Trong khuôn khổ Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031, chiều 7-6, nhiều bộ, ngành và địa phương đưa ra các tham luận với điểm chung là cần thay đổi cách tiếp cận trong phát triển nông nghiệp.

Thay vì tư duy “làm nông nghiệp”, các ý kiến đề xuất chuyển sang “làm kinh tế nông nghiệp”, xem nông dân không chỉ là người sản xuất mà là chủ thể tham gia thị trường, tạo giá trị và nâng cao thu nhập.

Xây dựng “nông dân số”, đưa dữ liệu vào đồng ruộng

Một trong những nội dung được nhắc đến nhiều nhất là chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng giai đoạn tới cần xác định chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn là các trụ cột phát triển. Trong đó, nông dân giữ vai trò trung tâm còn hợp tác xã là hạt nhân tổ chức sản xuất.

Bộ đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung về nông dân, hợp tác xã, vùng nguyên liệu, phát thải và thị trường nông sản. Dữ liệu này sẽ phục vụ quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ.

Theo định hướng mới, hỗ trợ nông dân sẽ không dừng ở tập huấn kỹ thuật canh tác mà hướng đến hình thành lớp “nông dân chuyên nghiệp”, có kỹ năng số, hiểu thị trường và có khả năng kinh doanh.

Một đề xuất đáng chú ý là xây dựng mạng lưới “Nhà khoa học của Nhà nông”, kết nối doanh nghiệp, trường đại học và đội ngũ trí thức trẻ tham gia chuyển giao công nghệ, tư vấn và đồng hành với nông dân.

Cùng mục tiêu này, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất đào tạo kỹ năng số cho ít nhất 500.000 lượt nông dân trong nhiệm kỳ mới.

Ngoài đào tạo, bộ cũng kiến nghị phổ cập mã số vùng trồng, mở rộng truy xuất nguồn gốc điện tử; hỗ trợ hợp tác xã tham gia sàn thương mại điện tử; phát triển các ứng dụng phục vụ cảnh báo sâu bệnh, dự báo thời tiết và kết nối cung - cầu.

Theo các ý kiến, việc đưa dữ liệu và công nghệ vào đồng ruộng sẽ giúp nông dân giảm phụ thuộc kinh nghiệm truyền thống, nâng khả năng dự báo thị trường và tối ưu hiệu quả sản xuất.

Bên cạnh công nghệ, nhiều tham luận cho rằng đã đến lúc chính sách hỗ trợ phải chuyển mạnh sang khâu tiêu thụ.

Đại diện Bộ Công Thương cho biết trong Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại năm 2026, lĩnh vực nông nghiệp tiếp tục được ưu tiên với 28 đề án hỗ trợ, tổng kinh phí khoảng 33,7 tỉ đồng.

Nguồn lực này sẽ tập trung hỗ trợ các mặt hàng nông sản chủ lực, sản phẩm OCOP mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu.

Một định hướng được nhấn mạnh là đưa nông sản lên môi trường số. Theo đó, nông dân và hợp tác xã sẽ được đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến, livestream, marketing số và xây dựng thương hiệu trên nền tảng số.

Mô hình “nông dân số”, “hợp tác xã số” cũng được khuyến khích phát triển, đi kèm truy xuất nguồn gốc, thanh toán điện tử và quảng bá sản phẩm.

Đại diện Bộ Công Thương cho biết thời gian tới các cơ quan quản lý sẽ tăng cường cung cấp thông tin thị trường, cảnh báo sớm các rào cản thương mại; đồng thời hỗ trợ xây dựng thương hiệu gắn với chỉ dẫn địa lý, vùng nguyên liệu và tiêu chuẩn sản xuất xanh để nông dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Đề xuất hỗ trợ vốn để mua công nghệ, mở rộng thị trường

Ngoài câu chuyện công nghệ và đầu ra, nhiều địa phương cũng đặt vấn đề về nguồn vốn.

Một số tham luận tại Đại hội đề xuất tiếp tục mở rộng Quỹ Hỗ trợ nông dân, tín dụng chính sách và các chương trình hỗ trợ để hội viên có điều kiện đầu tư sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển thương hiệu.

Đáng chú ý, có đề xuất mở cơ chế hỗ trợ nông dân đầu tư thiết bị công nghệ, phần mềm quản lý sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng tiêu thụ trên nền tảng số.

Các địa phương cũng kiến nghị tăng liên kết giữa Hội Nông dân với doanh nghiệp, ngân hàng, viện nghiên cứu và trường đại học để hỗ trợ đồng bộ hơn về vốn, công nghệ và thị trường.

Theo nhiều ý kiến, tổ chức Hội cũng cần đổi cách làm, chuyển từ vận động chung sang hỗ trợ cụ thể hơn như tư vấn pháp lý, hỗ trợ vốn, chuyển giao công nghệ và kết nối tiêu thụ.