Một vấn đề khiến cả DN lẫn cơ quan quản lý đều “nhức mình” là việc DN tốn thời gian, công sức và chi phí làm thủ công các thủ tục kiểm tra hàng xuất nhập khẩu.
Ông Phạm Thanh Bình, đại diện dự án này, cho biết cứ mỗi thủ tục thì DN phải nộp mười mấy thứ giấy tờ, lặp đi lặp lại. Ông hỏi đùa một DN: “Tôi xin lỗi chị giám đốc, mỗi bộ hồ sơ ký mười mấy chữ mà mỗi ngày hàng chục bộ hồ sơ thế này, chắc chị chỉ ký thôi chứ chả đọc nổi nội dung gì phải không?!”.
Các DN phản ánh việc một DN nhập khẩu hàng có thể bị vài ba bộ quản lý, phải làm việc với hết bộ này đến bộ nọ cho việc nhập một sản phẩm. Thậm chí có những mặt hàng đòi DN phải xin 2-3 chứng thư của các cơ quan mà những cơ quan này đều cùng chung một bộ, vừa kiểm dịch thực vật vừa kiểm dịch động vật nếu có nguồn gốc động vật lẫn thực vật, vừa kiểm tra chất lượng vừa kiểm tra an toàn thực phẩm như chè, bột bắp, dầu cá, đậu nành, cỏ nuôi bò, giấm... Nặng nề nhất là nguyên liệu sữa, đúng là gánh nặng cho DN sữa. Ví dụ ở Vinamilk, dự án này khảo sát mỗi tháng trung bình làm 95-100 tờ khai nhập hàng mà 65% số hàng đó là chịu sự quản lý của 2-3 bộ. Có nguyên liệu thì chỉ do Bộ Công Thương quản lý nhưng cũng có những loại nguyên liệu của Vinamilk bị Bộ NN&PTNT lẫn Bộ Y tế quản lý chung một mặt hàng.
Đồng ý rằng cần phải có nhiều bộ quản lý từng chuyên ngành khác nhau để đảm bảo hàng hóa có chất lượng, an toàn cho người tiêu dùng, cho môi trường. Tuy nhiên, không thể mãi chấp nhận cách làm thủ tục kiểu “cổ đại”, hồ sơ cứ y chang nhau, nộp đủ cho các cơ quan quản lý, lần nào cũng nộp cả mớ như vậy! Đã thế lấy kết quả từ cơ quan này rồi chạy đến nộp kết quả đấy cho cơ quan khác làm tiếp thủ tục nữa!
Làm sao quy về một mối, làm sao đơn giản thủ tục, giảm giấy tờ, đỡ tốn công đi lại và chờ đợi? Nếu không nhanh chóng điện tử hóa hồ sơ biểu mẫu, không có hệ thống liên thông giữa các cơ quan quản lý mà cơ quan nào cũng đòi DN nộp giấy tờ thủ công,... thì không thể nào cải cách được. Đã đến lúc phải quyết liệt chạy cho được hệ thống liên thông này, cho phép DN chỉ liên hệ một nơi mà thôi, rồi các bộ tự liên thông, tự “xử” với nhau trên hệ thống.
