Nửa thế kỷ trước, Vinamilk bắt đầu hành trình trong một bối cảnh đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, nền kinh tế còn nhiều khó khăn, ngành công nghiệp thực phẩm gần như phải gây dựng lại từ đầu, trong khi tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em ở mức cao.

Hành trình ấy có thể được nhìn từ những con số: doanh thu hợp nhất tăng hơn 15 lần trong giai đoạn 2004 - 2025, lên 63.724 tỉ đồng; lợi nhuận sau thuế tăng hơn 18 lần, đạt 9.414 tỉ đồng. Vốn điều lệ đến cuối năm 2025 đạt gần 20.900 tỉ đồng, tăng khoảng 14 lần so với thời điểm cổ phần hóa năm 2003.

Nhưng phía sau những con số đó là một câu chuyện dài hơn: câu chuyện về một doanh nghiệp đi cùng sự thay đổi của đời sống người Việt, từ những năm tháng đất nước thiếu thốn dinh dưỡng đến thời kỳ người tiêu dùng đòi hỏi sản phẩm chất lượng cao, chuyên biệt, tiện lợi và ngày càng quan tâm đến sức khỏe, môi trường.

Bà Mai Kiều Liên - nguyên UV Trung ương Đảng, Anh hùng lao động, Tổng giám đốc Vinamilk chia sẻ mỗi giai đoạn phát triển của Vinamilk là một “khúc quanh” mà lịch sử doanh nghiệp hòa vào lịch sử dân tộc. Trên dòng chảy đó, mỗi chặng đường của doanh nghiệp đều có những cơ hội và thử thách riêng. Cái khó của mỗi thời mỗi khác, bởi con đường Vinamilk đi vốn không có nhiều tiền lệ.

"Trong năm thập kỷ song hành cùng những bước chuyển mình của đất nước, mỗi giai đoạn là một khúc quanh nơi lịch sử Vinamilk hòa vào lịch sử dân tộc đến mức khó có thể tách rời", bà Liên nói.

Vinamilk ra đời năm 1976, trong giai đoạn Việt Nam bắt đầu bước vào công cuộc tái thiết sau chiến tranh.

Những ngày đầu, doanh nghiệp tiếp nhận hai nhà máy sản xuất sữa đặc đã ngừng hoạt động và một nhà máy sữa bột đang xây dựng dang dở. Nhưng với những người lãnh đạo thời ấy, thách thức không chỉ nằm ở máy móc. Nguyên liệu sản xuất thiếu, công nghệ hạn chế, thị trường còn nhỏ và điều kiện kinh tế của phần lớn người dân còn khó khăn.Trong bối cảnh ấy, việc khôi phục các nhà máy và đưa sản phẩm sữa đến người tiêu dùng đã là một nhiệm vụ không đơn giản.

Chính những năm tháng đầu tiên đó đặt nền móng cho một mục tiêu lớn hơn: người Việt có thể tự sản xuất những sản phẩm dinh dưỡng phục vụ chính người Việt.

Năm 1989, Vinamilk sản xuất thành công lô sữa bột trẻ em “Made in Vietnam” đầu tiên, ngành sữa Việt Nam bắt đầu từng bước làm chủ năng lực sản xuất, dần giảm phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ bên ngoài. Đó cũng là một trong những sợi chỉ xuyên suốt hành trình 50 năm của Vinamilk, luôn tự chủ sản xuất đến tự chủ nguồn nguyên liệu.

Đầu thập niên 1990, khi hoạt động sản xuất dần ổn định, Vinamilk bắt đầu theo đuổi một bài toán khó hơn: xây dựng vùng nguyên liệu sữa tươi trong nước trong thời điểm ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam còn rất nhỏ bé.

Việt Nam không phải quốc gia có lợi thế tự nhiên về chăn nuôi bò sữa, trong khi nhu cầu tiêu dùng sữa ngày càng tăng.

