Săn tôm càng xanh

Miền Tây Nam Bộ sông rạch chằng chịt, len lỏi khắp đồng bằng. Sông Cái Sơn nằm trong địa phận tỉnh Bến Tre, chảy xuyên qua các xã thuộc huyện Giồng Trôm. Dòng sông không rộng lắm, chỉ khoảng 200 m trở lại nhưng lòng sông sâu hõm, nước chảy xiết và có rất nhiều búng nước. Đây là nơi tôm cá trú ngụ rất lý tưởng với trữ lượng dồi dào.

Mồi dẫn dụ tôm

Chúng tôi theo chân anh Nguyễn Văn Kiệt (ấp 2B, xã Nhơn Thạnh, TP Bến Tre) để thực hiện một chuyến săn tôm trên sông. Anh Kiệt chuẩn bị củ mì (củ sắn) và cơm dừa khô làm mồi dụ tôm. Đây là loại thức ăn mà tôm rất thích. Dụng cụ câu tôm thường làm bằng sống của tàu lá cây dừa nước hay thanh tre vót nhỏ có độ dẻo, dài khoảng 150 cm, cách chân que 30 cm có miếng chận để giữ mồi không bị tuột xuống mặt đất. Trên đầu cây que, người ta gắn một miếng xốp trắng bằng ngón tay hay ruột cây mì để trong đêm tối pha đèn dễ phát hiện ổ mồi.

Cắm mồi dụ tôm càng xanh.

Trước khi nước lớn, thợ săn đi cắm mồi ven hai bên bãi sông trên nền đất trống và phẳng, rộng vừa bằng cái nơm (dụng cụ bắt cá tôm). Khi con triều dâng lên ngập miếng mồi, tôm sẽ đánh hơi theo con nước đến ăn. Lúc tôm ăn mồi, cây bẹo rung rinh. Thợ săn chỉ bơi xuồng lướt nhẹ đến sát bên ổ mồi rồi dùng nơm chụp xuống. Thế là chú tôm càng xanh đã nằm gọn trong nơm, người săn chỉ cần thò tay vào bắt.

Trên dòng sông, những tay thợ săn chia nhau từng khúc sông, mỗi đoạn khoảng vài trăm mét. Việc săn bắt tôm có thể quanh năm, mỗi tháng hành nghề tám ngày vào lúc con nước rong, ban ngày hay đêm đều được. Tuy nhiên, con tôm ban đêm đi ăn dạn dĩ hơn ban ngày. Thường mùa đi săn trúng nhất vào khoảng tháng 10 âm lịch trở đi. Đây là khoảng thời gian tôm tập trung ra sông để sinh sản.

Hành nghề trong đêm

Màn đêm buông xuống trên dòng sông vừa lúc con nước lớn dâng lên. Chúng tôi chuẩn bị vào “trận” với thùng đựng tôm, nơm, bình ắc quy và đèn pha đội trên đầu để quan sát. Chiếc xuồng nhỏ vừa đủ để hai người đi và thường chỉ có một thợ săn hành nghề. Chiếc xuồng có gắn bánh lái sẵn phía sau để giữ cho xuồng đi ngay, thợ săn chỉ ngồi phía trước và dùng dầm bơi tới.

Đèn pha quét qua ổ mồi, anh Kiệt chỉ cây bẹo chỗ đèn pha đang rung rinh mạnh, nói như reo: “Chắc con tôm lớn lắm”. Xuồng lướt nhẹ đến ổ mồi, vậy mà con tôm vẫn còn mê ăn. Khi cái nơm chụp nhanh xuống ổ mồi, anh Kiệt bắt lên một con tôm càng xanh quá chừng lớn, khoảng 300 g. Tôi mừng quá, la í ới trong đêm. Anh Kiệt không giấu niềm vui: “Bữa nay hên, mới xuất quân đã được một chú tôm loại ưu”. Lần lượt đến những ổ khác và đều thu hoạch được tôm. Đèn pha quét qua ổ mồi tại một họng rạch, tôm cạp mồi rung mạnh cây bẹo. Tôi mừng quá, chỉ tay làm chao xuồng. Động nước, con tôm bỏ mồi. Tôi áy náy chặc lưỡi tiếc uổng. Anh Kiệt xởi lởi: “Không sao, chuyến thăm sau mình sẽ bắt nó”.

Thu hoạch tôm từ trong nơm.

Lần sau, khi tới họng rạch chỗ bắt hụt con tôm lần trước, cây bẹo rung nhẹ hơn. Anh Kiệt giải thích tôm đã nhác rồi nên ăn không bạo. Thật vậy, con tôm anh bắt được không thua gì con tôm loại ưu ban đầu.

Phóng tầm mắt theo ánh đèn pha, chúng tôi thấy hết cây bẹo này sang cây bẹo khác đều rung rinh. Nhìn anh Kiệt bắt dần từng chú tôm mà thấy phát ham. Qua bốn vòng thăm, con nước đứng ròng và tôm cũng no mồi. Các tay thợ săn bắt đầu quay xuồng trở về nhà.

Tôm ra chợ

Về tới nhà, các tay thợ săn phân loại tôm ra thành từng nhóm: loại ưu, một và hai rồi cho vào rộng đem đi vèo dưới mương để sáng mai đưa ra chợ bán. Những con tôm không đạt tiêu chuẩn (tức loại ba) được thả xuống hồ nuôi, vài tháng đạt kích cỡ loại một trở lên thì sẽ bắt lên bán tiếp.

Giá bán tôm tại chợ hiện cũng phân ra theo loại. Loại ưu (trên 200 g/con) có giá 310.000 đồng/kg. Loại một (100-200 g/con) giá khoảng 290.000 đồng/kg. Loại hai (50-100 g/con) giá khoảng 200.000 đồng/kg. Đối với tôm loại ba (dưới 50 g/con), nếu ai muốn mua về nuôi thì thợ săn tôm bán lại với giá 120.000 đồng/kg.

Một trong những món ăn khó quên chế biến từ tôm càng xanh là cháo. Nồi cháo tôm nóng hổi thơm lừng mùi hành, tiêu được múc ra chén. Từng muỗng cháo vừa thổi vừa húp mới tuyệt làm sao! Vị ngọt của tôm lột vỏ, đâm hơi dập làm đậm đà nồi cháo. Bên ly rượu đế giữa đêm khuya sương lạnh, món cháo tôm ngon không gì có thể sánh bằng.

Săn tôm càng xanh trở thành nghề mang lại thu nhập tương đối khá cho bà con xã Nhơn Trạch. Qua một con nước, nhiều người có thể bắt được trên 3 kg tôm vừa lớn vừa nhỏ. Dòng sông Cái Sơn sau một con nước mang lại nguồn lợi thủy sản rất lớn cho nông dân địa phương.

DƯƠNG THANH HẢI

(Nguyệt san Pháp Luật TP.HCM số 168)