Bác yêu sách đường lưỡi bò, cơ hội giải quyết tranh chấp

17/07/2016 14:15 GMT+7

TTO - Phán quyết của Tòa trọng tài (PCA) bác yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc chính là một diễn biến đáng mừng đối với những quốc gia ủng hộ một trật tự khu vực dựa trên các thông lệ và luật pháp quốc tế.

Phán quyết của Tòa trọng tài bác yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc

Giáo sư Jonathan London (ĐH Thành thị Hong Kong) gửi đến Tuổi Trẻ Online những ý kiến của ông xung quanh phán quyết của Tòa trọng tài bác yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc.

Tuổi Trẻ Online xin giới thiệu cùng bạn đọc:

Phán quyết của Tòa trọng tài thành lập theo phụ lục VII của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982 vào ngày 12-7 đối với những tranh chấp hàng hải liên quan đến Philippines, Trung Quốc và Đài Loan, qua đó bác yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc, chính là một diễn biến đáng mừng đối với những quốc gia ủng hộ một trật tự khu vực dựa trên các thông lệ và luật pháp quốc tế.

Nhìn một cách rộng hơn, phán quyết tạo cơ hội cho các bên liên quan hợp tác cùng nhau nhằm thúc đẩy một trật tự khu vực dựa trên những nguyên tắc thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, quyết định của Tòa trọng tài cũng tạo ra những thách thức và nguy cơ nhất định.

Trong bối cảnh hiện nay, thật cần thiết để các lãnh đạo và công dân trong khu vực nhận ra các cơ hội và nguy cơ, để từ đó sử dụng phán quyết như một cơ hội làm giảm căng thẳng và tìm kiếm những giải pháp bền vững, kịp thời cho các vấn đề tranh chấp trên biển.  

Giáo sư Jonathan London - ĐH Thành thị Hong Kong (Ảnh do nhân vật cung cấp)
Giáo sư Jonathan London - ĐH Thành thị Hong Kong (Ảnh do nhân vật cung cấp)

Cần phản đối đường lưỡi bò phản cảm

Phán quyết quan trọng nhất của Tòa trọng tài chính là việc bác bỏ căn cứ lịch sử của yêu sách đường chín đoạn (hay đường lưỡi bò) mà Trung Quốc “vẽ” ra ở Biển Đông. Vì quyết định của Tòa trọng tài có tính chất ràng buộc, nên đường chín đoạn chính thức được tuyên bố vô giá trị và không có hiệu lực. Trung Quốc không thể sử dụng đường chín đoạn này để củng cố yêu sách chủ quyền phi lý của họ.

Khi yêu sách đường lưỡi bò của Bắc Kinh được Tòa trọng tài kết luận vô giá trị, chúng ta cần phản đối những hình ảnh đường lưỡi bò in trên hàng triệu hộ chiếu, hàng triệu quyển sách giáo khoa tuyên truyền những luận điệu không có thật cho người dân Trung Quốc rằng toàn Biển Đông thuộc về nước này.

Trong những tháng gần đây, các du khách và ngôi sao giải trí Trung Quốc liên tục quảng bá đường lưỡi bò phi pháp nhằm thể hiện chủ nghĩa dân tộc và sự chính đáng của họ. Đối với những ai trong khu vực không phải là người Trung Quốc, những đồ dùng mang hình lưỡi bò này trông thật kinh tởm và phản cảm. Dù sao đi nữa, những hình ảnh lưỡi bò này sẽ không làm thay đổi phán quyết cũng như quan điểm của một cộng đồng quốc tế ủng hộ tính pháp quyền.

Kết luận của Tòa trọng tài còn cho thấy những nỗ lực thực thi các yêu sách bất chính đáng đối với các khu vực rộng lớn ở Biển Đông thông qua các biện pháp như quân sự và coi thường luật pháp quốc tế đều là khinh suất.

Những hành vi như vậy đã xâm phạm chủ quyền của các quốc gia khác, làm bất ổn tình hình an ninh khu vực, tạo ra một hình ảnh phản cảm đối với người dân trong khu vực.

Dù Việt Nam không tham gia vào vụ kiện nhưng Bộ Ngoại giao Việt Nam hoan nghênh việc tòa ra phán quyết và tái khẳng định cam kết giải quyết tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế.

Việt Nam có lợi ích khi duy trì mối quan hệ mạnh với tất cả quốc gia trong khu vực, bao gồm Trung Quốc và Mỹ. Việt Nam là một đất nước duyên hải có tương lai thuộc vào tuyến đường biển an toàn và mở.

