Bộ chính sử nhà Nguyễn có tên Đại Nam thực lục được trường đại học Keio (Nhật Bản) ấn hành với bản in bằng mộc bản gồm hơn 550 quyển, gần 33.000 trang. Và sau đó họ tổ chức in lại tại Nhật Bản thành 20 tập, 8.131 trang. Để có đầy đủ nguyên dạng Đại Nam thực lục triều Nguyễn do Quốc sử quán tổ chức biên soạn từ năm Minh Mạng thứ 2 (1821) đến năm Bảo Đại thứ 14 (1939), các nhà nghiên cứu của trường đại học Keio (Nhật Bản) đã bỏ ra 21 năm ròng rã để nghiên cứu, sưu tầm, sao chụp từ nhiều nguồn khác nhau.
Nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan
Theo đúng nguyên dạng Đại Nam thực lục do Quốc sử quán tổ chức biên soạn từ năm Minh Mạng thứ 2 (1821) đến năm Bảo Đại thứ 14 (1939) gồm hai phần tiền biên và chính biên. Tuy nhiên, chỉ một phần của bộ sử này (giai đoạn từ thời Gia Long đến Đồng Khánh) là đã được triều Nguyễn khắc bản gỗ để in lên giấy bản. Phần còn lại từ thời Thành Thái, Duy Tân và Đại Nam thực lục chính biên thời Khải Định do không có tiền nên Quốc sử quán đã cho chép tay thành sáu bản để bảo quản. Nhưng trải qua nhiều cuộc binh biến do chiến tranh nên phần lớn các bản chép tay đều đã bị thất lạc và chỉ được bổ sung vào năm 2003, khi một nhà nghiên cứu gốc Việt tìm thấy trong thư viện trường Viễn Đông bác cổ ở Pari (Pháp) một bản chép tay đầy đủ về giai đoạn Thành Thái cho hết thời Khải Định. Có điều đáng tiếc là qua thời gian một số bản in bằng giấy bản đã bị thất lạc, mối mọt làm mục nát, hư hỏng khiến nguồn tư liệu ngày càng hiếm hoi.
Sau khi phát hiện và sưu tầm được bộ chính sử của triều Nguyễn do Nhật Bản in ấn và phát hành, ông Hồ Tấn Phan đã bỏ nhiều công sức và thời gian để dịch ra xem có đúng là bản Đại Nam thực lục dưới triều Nguyễn biên soạn hay không. Sau khi đã xác minh được nguồn gốc, ông Hồ Tấn Phan đã mang hiến tặng toàn bộ bản sao Đại Nam thực lục triều Nguyễn do Nhật Bản ấn hành cho Ủy ban biên giới Quốc gia.
Bằng khen do Ủy ban biên giới Quốc gia trao tặng cho ông Hồ Tấn Phan
Ông Hồ Tấn Phan cho biết, bộ Đại Nam thực lục do Nhật Bản ấn hành. Trong đó có 13 đoạn xác định hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Bộ Đại Nam thực lục triều Nguyễn do Nhật Bản ấn hành sẽ là một trong những văn bản có giá trị pháp lý cao nhất để khẳng định rằng Hoàng Sa, Trường Sa thuộc Việt Nam. Bởi khi được tổ chức, sưu tầm, ấn hành ở ngoài biên giới thì Đại Nam thực lục triều Nguyễn đã vượt qua tầm quốc gia, vì thế bản được in ở Nhật Bản càng làm tăng giá trị.
Với việc trao tặng bản sao toàn bộ bộ sử triều Nguyễn được in, xuất bản tại Nhật Bản cho Ủy ban biên giới Quốc gia, ông Phan hy vọng được góp một phần sức vào việc cũng cố hồ sơ đấu tranh đòi lại quần đảo Hoàng Sa và một phần Trường Sa đang bị chiếm đóng trái phép.
Với tấm lòng vì chủ quyền biển đảo quê hương khi đã bỏ công sức sưu tầm, hiến tặng tài liệu liên quan đến chủ quyền biển đảo Việt Nam, nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan đã được đại diện Ủy ban biên giới Quốc gia trao tặng bằng khen.
