Trong một thời gian khá dài, chẳng ai bị bắt bẻ, chẳng ai gặp rắc rối pháp lý gì với công trình phụ trợ chìa ra như thế. Riết rồi mọi người coi việc làm lẽ ra “gai mắt” này là hiển nhiên, bình thường. Các bậc tam cấp, bục dắt xe (tráng xi măng hoặc là vỉ sắt gắn cố định) ngắn, dài, thấp, cao… cứ thế thi nhau “mọc” loạn xạ ở khắp vỉa hè trong đô thị.
Ông bà ta có dạy “của người không tham” nên đã làm sai thì giờ phải sửa. Để tránh gây khó cho các hộ dân bị vạ lây từ các con đường bất ngờ cao, thấp nên phải bất đắc dĩ làm các bục dắt xe trên vỉa hè, các địa phương cần soát xét, hỗ trợ họ thực hiện phương án khắc phục phù hợp. Đối với các trường hợp không thuộc diện này, trừ những hộ đã thực hiện tháo dỡ và thay bằng các bục dắt xe di động rất đáng ghi nhận và các trường hợp đã thực hiện đúng theo Quy chuẩn xây dựng năm 1996 - nhô ra không quá 0,3m, số còn lại cần được chính quyền dứt khoát xử lý để mọi người bỏ hẳn thói quen chiếm hữu bất hợp pháp vỉa hè đã tồn tại quá lâu đời.
