GS Robert Sutter ghi nhận Trung Quốc đang tỏ thái độ rất cố chấp trên biển Đông. Do đó, Philippines và các bên tranh chấp cần kiên quyết trong các tuyên bố chủ quyền trong khi Mỹ phải giữ cái đầu lạnh bởi tranh chấp này có thể sẽ còn kéo dài.
Ông nhận định những gì đang diễn ra ở biển Đông cho thấy Trung Quốc đang đe dọa, tuy nhiên Trung Quốc không thể sử dụng quân đội hay hải quân đối với tàu bè của Philippines và Việt Nam vì lo ngại quốc tế và Mỹ. Trung Quốc cũng sẽ không dám gây chiến với Mỹ bởi không muốn đối đầu với Washington.
Ông cho rằng các nước tranh chấp với Trung Quốc không nên quá tin lời Trung Quốc rằng Trung Quốc muốn giải quyết tranh chấp trong hòa bình. Ông ghi nhận: “Trung Quốc quyết tâm kiểm soát khu vực này. Đây là ưu tiên cao nhất của Bắc Kinh. Việt Nam đã cố gắng hết sức để tham gia giải quyết vấn đề với Trung Quốc nhưng phản ứng của Trung Quốc hiện tại là xúc phạm Việt Nam”.
Theo GS Robert Sutter, từ lâu Trung Quốc đã có ý định nắm quyền kiểm soát đối với các quần đảo tranh chấp. Hiện thời khả năng của Trung Quốc đã mạnh hơn nên Trung Quốc không ngần ngại sử dụng sức mạnh nhằm đạt được mục tiêu.
Dù vậy, tàu Trung Quốc không tấn công trực diện mà chỉ lăm le lấn áp. Sắp tới Trung Quốc cũng sẽ tiếp tục hành động theo chiến thuật này.
Về giải pháp trong tương lai, GS Robert Sutter đề xuất các bên tranh chấp phải cho Trung Quốc thấy được cái giá phải trả nhằm ngăn chặn hành động bắt nạt của nước này. Ví dụ: Thỏa thuận tăng cường hợp tác quốc phòng gần đây được Mỹ và Philippines ký kết chính là một trong những cái giá mà Trung Quốc phải trả.
Mỹ sẽ tăng cường sự hiện diện về an ninh trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Đây là điều mà Trung Quốc không hề mong muốn. Dù vậy, sự gia tăng hiện diện của Mỹ sẽ cho Trung Quốc thấm thía rằng chính Bắc Kinh đã thúc đẩy các nước trong khu vực mời gọi Mỹ xây dựng quan hệ quân sự chặt chẽ hơn. GS Robert Sutter tin rằng dù lập trường của Mỹ là không đứng về bên nào trong các bên tranh chấp ở biển Đông nhưng Mỹ vẫn có lập trường vững mạnh trước các hành động quyết đoán và ép buộc của Trung Quốc. Ông cho rằng rồi Mỹ sẽ gia tăng hành động và Mỹ sẽ khiến Trung Quốc nhận ra rằng hành động của Bắc Kinh sẽ phải trả nhiều giá đắt bằng nhiều cách khác nhau.
Trung Quốc phải trả giá đắt về uy tín và danh dự của mình, nhưng như GS Robert Sutter dự báo, mất mát về danh dự dường như chẳng là gì đối với Trung Quốc.
DUY KHANG
