Chính phủ vừa quyết định điều chỉnh tăng 8% lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng từ 1-7. Đồng thời, một số người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp sẽ tiếp tục được nâng lên tối thiểu 3,8 triệu đồng/tháng.

Người hưởng thấp tăng ít, người hưởng cao tăng nhiều

Theo thống kê của BHXH Việt Nam, hiện mức lương hưu bình quân của người hưởng từ quỹ BHXH khoảng 7 triệu đồng/tháng, bao gồm cả lực lượng vũ trang.

Tuy nhiên, mức hưởng thực tế giữa các cá nhân chênh lệch rất lớn. Có người hưởng vài triệu đồng mỗi tháng nhưng cũng có người nhận trên 100 triệu đồng/tháng.

Nguyên nhân là lương hưu được tính theo nguyên tắc đóng - hưởng, căn cứ vào tiền lương làm căn cứ đóng BHXH và thời gian tham gia BHXH của từng người.

Theo phương án mới, mức lương hưu từ 1-7 sẽ được tính bằng mức đang hưởng của tháng 6-2026 nhân với 1,08.

Công thức tính cụ thể như sau:

Mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng từ 1-7 = Mức hưởng tháng 6-2026 x 1,08.

Ví dụ, một người đang hưởng lương hưu 5 triệu đồng/tháng thì sau điều chỉnh sẽ nhận: 5 triệu đồng x 1,08 = 5,4 triệu đồng/tháng.

Như vậy, người này chỉ tăng thêm 400.000 đồng mỗi tháng.

Trong khi đó, một người đang hưởng lương hưu 100 triệu đồng/tháng sẽ được điều chỉnh lên: 100 triệu đồng x 1,08 = 108 triệu đồng/tháng.

Mức tăng thêm tương ứng là 8 triệu đồng/tháng.

Như vậy, với nhóm đang hưởng lương hưu phổ biến từ 5-7 triệu đồng/tháng, số tiền tăng thêm dưới 600.000 đồng mỗi tháng. Ngược lại, những người hưởng lương hưu rất cao có thể được tăng thêm tới 5- 10 triệu đồng/tháng.

Theo Bộ Nội vụ, việc điều chỉnh đồng đều 8% nhằm bảo đảm tương quan giữa mức đóng và mức hưởng theo quy định của Luật BHXH.

Vì sao có người được điều chỉnh tăng nhiều lần ?

Chính vì có sự chênh lệch nêu trên, bên cạnh mức tăng chung 8%, Chính phủ còn có chính sách hỗ trợ riêng cho nhóm người nghỉ hưu trước ngày 1-1-1995 đang hưởng lương hưu thấp.

Đây là nhóm có thời gian công tác từ nhiều năm trước, mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thấp nên lương hưu hiện nay cũng ở mức thấp.

Theo quy định, sau khi tăng 8%, nếu người hưởng vẫn dưới 3,5 triệu đồng/tháng thì sẽ được cộng thêm 300.000 đồng mỗi tháng.

Công thức tính với nhóm này như sau: Mức hưởng từ 1-7 = Mức hưởng sau khi tăng 8% + 300.000 đồng/tháng.

Ngoài ra, trường hợp sau khi điều chỉnh mà mức hưởng từ 3,5 triệu đồng đến dưới 3,8 triệu đồng/tháng thì sẽ được nâng lên đủ 3,8 triệu đồng/tháng.

Trước đây, Luật BHXH chưa quy định mức trần đóng BHXH nên có trường hợp người lao động tham gia với mức tiền lương rất cao. Vì vậy, hiện nay có người đang hưởng lương hưu trên 100 triệu đồng/tháng.

Hiện Luật BHXH đã quy định mức đóng BHXH tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở, việc này nhằm hướng đến mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng và có sự chia sẻ giữa những người tham gia BHXH.

Như vậy, có những trường hợp được điều chỉnh nhiều lần để bảo đảm mức hưởng tối thiểu.

Theo Bộ Nội vụ, chính sách này nhằm hỗ trợ nhóm người nghỉ hưu từ nhiều năm trước, nhất là những người có quá trình công tác trong giai đoạn tiền lương còn thấp hoặc thời gian tham gia BHXH ngắn.

Theo tính toán của Bộ Nội vụ, tổng kinh phí tăng thêm cho phương án điều chỉnh năm 2026 khoảng 10.773 tỉ đồng so với năm 2025.

Trong đó, ngân sách nhà nước dự kiến chi thêm khoảng 2.013 tỉ đồng. Phần còn lại khoảng 8.760 tỉ đồng do Quỹ BHXH chi trả.

Cơ quan soạn thảo cho biết mức điều chỉnh được xây dựng trên cơ sở tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của năm 2025 và 2026, đồng thời tính toán khả năng cân đối của ngân sách và Quỹ BHXH.

Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, phương án tăng 8% vừa góp phần cải thiện đời sống người nghỉ hưu, vừa bảo đảm sự ổn định, an toàn của Quỹ BHXH trong dài hạn.