Chúng tôi về vùng quê Giao Thủy, tỉnh Nam Định, bất ngờ được thăm Bảo tàng Đồng quê tọa lạc tại xã Giao Thịnh (huyện Giao Thủy), ai cũng ngỡ ngàng vì nơi đây lưu giữ hàng ngàn nông cụ, hàng chục ngàn đồ dùng sinh hoạt ở nông thôn…
Bảo tàng Đồng quê tại xã Giao Thịnh, huyện Giao Thủy, Nam Định.
Người sáng lập và dốc hết tiền của để xây dựng, sưu tầm hiện vật về trưng bày tại đây là bà Ngô Thị Khiếu (59 tuổi), một nhà giáo nghỉ hưu.
Sinh ra và lớn lên tại vùng quê, bà Khiếu thấu hiểu tất cả những gì mà người nông dân chân lấm tay bùn phải trải qua. Lấy chồng rồi theo chồng, những ký ức về một thời quê mùa luôn theo đuổi, để đến bây giờ ông bà quyết tâm dựng lại một “Bảo tàng Đồng quê”, với mong muốn giữ lại những hình ảnh cũ của nông thôn Bắc Bộ một thời nhưng đã làm nên nền văn minh lúa nước vùng sông Hồng.
Chồng bà - Thiếu tướng Hoàng Kiền, là bộ đội Cụ Hồ từng gắn cuộc đời binh nghiệp với những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt nhất trên tuyến đường Trường Sơn, rồi đường tuần tra biên giới và công binh...
Bà chia sẻ: “Từ gần 20 năm trước, nhân chuyến về quê, thấy mọi người bán như cho những chiếc thau đồng, chậu đồng, nồi ba, nồi bảy, mâm đồng,… tôi xót ruột lắm. Họ mua phế liệu để bán sang Trung Quốc với giá đồng nát”. Từ đó, giấu chồng, bà nhờ cô em dâu Nguyễn Thị Đồng sưu tầm, mua lại những thứ mà theo bà “nó in hằn cả tuổi thơ tôi trong đó”. Hai chị em bà cùng nhau sưu tầm, sau nhiều năm bà Khiếu đã gom được số lượng lớn những hiện vật gắn liền với đời sống người nông dân qua các thời kỳ. Từ những hiện vật này, bà có ý tưởng mở bảo tàng tại quê hương.
Bảo tàng được xây dựng ba tầng trên khu đất trên 5.000 m2, theo ý tưởng: Cổng được xây theo lối cổng làng Bắc Bộ cũ, hai bên cổng dựng mô hình ruộng lúa, ruộng đay, chính giữa là một ao nuôi cá, tôm, cua… Lối bên trái là hai dãy nhà tranh, tái hiện nguyên trạng nhà của giai cấp bần nông, trung nông thời phong kiến với đầy đủ những dụng cụ sinh hoạt hằng ngày: Chum, vại, cối xay, cối giã gạo…
Ngôi nhà địa chủ có thiết kế năm gian.
Bên phải là ngôi nhà địa chủ cũ có thiết kế năm gian, sân rộng, đúng nguyên bản được mua lại từ một gia đình trong xã Giao Thịnh với đầy đủ trang thiết bị đi kèm: Tủ chè, sập gụ, rương, tráp, tràng kỷ… Phía trước gian nhà địa chủ là mô hình ngôi nhà được xây dựng sau năm 1954 có giường tre, võng gai, bàn trà… tất cả đúng kết cấu theo lối cũ.
Ngôi nhà nông thôn Bắc Bộ được xây dựng từ năm 1954.
Hiện nay, các đoàn khách đến tham quan Bảo tàng Đồng Quê đã được nhân viên của bảo tàng đón tiếp nhiệt tình và hướng dẫn thuyết minh tham quan, đã đem đến cho các em học sinh có được một buổi học đầy bổ ích, sinh động, thú vị và hấp dẫn.
Dưới đây là những nông cụ, hiện vật và dụng cụ sinh hoạt của người nông dân vùng châu thổ sông Hồng được sưu tầm và trưng bày tại Bảo tàng Đồng quê:
