Chuẩn Đô đốc (về hưu) hải quân Mỹ Michael McDevitt, nguyên Giám đốc Văn phòng chính sách Đông Á thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ
Ông cho rằng biển Đông cũng không phải là trọng tâm thảo luận tại cuộc gặp cấp cao giữa Tổng thống Obama với Chủ tịch Tập Cận Bình ở Bắc Kinh hồi tháng 11. Ngược lại, các vấn đề song phương quan trọng hơn bao gồm biến đổi khí hậu, CHDCND Triều Tiên, Iran, Đài Loan, thương mại, nạn ăn cắp tài sản sở hữu trí tuệ và an ninh mạng.
Dù vậy chuyên gia Michael McDevitt nhận định trên thực tế chính sách của Mỹ đối với vấn đề biển Đông dựa trên lợi ích quan trọng nhất của Mỹ hiện nay là tự do hàng hải. Mỹ ủng hộ các bên tranh chấp tuân thủ luật pháp quốc tế như phương cách chắc chắn nhất để bảo đảm ổn định ở biển Đông.
Chính sách của Mỹ ở biển Đông còn bao gồm yếu tố răn đe bằng cách khẳng định cam kết đồng minh an ninh với Philippines cũng như triển khai không quân và hải quân Mỹ tiếp cận Singapore và Philippines. Mỹ cũng không ngần ngại chỉ trích hành động gây bất ổn, gây ức hiếp của Trung Quốc (TQ) ở biển Đông, đặc biệt là chỉ trích bản đồ đường chín đoạn của TQ.
Chuyên gia Michael McDevitt đã đề xuất thêm như sau:
● Mỹ cần kết hợp với các nước đồng minh và bạn bè thường xuyên lên tiếng chỉ trích cách hành xử của TQ ở biển Đông.
●Mỹ cần củng cố chính sách nhấn mạnh luật pháp quốc tế là nền tảng của ổn định bằng cách công bố sách trắng toàn diện về các khía cạnh luật pháp quốc tế bị TQ vi phạm ở biển Đông. Sách trắng này phải do ngoại trưởng Mỹ ký.
● Bộ Ngoại giao Mỹ nên khẳng định Tòa án trọng tài quốc tế có quyền tài phán trong vụ kiện của Philippines.
● Mỹ nên thăm dò TQ và các bên tranh chấp khác về khả năng thiết lập khu vực phát triển chung ở biển Đông nhằm khai thác dầu khí. Mục đích nhằm tìm kiếm giải pháp chia sẻ tài nguyên nhưng không làm tổn hại lập trường về ranh giới biển.
● Mỹ nên hỗ trợ các nước ven biển Đông (có tranh chấp với TQ) cải thiện năng lực giám sát và kiểm soát biển ở biển Đông. Mỹ cần cam kết nỗ lực dài hạn và tận tâm để cải thiện năng lực hải quân của Philippines.
● Hải quân và không quân Mỹ phải hiện diện hằng ngày ở biển Đông. Hải quân Mỹ nên gia tăng thời gian tập trận với các nước ven biển Đông và mở rộng thành phần tham gia tập trận như mời Nhật, Úc, Hàn Quốc và Ấn Độ. Động thái này sẽ giúp Mỹ tăng cường hiện diện trong khu vực và trấn an các quốc gia biển.
● Cuối cùng, Mỹ phải nhấn mạnh mục tiêu của chiến lược xoay trục sang châu Á-Thái Bình Dương nhằm bảo đảm Mỹ có thể thực hiện trách nhiệm an ninh đối với các nước đồng minh và bạn bè chứ không nhằm đối đầu trực tiếp với TQ.
THẠCH ANH
