Các mô hình phát triển sinh kế do phụ nữ làm chủ, qua đó nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ dân tộc thiểu số ở Hà Giang đang thể hiện nhiều hiệu quả.

Hiệu quả từ các mô hình sinh kế

Trương Thị Nhầu (sinh năm 1995) là người dân tộc Dao, sinh sống tại xã Tiên Nguyên - xã đặc biệt khó khăn của huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang. Từ trung tâm xã Tiên Nguyên đi về thôn Hồng Sơn, nơi gia đình chị Nhầu sinh sống chỉ vài km nhưng đường đi cheo leo, dốc đứng, nhiều đoạn đường chỉ vừa đủ cho một chiếc xe máy đi qua.

Là hộ nghèo, tài sản của cả nhà chỉ có hai con trâu thì tháng 8-2022, cả hai con đều bị lũ cuốn trôi.

“Thời điểm đó, vợ chồng em suy sụp lắm. Bố mẹ hai bên đã mất nên không có chỗ dựa, hai con thì còn nhỏ. Tài sản vốn liếng của hai vợ chồng đều tập trung ở hai con trâu thì bị lũ cuốn trôi. Tiền vay mua trâu còn chưa trả hết” - chị Nhầu đỏ hoe mắt nhớ lại.

Một năm sau, tháng 9-2023, chị Nhầu được giới thiệu tham gia nhóm sinh kế nuôi dê, nhóm nằm trong dự án “Nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ Việt Nam” (Dự án AWEEV) do Tổ chức CARE quốc tế tại Việt Nam triển khai.

Tham gia nhóm, chị Nhầu được hỗ trợ vay 5 triệu đồng không tính lãi để mua hai con dê giống về chăn nuôi. Nhờ những chị em tham gia trước chia sẻ kinh nghiệm, việc chăn nuôi dê của vợ chồng chị Nhầu khá thuận lợi. Chưa đầy 9 tháng sau, từ hai con dê giống ban đầu đã sinh thêm được 5 dê con. Nhẩm tính với giá dê hiện tại khoảng 125.000 đồng/kg, chị Nhầu vui mừng vì đã có một số vốn kha khá tích luỹ được từ số tiền vay 5 triệu ban đầu.

Ngoài chị Nhầu, trong nhóm sinh kế dê thôn Hồng Sơn đã có nhiều thành viên khác được vay vốn. Dự án của tổ chức CARE hỗ trợ 40 triệu đồng, mỗi chị em được vay tối đa 5 triệu đồng, vay quay vòng. Các hộ được vay trong thời hạn 18 tháng, chia làm hai lần trả gốc để dành cho các chị em khác vay. Số dê giống mua về đều sinh trưởng rất tốt và tăng đàn nhanh.

Rời thôn Hồng Sơn, chúng tôi còn được chứng kiến câu chuyện của chị Hủng Thị Dạng, người phụ nữ dân tộc Pà Thẻn, sinh sống tại thôn Thượng Bình, xã Yên Thành, huyện Quang Bình. Khác với những người phụ nữ dân tộc thiểu số khác, Dạng rất hoạt bát, mạnh dạn, tự tin.

Thôn Thượng Bình là một trong những vùng trồng chè nổi tiếng ở Quang Bình. Thấy tiềm năng của thị trường chè và những cách có thể làm để cải thiện thu nhập của người trồng chè nên chị Dạng nghĩ tới việc mở xưởng chế biến chè thành phẩm. Đầu năm 2023, CARE tổ chức cuộc thi hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, Dạng mạnh dạn tham gia và thuyết phục được ban tổ chức hỗ trợ một phần chi phí, máy móc thiết bị và đào tạo kỹ thuật chế biến trà.

“Trước khi làm về trà, thu nhập của tôi chỉ khoảng 3-4 triệu đồng/tháng. Nhưng hiện nay, trừ hết chi phí, thu nhập mỗi tháng của tôi cũng được 7-8 triệu đồng. Kinh tế khởi sắc hơn” - chị Dạng chia sẻ.

Nâng cao vị thế của người phụ nữ dân tộc thiểu số

Chị Nguyễn Thị Quyên, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Quang Bình (Hà Giang), cho biết huyện có 6/15 xã nằm trong vùng dự án của CARE. Đây đều là những xã khó khăn, có những thôn, bản còn chưa có điện lưới.

Sau khi dự án của CARE triển khai đã tác động rất lớn đến việc phát triển phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện, nhất là góp phần xoá đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2022, tỉ lệ hộ nghèo toàn huyện là 15,08%; đến cuối 2023 giảm còn 9,24%. Tỉ lệ hộ cận nghèo năm 2022 là 11,32%, nay còn 7,83%.

Theo Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ huyện Quang Bình, dự án của Tổ chức CARE đã tác động đến mọi mặt của người phụ nữ, hỗ trợ chị em tư liệu sản xuất như máy thái chuối, bếp tiết kiệm củi, xây dựng các điểm trường để các bà mẹ bớt thời gian việc nhà, bớt thời gian chăm con để có thời gian làm kinh tế gia đình, thời gian chăm lo cho bản thân.

“Nhận thức của cộng đồng, của người đàn ông đối với người phụ nữ đã thay đổi rõ rệt. Từ những việc trước đây chỉ mặc định dành cho phụ nữ thì hiện nay đã có sự chia sẻ của các ông chồng. Hiện trong 6 xã có 32 nhóm sinh kế, tín dụng tiết kiệm tự quản với 732 thành viên, đã cho 147 chị vay, với số tiền tiết kiệm hàng năm lên gần 1 tỉ đồng.

Chị em rất phấn khởi, vì tiền vẫn có để vay luân phiên, tiết kiệm vẫn có để cuối năm chia. Tác động từ dự án còn giúp chị em có những ý tưởng kinh doanh mới chỉ ấp ủ trong đầu thì CARE và các đối tác của CARE hình thành lên các kế hoạch xây dựng. Nhiều chị đã thành công từ ý tưởng khởi nghiệp này” - chị Quyên chia sẻ.