Theo Nhà Trắng, ông Obama sẽ đề nghị một chính sách nhập cư mềm dẻo hơn. Chính sách này sẽ có liên quan đến 11 triệu người nước ngoài cư trú ở Mỹ trong tình trạng bất thường có nguy cơ bị trục xuất.
Trong băng ghi hình phát trên Facebook của Nhà Trắng hôm 19-11, Tổng thống Obama giải thích ông mong muốn Hạ viện và Thượng viện cùng nhất trí một dự luật chung để giải quyết vấn đề cải cách nhập cư. Hồi tháng 6-2013, Thượng viện (còn trong tay đảng Dân chủ) từng thông qua dự luật cải cách nhập cư nhưng sau đó Hạ viện dưới quyền kiểm soát của đảng Cộng hòa đã chặn lại. Lần này, đảng Cộng hòa cảnh báo sáng kiến cải cách nhập cư của tổng thống là sáng kiến đơn phương. Nghị sĩ Paul Ryan tuyên bố đó là “quả bom tự tạo”.
Để giải tỏa nút chặn ở Quốc hội, ông Obama có thể ban hành sắc lệnh tổng thống ân xá cho khoảng năm triệu người nhập cư lậu. Năm 2012, ông đã từng ban hành sắc lệnh tổng thống như thế với quy mô hẹp hơn (cấm trục xuất trẻ em đến Mỹ cùng với cha mẹ).
Để đối phó, một số nghị sĩ đảng Cộng hòa đã dọa sẽ sử dụng một biện pháp gián tiếp để ngăn chặn dự luật cải cách nhập cư. Đó là vũ khí ngân sách. Khi thông qua ngân sách liên bang, họ sẽ thêm vào một điều khoản cắt giảm ngân sách chi cho các cơ quan nhập cư. Khi ngăn cản Tổng thống Obama đóng cửa nhà tù Guantanamo, đảng Cộng hòa đã từng áp dụng chiến thuật này bằng cách cấm sử dụng ngân sách Bộ Quốc phòng để chuyển giao tù nhân Guantanamo về Mỹ.
Với vũ khí ngân sách, một vụ chính phủ Mỹ đóng cửa (shutdown) lại có nguy cơ sẽ xảy ra như hồi năm 2013. Ngoài ra, đảng Cộng hòa còn có trong tay hai vũ khí khác. Một là Thượng viện sẽ không thông qua danh sách các đại sứ, thẩm phán và lãnh đạo các bộ, ngành do tổng thống đề xuất. Và hai là bỏ phiếu kiện các sắc lệnh của tổng thống ra tòa án phân xử như đã từng làm với dự luật về cải cách y tế. Nói tóm lại, cuộc sống đồng sàng dị mộng giữa Tổng thống Obama và đảng Cộng hòa sẽ còn nhiều gay cấn.
HOÀNG DUY
