Phóng to

Ảnh: T.Phùng

TT - Đó là ý kiến của PGS.TS Nguyễn Quang Toản (ảnh) - nguyên chủ nhiệm bộ môn đường bộ (ĐH Giao thông vận tải) - khi nói đến phương án thu phí tạo quỹ bảo trì đường bộ do Tổng cục Đường bộ vừa đề xuất lên Bộ Giao thông vận tải. Ông Toản nói:

Ôtô có thể phải chịu 4 lần phí

- Thu phí qua xăng dầu là tiện lợi nhất và nhiều nước áp dụng. Với người sử dụng xăng dầu không tham gia giao thông đường bộ cần có chính sách hoàn trả, bù lỗ. Tuy nhiên, nếu tính một đầu xe bị thu bốn lần phí, trong đó có cả phí cho công trình BOT là do bất cập của Việt Nam.

Nước ngoài chỉ thu phí cầu đường khi hệ thống đường công cộng miễn phí đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân. Ai muốn đi đường tốt để tiết kiệm thời gian và nhiên liệu thì đi đường có thu phí, ai không muốn đi đường có thu phí thì chọn đường xấu hơn để đi. Nếu là đường độc đạo mà thu phí BOT như ở nước mình cũng là bất cập, người dân đã đóng thuế để xây dựng cơ sở hạ tầng nhưng không có đường miễn phí và vẫn phải chấp nhận đi đường có thu phí. Bất cập là ở điểm này chứ không phải ở chủ trương.

Còn mức thu 1.000 đồng/lít xăng nhiều quá hay không phải xem xét trong từng thời điểm. Thu 1.000 đồng trong thời điểm hiện nay là 5% của 1 lít xăng. Từ dự kiến này đến khi nghị định quỹ bảo trì đường bộ ra đời, có khi mức đó chỉ còn 2-3% của 1 lít xăng. Lúc này 1.000 đồng là to nhưng nếu xăng lên 30.000 đồng/lít lại là bé. Cho nên cần quy định thu bao nhiêu phần trăm giá xăng dầu cho quỹ bảo trì đường bộ, điều đó tránh được rắc rối hơn khi giá xăng dầu biến động.

* Nhưng thu phí bảo trì đường bộ qua xăng dầu thì ôtô phải chịu phí qua xăng dầu hai lần, hiện các phương tiện đang phải chịu phí qua xăng dầu để nộp vào ngân sách. Đó là chưa kể phải đóng phí theo đầu xe...

- Thế thì phải “định nghĩa” thu 1.000 đồng phí/lít xăng hiện nay dùng để làm gì. Từ trước đến nay, không thu phí bảo trì đường bộ thì phải dùng ngân sách cấp để bảo trì. Nhưng do không tạo khoản thu cố định nên có bao nhiêu cấp bấy nhiêu. Đồng ý là thu phí nhưng làm sao thu gọn, thu hợp lý.

* Theo ông, có phương án nào tối ưu để thu phí bảo trì đường bộ?

- Tất cả các nước chỉ thu phí bảo trì đường bộ theo phương tiện hoặc thu theo xăng dầu. Nếu nhà nước miễn không thu phí này thì sẽ thu hay tăng thu bằng các khoản thuế khác để có kinh phí bảo trì đường bộ. Lúc đó toàn xã hội phải chịu. Những cái Tổng cục Đường bộ nghĩ ra không phải là mới, khó có cách gì hơn. Quan trọng là chọn phương án thu và mức thu để phần đông xã hội đồng thuận.

* Nhưng khi kinh tế suy giảm, lạm phát, thu phí nhiều sẽ đè nặng cuộc sống người dân?

- Nếu thu tức thời trong thời điểm này thì không hợp lý. Cứ đề ra phương án và mức thu phù hợp nhưng chưa trong 6 hay 18 tháng đầu tiên. Khi lạm phát giảm, lúc đó thu cũng là giải pháp hợp tình thế.

Làm ruộng, nuôi cá mà phải gánh phí bảo trì đường bộ? Làm lúa bây giờ sử dụng khá nhiều nhiên liệu. Xăng dầu dùng trong bơm nước, rồi máy cày, máy xới, máy gặt, máy suốt, ghe máy chở lúa về nhà... Nếu quỹ bảo trì đường bộ thu thêm 330 đồng/lít dầu thì giá thành hạt lúa sẽ tăng lên và lợi nhuận của nông dân sẽ giảm đi. Hay trong việc nuôi cá tra xuất khẩu vẫn sử dụng động cơ chạy dầu bơm nước vào ao hằng ngày. Trung bình mỗi ao sử dụng 40 lít dầu/ngày, một vụ nuôi phải tốn thêm gần 2,4 triệu đồng. Làm ruộng, nuôi cá mà phải gánh chịu khoản phí bảo trì đường bộ này là sao?