Những tranh chấp đối với các đảo và thực thể cụ thể cần được giải quyết một cách hòa bình. Các chính sách ngoại giao sáng tạo và dũng cảm cũng cần được tạo ra. Nhưng không có quốc gia nào, kể cả Phillippines hoặc Việt Nam, Indonesia, Nhật, Ấn Độ, hoặc Mỹ có thể chấp nhận một khu vực được cai trị thông qua các hành động sử dụng vũ lực và cưỡng ép.

Một nhóm người Philippines tuần hành ngay trước thời điểm PCA công bố phán quyết - Ảnh: /Rappler
Người Philippines tuần hành ủng hộ PCA công bố phán quyết - Ảnh: /Rappler

Trung Quốc thay đổi chính sách?

Việc Bắc Kinh bác bỏ phán quyết của Tòa trọng tài là điều không ngạc nhiên khi các nhà lãnh đạo của nước này đã dành biết bao nỗ lực và tiền của nhằm quảng bá và bảo vệ các yêu sách ở Biển Đông.

Có hai vấn đề được xem là trong cái rủi có cái may. Đầu tiên là các bên cùng cam kết giải quyết tranh chấp dựa trên các nguyên tắc quốc tế sẽ giúp họ tiếp tục đoàn kết và tự tin bởi vì họ biết rằng luật pháp quốc tế ủng hộ họ.

Dù Bắc Kinh có thể bác bỏ các đề xuất giải quyết tranh chấp theo kênh đa phương, trên thực tế sự quan trọng của khu vực và sự quan trọng của việc bảo vệ những chuẩn mực quốc tế trên biển cho thấy những giải pháp đa phương, những giải pháp dựa vào những cơ chế của luật pháp quốc tế là cần thiết để có một thỏa hiệp chính đáng và bền vững. Bắc Kinh càng sớm nhận ra điều này là càng tốt.

Cái may thứ hai không kém phần quan trọng là có các dấu hiệu dù nhỏ cho thấy các thành viên trong giới làm chính sách và trí thức của Bắc Kinh đang kêu gọi chính phủ điều chỉnh lại các chính sách quốc gia.

Viết trên tờ India Times, Shen Dingli, giáo sư của Học viện Nghiên cứu quốc tế, Đại học Fudan, Thượng Hải, đã mô tả hành vi của Bắc Kinh là “cậy quyền”, đồng thời kêu gọi Chính phủ Trung Quốc nên điều chỉnh lại chính sách và có một cách tiếp cận hiệu quả hơn trong việc bảo vệ những lợi ích cũng như hình ảnh “thân thiện” của Trung Quốc.

Dù lời kêu gọi này chắc chắn là chưa đủ, nhưng ít ra cộng đồng quốc tế có thể hi vọng cho thấy sự khởi đầu của sự thay đổi.

Các giải pháp cần thiết để giải quyết tranh chấp trong khu vực vẫn không mới: đó là giải quyết các tranh chấp trên tinh thần xây dựng dựa trên luật pháp và thông lệ quốc tế cũng như tôn trọng lẫn nhau.

Nhiều người hi vọng rằng phán quyết của Tòa trọng tài giúp giải quyết tranh chấp theo các giải pháp hòa bình về dài hạn.

Tuy nhiên, để Bắc Kinh thay đổi hoàn toàn các chính sách là một quá trình khó khăn về mặt chính trị, đặc biệt là khi những chính sách này được tạo ra từ các nỗ lực thu hút sự ủng hộ rộng rãi của dân chúng.

Tất nhiên, nhiều người ở khắp châu Á và những quốc gia bên ngoài khu vực rất hi vọng Bắc Kinh sẽ điều chỉnh chính sách của họ nhằm mang lại an ninh, thịnh vượng và đoàn kết cho tất cả người dân trong khu vực.

Toàn cảnh vụ Philippines kiện Trung Quốc về Biển Đông

TTO - Dự kiến 16g chiều nay 12-7, Tòa trọng tài sẽ ra phán quyết vụ Philippines kiện Trung Quốc về Biển Đông. Mời bạn cùng điểm lại toàn bộ diễn biến vụ kiện này.

GS JONATHAN LONDON - Q.TRUNG chuyển ngữ

Tin mới nhất

08:18 PM

Uruguay quyết định số phận của Nga và Ai Cập.

