Có lẽ đây là lần đầu tiên trong nhiệm kỳ chủ tịch Quốc hội (QH) của mình, ông Nguyễn Sinh Hùng đã dùng những lời “xát muối” như thế vào thực trạng của thủ tục hành chính hiện nay của nước ta chẳng khác nào như tội ác.
Bấy lâu nay thủ tục hành chính đã hành người dân và doanh nghiệp đến rã rời. Nó làm giảm hiệu năng vận hành của bộ máy hành chính, giảm uy tín của chính quyền trong mắt dân và tác động không nhỏ đến năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế. Theo một kết quả khảo sát của VCCI năm 2015, 36% doanh nghiệp cho biết nếu không trả chi phí ngoài quy định thì họ có thể bị phân biệt đối xử. Nơi thấp nhất có 8% nhưng tại nơi cao nhất có tới 80% doanh nghiệp cho biết bị phân biệt đối xử khi không chi trả chi phí ngoài quy định.
Tất nhiên, trong sự “hành” đó của nền hành chính nước ta, con người - mà cụ thể ở đây là cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ là yếu tố quan trọng nhất. Nhưng cũng không thể phủ nhận rằng chính bản thân sự rườm rà, ngoắt ngoéo, quanh co uốn khúc của thủ tục chính là nguồn cơn để cán bộ tựa vào đó mà hành dân và trục lợi bất chính.
Nguồn cơn ấy xuất phát từ chính những cài cắm trong quá trình xây dựng pháp luật hiện nay. Không ít quy định cho thấy cơ quan quản lý nhà nước (thường cũng là cơ quan soạn thảo luật) đã dành phần “quyền” về cho mình và còn đẩy phần “trắc trở” về cho người dân và doanh nghiệp để phục vụ cho những lợi ích cục bộ của từng ngành, từng bộ và cũng không loại trừ phục vụ cho một nhóm lợi ích nào đó. Còn nhớ trong một lần chất vấn ở diễn đàn QH, ĐBQH Trần Du Lịch (Đoàn TP.HCM) đã nói: “Hiện nay cứ bộ nào được giao quản lý nhà nước cái gì thì xây dựng luật cái đó. Tôi không dám nói là lợi ích cục bộ nhưng bộ nào làm luật thì quyền dành cho mình mà trách nhiệm thì nhẹ đi”.
Nguồn cơn ấy xuất phát từ chỗ không ít cán bộ thực thi công vụ xem luật pháp là chỗ “kiếm ăn” chứ không chỉ là công cụ để Nhà nước quản lý và vận hành xã hội. Và thủ tục càng nhiều bao nhiêu, càng lắt léo bấy nhiêu thì càng trở thành miếng đất màu mỡ để cho cán bộ kiếm chác.
Trong những chỉ đạo gần đây, Thủ tướng đã liên tục nhấn mạnh đến việc “phải rà soát, cắt bỏ ngay những thủ tục không phù hợp” và trên thực tế nhiều nơi đã tiến hành cắt rất nhiều thủ tục không cần thiết. Nhưng điều này sẽ vô nghĩa nếu như trong quá trình xây dựng pháp luật lại để lọt sổ những quy định đẻ thêm thủ tục mới.
Với yêu cầu của hội nhập hiện nay, tình trạng này buộc phải cấp thiết cải thiện. Vì môi trường hành chính chính là một trong những yếu tố rất quan trọng mà các nhà đầu tư xem xét khi làm ăn với chúng ta. Những ai trực tiếp hay gián tiếp làm xấu đi chất lượng nền hành chính quốc gia chính là “tội đồ” kéo trì sự phát triển, hay nói như ông Nguyễn Sinh Hùng là “độc ác lắm”!
