Nhằm lưu giữ, bảo quản và trưng bày có hệ thống các tài liệu hiện vật về cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn đã sớm có chủ trương xây dựng một bảo tàng chuyên đề về cuộc khởi nghĩa. Nơi đây nằm ngay cạnh đường quốc lộ 1B, thuộc thôn Long Hưng, xã Long Đống, huyện Bắc Sơn, cách trung tâm thị trấn Bắc Sơn khoảng 2,5 km.
Ngày 26/9/1966, đúng vào dịp kỷ niệm 26 năm ngày khởi nghĩa, Bảo tàng Bắc Sơn đã chính thức ra đời ngay trên vùng đất Bắc Sơn lịch sử.
Nhà trưng bày Bảo tàng hiện nay được xây dựng năm từ 1985, với dáng dấp mô phỏng kiến trúc một ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày, đằng sau là núi cao, bốn bề không gian thoáng đãng.
Với mục đích giúp người xem hiểu một cách toàn diện, sâu sắc, có hệ thống về cuộc khởi nghĩa, nội dung trưng bày của Bảo tàng được trình bày một cách khoa học, có bố cục gồm 3 phần: Khu trưng bày “Bắc Sơn thời tiền sử”, “Cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn” và “Bắc Sơn phát huy truyền thống cách mạng”.
Ở khu trưng bày “Bắc Sơn thời tiền sử”, bạn sẽ thấy các hiện vật khảo cổ được khai quật ở Bắc Sơn như rìu đá, mảnh gốm, đồ trang sức, công cụ ghè đẽo…
Đồng thời, khu trưng bày còn có mô phỏng nơi cư trú của người tiền sử Bắc Sơn ở hang Dơi, xã Vũ Lễ. Thông qua đó người xem sẽ hiểu một cách khái quát về Bắc Sơn, một vùng đất có lịch sử phát triển lâu đời, có nền văn minh cổ phát triển rực rỡ.
Phần 2 là phần trưng bày trọng tâm với chủ đề “Cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn”, nói về diễn biến của cuộc khởi nghĩa, sự thành lập đội du kích Bắc Sơn. Trong đó, viêc thành lập đội Cứu quốc quân I được coi là điểm nhấn, là phần trọng tâm nhất. Có nhiều hiện vật gốc giá trị minh họa cho cuộc khởi nghĩa nổ ra ngày 27/9/1940 được trưng bày ở đây.
Phần 3 trưng bày khái quát những thành tựu quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Bắc Sơn qua các thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ và từ năm 1975 đến nay.
Đằng sau khuôn viên bảo tàng là ngôi nhà sàn, nơi thờ vọng các chiến sĩ Bắc Sơn đã anh dũng hi sinh cho độc lập tự do của dân tộc. Ngày nay, Bảo tàng Khởi nghĩa Bắc Sơn là nơi nghiên cứu học tập và giáo dục truyền thống cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Hiện bảo tàng không thu vé vào cổng.