Nhưng lãnh đạo những ngày đầu đã táo bạo khởi xướng cuộc “Cách mạng trắng”, từng bước phát triển vùng nguyên liệu và xây dựng hệ thống trang trại. Đây là quyết định đặt nền móng cho mục tiêu tự chủ nguồn nguyên liệu sữa tươi trong nước. Mục tiêu khi đó không chỉ là có thêm sữa tươi cho sản xuất mà còn giảm sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Sau hơn ba thập kỷ, quy mô của hệ thống sản xuất ngày ấy đã thay đổi đáng kể. Vinamilk hiện sở hữu hệ thống 15 trang trại trong và ngoài nước, trong đó 13 trang trại đạt Global G.A.P. và ISO 9001:2015, 2 trang trại đạt chuẩn Organic; quản lý đàn bò sữa quy mô khoảng 130.000 con và có năng lực cung ứng khoảng 1,1 triệu lít sữa tươi mỗi ngày.

Xây dựng được lợi thế về nguyên liệu là cho thấy năng lực sản xuất của doanh nghiệp trong nước. Điều đáng chú ý là bài toán tự chủ nguyên liệu vẫn còn nguyên giá trị sau 50 năm.

Trong một thị trường toàn cầu thường xuyên biến động bởi giá hàng hóa, logistics, địa chính trị và biến đổi khí hậu, khả năng chủ động một phần nguồn nguyên liệu trở thành một yếu tố quan trọng đối với sức chống chịu của doanh nghiệp, giúp người tiêu dùng mua sản phẩm giá ổn định. 

Khi sản xuất dần ổn định, Vinamilk - dưới sự dẫn dắt của Tổng giám đốc Mai Kiều Liên - đã lần đầu tiên xuất khẩu sản phẩm sữa bột trẻ em ra nước ngoài vào năm 1997. Từ những đơn hàng đầu tiên xuất khẩu qua Iraq cách đây gần 30 năm, đến nay sản phẩm Vinamilk đã vươn ra 65 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng kim ngạch xuất khẩu lũy kế đến nay gần 3,9 tỷ USD.

Nhưng sự thay đổi mà hãng sữa Việt đạt được không chỉ nằm ở số lượng thị trường. Sản phẩm sữa Việt Nam bước vào một thị trường nước ngoài có nghĩa phải tuân thủ loạt yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, khẩu vị, bao bì, logistics, thương hiệu và năng lực cạnh tranh… Vì thế, hành trình xuất khẩu cũng là quá trình hãng sữa Việt liên tục nâng chuẩn sản phẩm, đạt chuẩn quốc tế.

Trong những năm qua, các sản phẩm của doanh nghiệp đã đạt được nhiều tiêu chuẩn và giải thưởng quốc tế như Monde Selection, Clean Label Project, Purity Award, First 1,000 Day Promise Certification, Superior Taste Award hay World Dairy Innovation Awards. Những chứng nhận và giải thưởng này đã minh chứng quá trình chuyển đổi từ tư duy “sản xuất được sản phẩm” sang “sản xuất sản phẩm có thể cạnh tranh ở những thị trường khó tính”.

Không ngủ quên trên chiến thắng, Vinamilk bước vào giai đoạn đổi mới toàn diện từ năm 2023, với sự thay đổi về nhận diện thương hiệu, chuyển đổi số và tái cấu trúc hệ thống kinh doanh. Hơn ai hết, Vinamilk hiểu doanh nghiệp đang có một trong những tài sản lớn nhất không nằm trên bảng cân đối kế toán: Đó là ký ức thương hiệu.

Bà Liên khẳng định: "Trong hành trình 50 năm, đối với Vinamilk, không có sự ghi nhận nào lớn hơn niềm tin được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, khi hàng trăm triệu trẻ em Việt Nam và trên thế giới sử dụng sản phẩm Vinamilk từ khi còn trong bụng mẹ, lớn lên, trở thành những bậc cha mẹ và các thế hệ tiếp nối tiếp tục lựa chọn Vinamilk cho con mình".

