Quy định BHXH mới: Đảm bảo lợi ích lâu dài

Từ phản ứng của nhiều công nhân Công ty TNHH PouYuen Việt Nam (quận Bình Tân, TP.HCM) về thay đổi của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2014, sáng 29-3, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Doãn Mậu Diệp đã kịp thời có một số ý kiến chia sẻ. “Đây là sự việc đáng tiếc. Có thể là do các cán bộ chưa giải thích rõ cho người dân về những ưu điểm đằng sau của Luật BHXH nên người lao động (NLĐ) đã hiểu lầm”. Cũng theo Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp, Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền đã gửi ngay văn bản đề nghị UBND TP.HCM chỉ đạo Sở LĐ-TB&XH TP.HCM và các cơ quan liên quan ghi nhận đầy đủ những ý kiến của NLĐ, doanh nghiệp để có cách xử lý phù hợp khi thực hiện Luật BHXH mới.

Ổn định cuộc sống khi về già

Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cho biết: Khi xây dựng Luật BHXH 2014, Bộ LĐ-TB&XH đã nghiên cứu rất kỹ lưỡng và tổ chức nhiều cuộc tham vấn, hội thảo. Đặc biệt, ngay sau khi Quốc hội (QH) và tiếp đó là Ủy ban Thường vụ QH cho ý kiến về dự thảo luật này, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của QH cũng đã tổ chức một số cuộc làm việc với các địa phương, khu công nghiệp.

Theo Điều 55 Luật BHXH 2006, NLĐ sau một năm nghỉ việc nếu không tiếp tục đóng BHXH và có yêu cầu nhận BHXH một lần mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH thì được giải quyết chế độ BHXH một lần. Nay theo Điều 60 Luật BHXH 2014, các trường hợp được hưởng BHXH một lần thu hẹp hơn trước. Cụ thể, đối tượng hưởng BHXH một lần là NLĐ mắc các bệnh nguy hiểm như ung thư, bại liệt, lao nặng, phong, HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế... Đối với những trường hợp khác được bảo lưu thời gian tham gia BHXH để khi có việc làm thì NLĐ tiếp tục đóng hoặc người tham gia BHXH chưa đủ thời gian thì tham gia BHXH tự nguyện để lúc về già được hưởng lương hưu... “Với sự thay đổi này, mục đích của luật là mong muốn NLĐ ổn định cuộc sống khi về già. Đây là những quy định nhân văn với mong muốn đảm bảo an sinh xã hội...” - Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp giải thích.

Người lao động đến làm thủ tục BHXH tại BHXH TP.HCM. Ảnh: P.ĐIỀN

Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cũng cho rằng luật trên có quy định những nhóm ưu tiên để Chính phủ sẽ có phương thức hỗ trợ cho NLĐ gặp khó khăn tiếp tục tham gia BHXH. Trong trường hợp NLĐ chấm dứt hợp đồng lao động nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu thì theo quy định của Bộ luật Lao động, Luật Việc làm vẫn được nhận trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ đào tạo nghề, tìm việc làm... NLĐ trong thời gian bảo lưu BHXH cũng được hưởng nhiều chính sách. “Ví dụ trong thời gian bảo lưu, người đóng BHXH không may bị chết thì họ sẽ được hưởng mai táng phí bằng 10 tháng lương cơ sở, thân nhân của NLĐ cũng được hưởng mức trợ cấp tuất một lần, bằng mức trợ cấp BHXH một lần” - ông Doãn Mậu Diệp lưu ý.

Đã tham vấn Tổ chức Lao động quốc tế ILO

Đại diện BHXH Việt Nam cũng cho rằng quy định mới nhằm đảm bảo lợi ích lâu dài cho NLĐ, còn việc hưởng chế độ một lần khi chưa đủ tuổi về hưu chỉ giải quyết khó khăn trước mắt. Trước khi luật được thông qua, các cơ quan ban hành luật đã lấy ý kiến rộng rãi trong nước và tham vấn ý kiến, kinh nghiệm quốc tế từ Tổ chức Lao động quốc tế ILO.

Ông Điều Bá Được, Trưởng ban Chính sách BHXH Việt Nam, nói: “Ý chí của nhà làm luật là mong muốn những người trong độ tuổi lao động tập trung làm việc tạo thu nhập, cộng với phần hỗ trợ của Nhà nước và doanh nghiệp để ổn định an sinh xã hội lâu dài”. Theo ông Được, nếu tính toán kỹ sẽ thấy người sử dụng lao động đã đóng 2/3 số tiền tham gia BHXH cho NLĐ. Nếu vì lợi ích trước mắt mà rút ra để hưởng ngay thì phần thiệt thòi lâu dài sẽ thuộc về NLĐ.

Ông Được dẫn chứng năm 1989 nhiều NLĐ muốn hưởng chế độ một lần theo diện 176 (Quyết định 176-HĐBT năm 1989 về việc sắp xếp lại lao động trong các đơn vị kinh tế quốc doanh). Thế nhưng nay khi đánh giá lại thì thấy cuộc sống của những người đã nhận tiền khó khăn hơn so với những người không nhận một lần mà đang hưởng lương hưu.