TTO - Nếu Uruguay hòa hoặc thắng Saudi Arabia thì Nga sẽ đoạt vé đi tiếp còn Ai Cập bị loại. Hãy chờ xem Uruguay có giúp Nga đi tiếp và tiễn Ai Cập về nước không?

08:17 PM

Cây rừng mục ngã đè du khách 9 tuổi tử vong

TTO - Vụ việc xảy ra khoảng 15h ngày 20-6 tại khu du lịch Đường hầm điêu khắc đất sét (hồ Tuyền Lâm, TP Đà Lạt) khiến một bé gái 9 tuổi tử vong.

08:00 PM

Nhá hàng 3 phim kinh dị 'đón đầu' Halloween

TTO - Là mùa phim hot không kém mùa phim bom tấn hè, hay mùa Giáng sinh, dòng phim kinh dị dành cho mùa Halloween năm nay đã rục rịch đón đầu khán giả bằng loạt phim dưới đây.

07:55 PM

Hiệp 1, Ronaldo 'nổ súng', Bồ Đào Nha tạo lợi thế trước Morocco

TTO - Tối 20-6, ngôi sao Cristiano Ronaldo tiếp tục ghi bàn, giúp Bồ Đào Nha dẫn trước MaRốc 1-0 sau hiệp 1. Với tỉ số này kèo Bồ Đào Nha - MaRốc chấp 1 trái đang huề.

07:08 PM

Phản đối xăng lên giá, nghị sĩ Nga cưỡi ngựa đi làm

TTO - Một nghị sĩ thuộc cơ quan Lập pháp vùng Kamchatka, Nga vừa nhận được trát hầu tòa vì cưỡi ngựa đi làm để phản đối xăng lên giá.

06:59 PM

20-6: Tuấn Hưng nói về hot girl, Kiếp đỏ đen nóng lại vì World Cup?

TTO - Nghệ sĩ Việt nói về hot girl bình luận World Cup trên VTV, Kiếp đỏ đen của Duy Mạnh bỗng hot trở lại, Á hậu Tú Anh xác nhận thông tin kết hôn, Ưng Đại Vệ chia sẻ về cuộc sống làm bố đơn thân... là tin hot hôm nay.

06:40 PM

Trực tuyến Bồ Đào Nha - MaRốc 1-0: Ronaldo nổ súng

TTO - Nhà cái châu Á đưa ra kèo Bồ Đào Nha - MaRốc 1 trái. Đây là tỉ lệ "mềm" nếu xét về tương quan lực lượng và khát vọng giữa 2 đội. Với tỉ lệ này, kèo trên sẽ ăn trọn nếu Bồ Đào Nha thắng với cách biệt 2 bàn.

06:12 PM

Tôn Đông Á: Khẳng định thương hiệu Việt trên thị trường thế giới

Đến thời điểm hiện tại, Công ty Cổ phần Tôn Đông Á là một trong số ít doanh nghiệp ngành tôn Việt phát triển mạng lưới phân phối trải dài từ Bắc vào Nam, ổn định xuất khẩu vào các nước Mỹ, Úc, Nhật Bản, ASEAN, Trung Đông, Châu Phi.

06:08 PM

Kiều hối chảy về TP.HCM đạt 2 tỉ USD

TTO - Ông Nguyễn Hoàng Minh - phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước TP.HCM - cho biết lượng kiều hối chuyển về trên địa bàn TP 5 tháng đầu năm đã đạt hơn 2 tỉ USD, tăng 20% so với cùng kỳ.

06:06 PM

Video nhà báo Vũ Công Lập nói về lượt đầu tiên World Cup

TTO - Nhà báo Vũ Công Lập nhận định về lượt trận đầu tiên vòng bảng World Cup 2018

05:57 PM

Con rể cạy két sắt trộm tiền vàng của cha mẹ vợ

TTO - Lợi dụng lúc ba mẹ vợ nhờ ở nhà trông cháu để đi làm vườn, Phúc đã dùng búa nhổ đinh, dao phay và thanh kim loại cạy két sắt lấy trộm hết tiền và vòng vàng để trong tủ.

05:31 PM

Tỷ lệ trẻ sơ sinh tử vong ở Cuba lần đầu tiên giảm xuống dưới 0,4%

Bộ Y tế Cuba mới đây cho biết trong năm tháng đầu năm 2018, tỷ lệ trẻ sơ sinh dưới 28 ngày tuổi tử vong tại đảo quốc Caribe này lần đầu tiên giảm xuống mức 0,39%, thấp hơn so với mức kỷ lục 0,41% đạt được năm 2017.