Trong dự thảo Luật Việc làm, Bộ LĐ-TB&XH quy định người lao động đóng vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp trên 12 năm không được bảo lưu để tính hưởng trợ cấp thất nghiệp cho lần tiếp theo. Tuy nhiên, đại diện người lao động cho rằng quy định này chưa hợp lý.
Chỉ cho hưởng tối đa 12 tháng
Theo quy định hiện hành, thời gian đóng để hưởng trợ cấp thất nghiệp là tổng tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp liên tục hoặc không liên tục được cộng dồn từ khi lao động tham gia đến khi chấm dứt hợp đồng mà chưa nhận trợ cấp.
Người đóng từ 12 tháng đến dưới 36 tháng sẽ hưởng ba tháng trợ cấp. Sau đó cứ thêm 12 tháng đóng thì cộng một tháng hưởng, tối đa không quá 12 tháng. Lao động đóng đủ 144 tháng, tức 12 năm bảo hiểm thất nghiệp sẽ hưởng tối đa 12 tháng trợ cấp.
Tại dự thảo Luật Việc làm (sửa đổi), Bộ LĐ-TB&XH tiếp tục đưa ra quy định thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp trên 144 tháng sẽ không được bảo lưu để tính hưởng trợ cấp thất nghiệp cho lần tiếp theo.
Như vậy, người lao động có đi làm và đóng bảo hiểm thất nghiệp nhiều hơn 12 năm thì thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa mà họ có thể nhận được cũng chỉ được 12 tháng. Và nếu chưa từng nghỉ việc hưởng trợ cấp, họ cũng không được bảo lưu thời gian dôi dư.
Về thời gian hưởng, dự luật quy định mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng đã đóng bảo hiểm thất nghiệp gần nhất trước khi thất nghiệp, nhưng tối đa không quá 5 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng do Chính phủ công bố tại tháng cuối cùng đóng bảo hiểm thất nghiệp.
Xin nghỉ việc hưởng bảo hiểm thất nghiệp để đỡ thiệt thòi
Góp ý cho đề xuất này, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam cho biết qua lấy ý kiến của người lao động và các tổ chức công đoàn, đa số đề nghị cơ quan soạn thảo điều chỉnh mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng từ 60% lên 75% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp gần nhất trước khi mất việc.
Nguyên nhân là đa số các doanh nghiệp đóng bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động theo mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định, trong khi mức lương tối thiểu vùng hiện nay còn thấp. Vì vậy, mức trợ cấp thất nghiệp cần tăng lên ít nhất 75% là phù hợp, nhằm hỗ trợ người lao động đảm bảo cuộc sống tối thiểu khi mất việc làm.
Tính đến hết tháng 3-2024, số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp ước đạt 14,244 triệu người, tăng 1,67% so với cùng kỳ năm 2023. Trong tháng 4, có 48.821 người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp, giảm 19,1% so với cùng kỳ năm 2023.
Bên cạnh đó, đại diện người lao động cho biết hiện có nhiều người đóng bảo hiểm thất nghiệp nhưng đến lúc nghỉ hưu vẫn không thất nghiệp lần nào, do đó họ không được hưởng quyền lợi gì từ phần đã đóng. Thậm chí vì thế, nhiều người còn xin nghỉ việc trước khi nghỉ hưu một năm để hưởng 12 tháng trợ cấp thất nghiệp cho bớt thiệt thòi rồi mới làm thủ tục hưởng lương hưu.
“Đề nghị cho những người đóng bảo hiểm thất nghiệp nhưng đến khi nghỉ hưu chưa hưởng trợ cấp thất nghiệp thì được hưởng 50% số tiền đã đóng vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp” - Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất. Đồng thời, đề nghị Bộ LĐ-TB&XH xem xét bổ sung quyền lợi của người đóng bảo hiểm thất nghiệp liên tục từ tháng 145 trở đi, có thể cứ tham gia thêm đủ 12 tháng thì được hỗ trợ thêm 1 tháng trợ cấp thất nghiệp.
Ngoài ra, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam cũng đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét sửa đổi quy định về thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp theo hướng: không quy định thời gian hưởng tối đa, chỉ quy định thời gian hưởng tương ứng với thời gian đóng.
Thêm vào đó, việc giới hạn thời gian hưởng tối đa là 12 tháng sẽ dẫn đến hệ quả người lao động sau khi làm việc đủ 12 năm sẽ nghỉ việc để được hưởng tối đa 12 tháng trợ cấp thất nghiệp, thậm chí nhiều người rút BHXH một lần khi họ đã tham gia BHXH từ sớm.
Đặc biệt, dự luật quy định thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp trên 12 năm thì không được bảo lưu để tính hưởng trợ cấp thất nghiệp sẽ khiến người lao động không mặn mà với chính sách BHXH, bảo hiểm thất nghiệp.
“Quy định như dự thảo chưa phù hợp với số đông người lao động và bối cảnh kinh tế, việc làm gặp nhiều biến động như hiện nay. Do vậy, đề nghị quy định thời gian trợ cấp thất nghiệp tương ứng với thời gian đóng. ..” - đại diện người lao động nhắc lại.
Nên theo nguyên tắc đóng - hưởng
Chị Nguyễn Thị Trang (Hà Nội): Từ lúc ra trường tôi chỉ làm tại một công ty xây dựng đến nay đã 20 năm, tức chưa một lần nhận trợ cấp thất nghiệp. Nếu luật không cho phép bảo lưu thời gian đóng dôi dư và trả lại một phần tiền tôi đã đóng vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp thì rất thiệt cho tôi cũng như nhiều người lao động khác.
Quỹ BHXH theo nguyên tắc đóng - hưởng, nhưng nhiều năm qua tôi đóng mà chưa từng hưởng, thiết nghĩ quy định cần phải điều chỉnh để đảm bảo quyền lợi cho người lao động…
Anh Trần Văn Hợp (Hà Nội): Hiện nay quỹ bảo hiểm thất nghiệp đang kết dư khá lớn, trong khi đó việc sử dụng quỹ để đào tạo việc làm hay hỗ trợ người lao động tìm việc làm cho người mất việc chưa hiệu quả thì cần phải xem lại mức hưởng và thời gian hưởng.
Tôi cho rằng nên điều chỉnh mức hưởng trợ cấp thất nghiệp lên 80%, thậm chí 90% để giảm nhận BHXH một lần. Song song đó, dự luật cần bỏ quy định “mức hưởng tối đa” là bao nhiêu tháng mà theo nguyên tắc đóng - hưởng, hoặc quy định người lao động đã đóng bảo hiểm thất nghiệp 15 năm liên tục mà chưa từng hưởng trợ cấp thất nghiệp thì những năm về sau được miễn đóng vào quỹ này.
