Điều này sẽ đáng ghi nhận nhiều hơn nếu sự lên tiếng này “ra đời” trước khi sự im lặng của ông được phản ánh lên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tại buổi gặp gỡ báo chí ngày 23-7. Tuy nhiên, đây không phải là chủ đề được đề cập chính trong bài viết này, mà là một câu chuyện khác - chuyện về “sự không biết” của ông Cự và nhiều bộ, ngành liên quan trong vấn đề Formosa.
Trả lời báo chí sáng 25-7, về câu hỏi “Formosa có tiền sử gây ô nhiễm môi trường, ông có biết trước khi đặt bút ký cấp phép đầu tư?”, ông Cự nói: “Cái đó thì hôm nay mình mới phát hiện, còn trước đó thì chưa, kể cả các bộ, chưa có bộ nào là không đồng ý Formosa cả, cũng chẳng có bộ nào nói Formosa có vấn đề ô nhiễm môi trường ở nước A, nước B mà dừng lại cả. Hồ sơ văn bản chúng tôi còn giữ nguyên đấy cả”.
Thật ngạc nhiên, khi tất cả vấn đề liên quan đến “con đường” đưa Formosa vào Việt Nam, ông Cự đều trả lời rất rành rẽ nhưng riêng chuyện lai lịch gây ô nhiễm môi trường của chủ đầu tư này thì ông Cự bảo “hôm nay mới biết”. Điều đáng ngạc nhiên hơn nữa, theo như cách ông Cự trả lời, thì tất cả bộ, ngành liên quan đều không có những cảnh báo gì liên quan đến lai lịch gây ô nhiễm trước đó của Formosa (?).
Tạm tin ông Cự trả lời thật lòng! Nghĩa là ông thật sự không biết cái lý lịch môi trường đen sì của Formosa trước đó. Nhưng công luận thật rất khó có thể chấp nhận sự “không biết” dắt dây từ các bộ, ngành ở trung ương cho tới địa phương như vậy khi đưa một dự án khổng lồ như Formosa vào yết hầu miền Trung. Tất nhiên, không phải vì sự cố hôm nay mà ta đổ úp tất cả lên cho ai liên quan trong việc soát xét cấp phép dự án này khi đó nhưng rõ ràng sự không biết này là “lỗ chân voi châu Phi” trong quyết định đưa Formosa vào Hà Tĩnh.
Thử hỏi mỗi cá nhân chúng ta đây, trước khi đưa ai về nhà, rồi cho họ ở thuê trong nhà của ta 70 năm mà ta không biết lai lịch của họ thế nào? Nếu bảo được thì hoặc là ta tự tin quá đáng vào chính ta, hoặc là ta làm liều và sẵn sàng nhận hậu quả, hoặc là có điều gì đó đã che mờ mắt, sẵn sàng bấm nút cho qua, bất chấp “ngày mai sẽ ra sao”.
Trong trường hợp này, cái lý lẽ “không biết không có lỗi” sẽ rất khó được chấp nhận. Bởi sự không biết đó có thể dẫn đến hậu quả không phải cho chính bản thân ông Cự, cho các bộ, ngành liên quan, mà là cho hàng triệu người dân, nếu không muốn nói là cho quốc gia. Và hậu họa đã diễn ra! Cái giá phải trả cho sự không biết ấy… thật không biết lấy gì bù đắp được.
Chính phủ hiện tại đang phải nỗ lực rất lớn để xử lý hậu quả từ sự cố môi trường của Formosa. Hơn ai hết, ông Cự và các cơ quan liên quan trong sự vụ này không thể phủi trách nhiệm cho chính sự không biết ấy của mình.