Có những thế hệ người Việt từng uống sữa Vinamilk khi còn nhỏ, sau đó trở thành cha mẹ và tiếp tục mua sữa cho con. Một thương hiệu như vậy có một lợi thế mà không phải doanh nghiệp nào cũng có: sự hiện diện trong ký ức của nhiều thế hệ. Nhưng ký ức chỉ có thể trở thành lợi thế nếu thương hiệu tiếp tục tiến về phía trước.

Toàn bộ logo từng quen thuộc với nhiều thế hệ tiêu dùng đã được thay đồng loạt, những cửa hàng giới thiệu sản phẩm khoác lên mình một bộ áo mới: trẻ trung, hiện đại nhưng vẫn giữ được tinh thần “phụng sự” mà hãng sữa cam kết hàng chục năm qua. Đến cuối năm 2025, Vinamilk đã hoàn thành việc tung mới và tái tung hơn 300 sản phẩm thuộc 15 ngành hàng.

Đây là một sự thay đổi đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày nay không còn chỉ tìm kiếm một sản phẩm “ngon và bổ”. Người dùng đã quan tâm nhiều hơn đến dinh dưỡng chuyên biệt, sản phẩm cao cấp, thành phần, trải nghiệm cá nhân hóa và những giá trị liên quan đến sức khỏe lâu dài.

Thông qua việc phát triển các công nghệ kép hút chân không, siêu vi lọc, xay nguyên hạt và công thức 6 HMO, nhiều sản phẩm được doanh nghiệp giới thiệu là lần đầu tiên tại Việt Nam và nhanh chóng được người dùng đón nhận. Đằng sau những thay đổi về sản phẩm là một sự dịch chuyển lớn hơn về tư duy: thị trường tương lai không thể chỉ dựa vào những sản phẩm từng thành công trong quá khứ.

Nếu trong quá khứ, câu hỏi thường là “hàng Việt có thể cạnh tranh với hàng ngoại hay không?”, thì sau 50 năm, câu hỏi đã có thể chuyển thành “thương hiệu Việt có thể đi bao xa trên thị trường quốc tế?”.

50 năm là một chặng đường đủ dài để nhìn thấy sự thay đổi của cả một ngành kinh tế. Thế hệ người tiêu dùng mới có những tiêu chuẩn khác. Họ quan tâm đến dinh dưỡng cá nhân hóa, nguồn gốc nguyên liệu, công nghệ sản xuất, tính minh bạch, môi trường và trải nghiệm số. Thành công của 50 năm trước vì thế không phải là tấm vé bảo đảm cho 50 năm tiếp theo.

Chính Vinamilk cũng đang đứng trước một cuộc cạnh tranh mới: cạnh tranh bằng công nghệ, bằng chất lượng, bằng khả năng đổi mới, bằng năng lực phát triển bền vững và bằng sự thấu hiểu người tiêu dùng.

Theo bà Liên, từ một doanh nghiệp phục vụ nhu cầu trong nước, Vinamilk hôm nay đã trở thành một doanh nghiệp xuất siêu, mang nguồn ngoại tệ về đóng góp vào sự thịnh vượng chung của dân tộc.

50 năm tiếp theo của Vinamilk sẽ là hành trình kiến tạo những giá trị lâu dài cho sức khỏe cộng đồng, cho môi trường bền vững và cho vị thế của thương hiệu Việt Nam trên trường quốc tế.

Sữa sẽ luôn là nguồn dinh dưỡng thiết yếu và Vinamilk sẽ tiếp tục sứ mệnh phụng sự để giúp người Việt Nam khỏe mạnh hơn và hạnh phúc hơn.

"Vinamilk đã được sinh ra bởi đất nước Việt Nam, được nuôi dưỡng bởi con người Việt Nam và là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam. Chúng tôi thực sự biết ơn và sẽ không ngừng cố gắng để xứng đáng với điều này", bà Liên khẳng định.

Bởi vậy, 50 năm tiếp theo có thể sẽ là hành trình trả lời một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để một thương hiệu Việt Nam không chỉ có mặt trên bản đồ thế giới, mà còn giữ được vị thế trong một thế giới thay đổi ngày càng nhanh, để Việt Nam có một hãng sữa 100 năm tuổi.