Sáng 17-8, căn phòng nhỏ ở tầng 1 Trung tâm Lưu trữ lịch sử TP Đà Nẵng chật kín người ngồi. Vượt đường xa để vào Đà Nẵng, những cán bộ của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III gỡ niêm phong và đặt lên bàn tay thân nhân những kỷ vật cán bộ đi B sau hơn 60 năm.

"Hơn 60 năm qua chúng tôi luôn đau đáu, tha thiết tìm mọi cách để làm sao trả được kỷ vật của các cán bộ đi B về cho gia đình" - bà Trần Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, nói.

"Đúng nét chữ của ba tôi đây rồi"

Là 1 trong 4 gia đình được làm thủ tục nhận lại kỷ vật từ Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, bà Nguyễn Thị Phương Thảo (TP Đà Nẵng) cùng chồng và con trai có mặt ở lễ trao từ sớm.

Bà Thảo là con gái duy nhất của cán bộ đi B Nguyễn Hữu Phán. 

Theo thông tin hồ sơ, ông Phán ra miền Bắc năm 1954 rồi vào Nam công tác. Trước khi về Nam, ông gửi lại giấy tờ, tài sản, vàng bạc cho Ủy ban Thống nhất giữ giùm.

Bà Thảo cho biết sau ngày hòa bình, cha và mẹ bà về Đà Nẵng sinh sống, cả hai chỉ có bà là con. 

Trước khi cha mẹ qua đời, bà Thảo không hề biết cha mình có vàng, hồ sơ gửi lại ở miền Bắc giai đoạn đi B.

"Ba tôi là người rất đơn giản, ông gần như không quan tâm đến tài sản, vàng bạc, lợi ích của riêng mình. Khi còn sống, mỗi lần khó khăn, ông và mẹ đều bảo với tôi rằng 'mình được sống đã là may', đồng đội ông thậm chí chết mà không biết nằm ở nơi đâu. Bởi vậy tôi không nghĩ ba mình có vàng gửi ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III" - bà Thảo nói.

Mọi việc đến rất bất ngờ khi mới đây báo Tuổi Trẻ đăng thông tin tìm thân nhân liên quan đến tài sản của cán bộ đi B Nguyễn Hữu Phán. Bà Thảo liên hệ tới đơn vị lưu trữ và được thông báo cha mình có một nhẫn vàng cùng tập hồ sơ vẫn giữ nguyên vẹn hơn 60 năm qua.

Ngày 16-8, trò chuyện với phóng viên Tuổi Trẻ tại nhà riêng trước một ngày diễn ra lễ trao kỷ vật, bà Thảo thậm chí còn chưa dám tin thông tin từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III. Lý do, một số chi tiết giấy tờ của gia đình với thông tin từ cơ quan Nhà nước chưa khớp nhau.

"Tôi lo lắng tới ép lồng ngực. Mấy chục năm từ ngày ba mất tôi luôn thương nhớ ông. Vì hồ sơ có một số chi tiết không khớp nên tôi lo lỡ không phải của ba mình mà của người ta mình nhận thì rất có lỗi", bà nói.

Trực tiếp chứng kiến giây phút khui niêm phong hồ sơ đi B của cha mình sáng 17-8, bà Thảo một tay ép ngực, tay kia cố giữ khuôn mặt đủ bình tĩnh.

Khi thấy hồ sơ sao lục những hàng chữ viết tay của cha mình kèm một nhẫn vàng, bà Thảo nhìn phóng viên Tuổi Trẻ và một số cán bộ nói như reo lên: "Chữ này đúng của ba rồi em ơi, tôi không thể nào quên được nét chữ của ba".

Thấy hình ảnh của cha hiện về vẹn nguyên

Cùng tận hưởng niềm vui với 4 gia đình khác được trả hồ sơ đi B tại Đà Nẵng, bà Nguyễn Thị Hoa Mai (70 tuổi, hiện ngụ tại TP.HCM) cùng chồng không khỏi xúc động khi cầm hồ sơ của người cha là liệt sĩ sau hơn 60 năm được cất giữ.

Bà Mai là con gái duy nhất của liệt sĩ - cán bộ đi B Nguyễn Văn Kim (quê xã Duy Trung, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cũ; hy sinh năm 1968).

Ông Kim vào Đảng năm 1949, từ nhỏ đã tích cực tham gia vào các hoạt động cách mạng ở quê hương. Trước Cách mạng Tháng Tám ông là giáo viên dạy truyền bá thị Quốc ngữ. Trong thời gian kháng chiến chống Pháp ông tham gia các đơn vị và đoàn thể. 

Năm 1961, theo điều động của cấp trên, ông Kim đi B.

Sáng 17-8, bà Mai có mặt cùng chồng là ông Hồ Ngọc Ẩn. Cả hai cho biết vài ngày trước, khi nhận tin báo nhận kỷ vật từ người cha quá cố, hai vợ chồng đặt vé máy bay để ra Đà Nẵng.

Bà Mai nói cha hy sinh khi bà còn nhỏ, các thông tin chủ yếu được các cô chú trong dòng họ kể lại.

"Trước năm 1990 huyện Duy Xuyên (cũ) có báo cho tôi về hồ sơ đi B của ba nhưng do điều kiện đi lại thời đó còn quá nhiều khó khăn nên gia đình đành gửi gắm lại cho Nhà nước cất giữ", bà Mai kể.

Cuối tháng 7 vừa qua, vô tình đọc được thông tin trên báo Tuổi Trẻ đề cập hồ sơ đi B của cha, bà liên hệ và làm thủ tục gửi hồ sơ tới Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III. Chỉ sau 3 ngày đơn vị đã gửi phản hồi xác nhận.

"Sau 65 năm nằm lại trong cơ quan lưu trữ, cũng gần ngần ấy thời gian ba tôi hy sinh nay tôi tận tay được Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III trả lại các kỷ vật.

Lúc này lòng tôi thắt nghẹn vì thương ba, phần vì xúc động bởi sự lưu giữ rất thiêng liêng và trách nhiệm của Nhà nước" - bà Mai xúc động, tay run run cầm tập hồ sơ gồm 62 trang giấy và một nhẫn vàng người cha gửi lúc đi B.

Vàng của người cha đi B sẽ được trả lại, con gái duy nhất bật khóc: 'Tôi chưa bao giờ thôi nhớ ba'

Nhiều ngày qua, gia đình bà Nguyễn Thị Phương Thảo (đường Lý Tự Trọng, TP Đà Nẵng) chộn rộn niềm vui. Gia đình vừa nhận được thông tin cơ quan lưu trữ trao trả kỷ vật của ba bà - ông Nguyễn Hữu Phán, cán bộ đi B.