Thị trường chứng khoán thế giới đã có một khởi đầu năm mới tồi tệ nhất trong lịch sử. Một phần nguyên nhân vì giá dầu giảm nhanh và mạnh - 28% từ đầu năm 2016 đến nay.
Tại Mỹ từ đầu năm đến nay cổ phiếu các công ty năng lượng Mỹ giảm trung bình 13%, kéo chỉ số Standard & Poor’s 500 giảm 9%.
Tại sao dầu giảm giá lại tổn thương đến thị trường chứng khoán?
Mối liên quan khá dễ hiểu. Giá dầu giảm làm lợi nhuận các công ty khai thác dầu giảm dẫn đến cổ phiếu công ty giảm, ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán.
Các nhà phân tích ước tính lợi nhuận tất cả công ty năng lượng niêm yết cổ phiếu chỉ số S&P 500 giảm 5,8% trong năm 2015. Trong 20 loại cổ phiếu mất giá nhiều nhất thuộc chỉ số S&P 500 có đến 13 loại là của các công ty năng lượng.
Các nhà đầu tư cũng đua nhau bán cổ phiếu các công ty có liên quan đến ngành công nghiệp dầu khí, như cổ phiếu các ngân hàng.
Thêm nữa, việc giá dầu giảm quá thấp cũng khiến các nhà đầu tư lo ngại tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ còn yếu hơn các dự báo, tất cả ngành nghề sẽ bị ảnh hưởng, do đó họ không còn mặn mà nắm giữ cổ phiếu.
Một nhà máy khai thác dầu đá phiến ở Mỹ. Ảnh: THE GUARDIAN
Giá dầu thấp có tốt cho nền kinh tế?
Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân tại sao giá dầu giảm.
Nếu dầu giảm giá vì có thế giới phát hiện thêm nguồn cung cấp mới thì nó sẽ tốt cho nền kinh tế.
Theo nhà nghiên cứu hành vi tiêu dùng Julian Jessop tại tập đoàn nghiên cứu, phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô Capital Economics (Canada), về dài hạn thì giá dầu giảm là điều tốt hoặc chí ít cũng trung lập với kinh tế thế giới, vì bản chất của việc giá dầu giảm chỉ là chuyển thu nhập từ bên khai thác dầu sang bên tiêu dùng dầu.
Tuy nhiên đợt giảm giá dầu lần này khiến các nhà đầu tư rất lo ngại vì nguyên nhân của nó là do tăng trưởng toàn cầu đang chậm lại.
Các công ty và người tiêu dùng ở nhiều nước phát triển, đặc biệt là Trung Quốc, đang cắt giảm chi tiêu. Theo nhà kinh tế Bruce Kasman tại tập đoàn tài chính JPMorgan Chase (Mỹ), chi tiêu của Mỹ, châu Âu và Nhật đều đáng thất vọng trong năm 2015.
Thống kê cho thấy người Mỹ tiết kiệm 5,5% thu nhập trong tháng 11-2015, tăng 1% so với cùng kỳ năm 2014.
Dầu ở mức giá nào sẽ tốt cho cả thị trường và bên tiêu dùng?
Theo nhà nghiên cứu hành vi tiêu dùng Julian Jessop thì dầu nằm ở giá 60 USD/thùng là tốt nhất, vừa đủ cao để các nhà khai thác dầu có lời và duy trì khai thác nhưng cũng vừa đủ thấp để bên tiêu dùng hưởng lợi từ nó. Theo ông thì giá dầu nhiều khả năng sẽ lên lại mức này vào cuối năm 2017.
