Cái mà mọi người chờ đợi ở cơ quan hữu trách là kiến tạo ngay một khuôn khổ pháp lý cho loại hình cho vay ngang hàng thì đến nay dường như vẫn chỉ nằm ở… ý tưởng.
Chuyện cho vay ngang hàng bùng nổ ở Việt Nam và nguy cơ biến tướng thành tín dụng đen cắt cổ kiểu mới đã được cảnh báo từ lâu. Đáng tiếc cho đến thời điểm này, cơ quan hữu trách mà rõ nhất là Ngân hàng Nhà nước mới chỉ dừng lại ở việc nêu thực trạng, khuyến cáo thay vì bắt tay vào hành động quyết liệt như nhiều nước đã làm.
Trong bối cảnh vẫn thoải mái sống nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, loại hình cho vay này ngày càng bộc lộ nhiều biến tướng nguy cơ gây ra hệ lụy nặng nề cho cả người vay, nhà đầu tư lẫn đơn vị cho vay. Thay vì chỉ làm trung gian kết nối thông tin, công ty vay ngang hàng hoạt động biến tướng với hình thức huy động vốn bất hợp pháp hoặc theo mô hình đầu tư đa cấp để lừa đảo, chiếm dụng vốn, cho vay với lãi suất cắt cổ. Nguy hiểm nhất là huy động vốn để cho vay tràn lan, phát sinh nợ xấu, mất khả năng thanh toán.
Như nhiều chuyên gia cảnh báo, về bản chất, tín dụng đen đội lốt vay ngang hàng khá giống với cho vay trấn lột vì đều là hình thức kiếm siêu lợi nhuận, gian lận và lừa đảo.
Đáng ngại hơn, gần đây xuất hiện nhiều ứng dụng vay ngang hàng có nguồn gốc từ Trung Quốc (TQ). Những công ty dạng này hoạt động tương tự như các mô hình đã từng đổ vỡ hàng loạt tại TQ. Đó là huy động vốn từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ với cam kết lợi nhuận cao rồi cho các công ty nhỏ và cá nhân vay lại.
Như vậy, sau hàng ngàn nạn nhân tại TQ khốn đốn, rất có thể tới đây cơn ác mộng tín dụng đen đội lốt vay ngang hàng sẽ ập tới các nạn nhân là người Việt.
Dĩ nhiên, việc cơ quan hữu trách khuyến nghị người dân không nên lao vào tín dụng đen và tín dụng đen núp bóng vay ngang hàng là cần thiết. Việc xử lý nghiêm các hành vi biến tướng của mô hình kinh doanh mới này cũng là điều nên làm.
Nhưng điều quan trọng hơn là các cơ quan hữu trách cần kiến tạo hành lang pháp lý để chi phối, quản lý hoạt động cho vay ngang hàng. Khi đó sẽ phát huy được ưu điểm của vay ngang hàng cũng như hạn chế được mặt trái của hoạt động này.
Nếu không giải quyết vấn đề từ gốc rễ thì những rủi ro, hệ lụy về cả khía cạnh kinh tế cũng như xã hội đối với Việt Nam là khó tránh khỏi.
Bài học cay đắng tại TQ khi hàng loạt công ty vay ngang hàng phá sản, dân bất bình… vẫn còn nóng hổi. Hy vọng Việt Nam sẽ không phải “nếm trải” bài học cay đắng này!
