Tại một câu lạc bộ ở phía tây thủ đô Havana (Cuba), ông Rodrigo Londoño (bí danh Timoleon Jimenez hay “Timochenko”) ngồi trước truyền hình theo dõi cuộc kiểm phiếu. Cùng với ông có nhiều cán bộ của FARC và các nhà báo. Thỏa thuận hòa bình vừa mới được Tổng thống Juan Manuel Santos và thủ lĩnh FARC ký sáu ngày trước.
Kết quả trưng cầu ý dân ngày 2-10 với 62,6% cử tri vắng mặt rõ ràng đã trái ngược với mọi dự đoán. Kết quả này có thể sẽ ảnh hưởng đến bốn năm ròng đàm phán thỏa thuận hòa bình với chính phủ Colombia. Với kết quả này, nỗ lực chuyển FARC trở thành phong trào chính trị hợp pháp theo thỏa thuận hòa bình đã trở nên công cốc.
Tại thủ đô Bogota của Colombia, cô Patricia, 23 tuổi khóc nức nở: “Tôi thật xấu hổ cho đất nước của tôi”. Những người ủng hộ thỏa thuận hòa bình cầm sẵn cờ trắng đã xuống đường định ăn mừng chiến thắng. Họ sửng sốt sau khi nghe công bố kết quả trưng cầu ý dân.
Ở các tỉnh, tại các làng mạc vốn đã gánh chịu nhiều đau thương trong những năm nội chiến, người dân trở về nhà trong nỗi lo sợ tương lai. Luật gia Rodrigo Uprimny viết trên Twitter: “Ngày buồn cho dân tộc”.
Trong bối cảnh đó, tuyên bố từ thủ lĩnh Timoleon Jimenez đã mang lại hy vọng.
Ông khẳng định FARC vẫn duy trì nguyện vọng hòa bình và sẽ chỉ sử dụng ngôn từ làm vũ khí xây dựng tương lai. Ông kêu gọi: “Hỡi nhân dân Colombia mơ ước hòa bình, hãy tin tưởng chúng tôi. Hòa bình sẽ chiến thắng”.
Hai tiếng sau, Tổng thống Santos phát biểu trên truyền hình tuyên bố “sẽ không đầu hàng và sẽ tiếp tục tìm kiếm hòa bình”. Ông khẳng định thỏa thuận hòa bình có hiệu lực từ ngày 29-8 vẫn còn hiệu lực. Ông đã triệu tập gấp rút các nhà đàm phán của chính phủ để ngày 3-10 tiếp xúc với các lãnh đạo FARC nhằm tìm kiếm giải pháp cứu vãn thỏa thuận hòa bình đã ký kết.
Ông kêu gọi các lực lượng chính trị tham gia đối thoại quốc gia để quyết định con đường phải đi theo. Lời kêu gọi này nhắm đến cựu Tổng thống Alvaro Uribe (năm 2002-2010). Ông Uribe đã không ngừng chỉ trích kế hoạch đàm phán hòa bình của người kế nhiệm. Ông chỉ trích chính phủ quá nhượng bộ FARC và yêu cầu đàm phán lại. Chính ông là lá cờ đầu của cánh nói “không” với trưng cầu ý dân.
Nhà phân tích Alvaro Forero nhận định: “Từ nay hòa bình phụ thuộc vào các kẻ thù không đội trời chung gồm Alvaro Uribe và FARC”. Ông Uribe đã từng muốn đưa các thủ lĩnh FARC vào tù thì đàm phán lại làm gì có lối ra!
