Trong bối cảnh nhu cầu nhiều, ngân sách eo hẹp thì nguồn vốn ODA là một trong các lựa chọn quan trọng, được ưu tiên nhắm đến.
Hiện có thể nhiều người vẫn cho rằng ODA đồng vốn giá rẻ, thời gian trả nợ kéo dài, lại được ân hạn.
Thực tế không hẳn vậy. Song cũng chính vì suy nghĩ có “các ưu đãi” trên đã dẫn đến việc nhiều đơn vị “xếp hàng” để được duyệt, sắp thứ tự ưu tiên trong danh mục các dự án sử dụng vốn ODA. Nhưng nhận được vốn ODA thì nhiều nơi sử dụng không hiệu quả, lãng phí.
Nguyên nhân đến từ việc chậm tiến độ, suất đầu tư cao, đầu tư dàn trải… và đường đi của ODA cũng lắm vấn đề. Theo đó, đường đi của ODA ở trong nước phải qua nhiều “ngõ ngách”, lại chịu nhiều điều kiện mang lại lợi ích cho phía cấp viện trợ. Đó là chưa kể những tiêu cực của cả hai phía nhận và cho vay mà thiết nghĩ không nhắc cũng dễ nhớ.
Dòng vốn ODA đã, đang và sẽ tiếp tục đổ vào Việt Nam. Thời gian qua, nguồn này đã góp phần giúp nhiều địa phương thay da đổi thịt. Đời sống người dân cũng được nâng cao.
Không thể phủ nhận các ý nghĩa tích cực ấy của vốn vay ODA mà chính phủ các nước, các tổ chức tín dụng quốc tế đã dành cho Việt Nam. Tuy vậy, chỉ trừ những khoản viện trợ không hoàn lại (không nhiều) thì dù có ưu đãi gì chăng nữa, đây vẫn là tiền vay. Mà vay thì phải trả, cả gốc lẫn lãi (theo tỉ lệ %) kèm khoản “lãi” do phải đáp ứng một số điều kiện khác kèm theo. Đương nhiên đời ta không trả thì đời con, thậm chí đời cháu và xa hơn phải trả tiền vay, lãi ấy.
Thế nên cần phải xác định rõ ODA là vốn vay để phát triển. Nó không phải là của cho không nên đừng tiêu xài lãng phí. Đây là câu chuyện dài, liên quan đến việc trách nhiệm của người điều hành và quản lý vốn ODA. Trách nhiệm của việc quản lý, sử dụng vốn vay ODA hiệu quả cần được xác định cụ thể ở từng khâu. Nếu không, thất thoát, lãng phí sẽ xảy ra. Một khi việc sử dụng vốn vay không hiệu quả thì ngoài việc mất tiền, mất uy tín, niềm tin và trên hết là gánh nặng nợ công đè nặng lên vai người dân.
Tiêu xài nguồn vốn ODA đúng mục đích, hiệu quả và minh bạch còn là cách tốt nhất thể hiện trách nhiệm, sự trân trọng với tình cảm của bạn bè quốc tế đã dành cho ta qua các ưu đãi. Đó cũng là hành động có trách nhiệm với chính con em của chúng ta hiện nay.
MINH PHONG
