Phóng to

Kè đá khuôn viên tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ đang phải làm lại sau khi bị nứt và sạt lở - Ảnh: Văn Cường

TT - Sau khi nắm thông tin về tình trạng lún, nứt nghiêm trọng quanh chân công trình tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ, chúng tôi đã đặt nhiều câu hỏi liên quan với bà Võ Thị Hồng, giám đốc Cty Mỹ thuật trung ương, đơn vị phụ trách thi công công trình.

* Tại sao có hiện tượng lún, nứt như vậy, thưa bà?

- Nền móng lún, phần kè nứt, điều đó là có thật, lý do là làm tạm thế thôi. Vì lúc ấy nhiều nhà lãnh đạo lên xem, thấy chỉ còn 15 ngày nữa là khánh thành (30-4 - PV), nói kiểu này thì không kịp, người thì bảo đổ cát tạm, người bảo đổ đất tạm, người bảo thôi thì cố gắng làm ngày làm đêm để ốp đá cho xong...

Cuối cùng chọn phương án ốp gạch ốp đá nhưng ốp tạm chứ không chọn phương án đổ đất, vì đất Điện Biên thì chỉ cần có hạt mưa là lún, lầy, nhão, nhưng nắng lên lại quá cứng, gập ghềnh nên dứt khoát phải lát tạm.

Biết trước là không thể kịp trong 15 ngày, 15 ngày không thể lát nổi, nhưng phải lát tạm để phục vụ lễ hội cho tương đối sạch sẽ. Nền đất lại là đất mượn, tức là đất đào.

Móng chưa đầm kỹ mà là làm tạm, đất Điện Biên rất nhão cho nên lún là hoàn toàn khách quan. Người làm công nhận là nó có lún và có hiện tượng sụt lở kè, vì thế mới phải chuẩn bị để làm lại.

Phóng to

Bà Võ Thị Hồng

* Mức độ hư hại của công trình hiện nay ra sao?

- Hư hại chủ yếu trên phần đất mượn, tức là một phần ba, một phần tư diện tích gì đấy. Còn phần đất trên đồi, tức là phần đất gốc, thì tương đối chắc, mình đào móng và lèn tương đối kỹ là ổn.

Nhưng đất mượn dù mình đào móng và lèn như thế vẫn chưa ổn. Móng đào sâu đến 16m mà lại kè có 7,5m, tức phần đất mượn rất nhiều, mà lại không được làm đúng qui trình thì làm sao mà không đổ.

* Như thế nào là đúng qui trình, thưa bà?

- Vì móng này chưa đóng cọc nên mới lún như thế, chưa rải đất rải cát theo đúng nguyên tắc, ví dụ bình thường cứ 70 phân đất thì có 70 phân cát, liên tục như thế, mà sâu đến 16m thì làm bao giờ cho xong, riêng cái lèn ấy cũng phải 5 - 6 tháng, trong khi toàn bộ công trình chỉ có năm tháng phải hoàn thành. Nếu không cho làm tạm thời thì làm sao mà kịp.

Phải làm sao cho khi lát đá, lát gạch ở trên mặt bằng nước sẽ không chui xuống nữa thì lúc ấy mới bảo đảm chất lượng, nhưng thời gian làm sân vườn chỉ còn có 15 ngày kể từ khi Hạnh (anh Nguyễn Trọng Hạnh - người đúc và lắp đặt tượng đài- PV) rút cẩu, rút máy móc ôtô ra khỏi mặt bằng là 14-4, mà 30-4 phải khánh thành. Thời gian như thế làm sao kịp.

May mà lãnh đạo lên góp ý, nói là nên làm tạm. Có văn bản hẳn hoi. Nhưng khi làm tạm thì xảy ra sự cố ấy.

Phóng to

Cận cảnh kè đá khuôn viên tượng đài bị sạt lở (ảnh chụp chiều 25-7) - Ảnh: Văn Cường

* Sự cố như thế có ảnh hưởng đến toàn bộ công trình không, thưa bà?

- Phần tượng thì không có vấn đề gì. Bệ tượng làm tương đối chắc chắn. Chỉ trừ trường hợp như cơn bão bên Trung Quốc vừa rồi làm đổ cả núi, đổ cả một dãy nhà như thế thì trời mới biết được. Hay là bên Ấn Độ trôi cả một dãy núi, cây cối trôi ầm ầm như thế thì trời mới biết được, đúng không? Chỉ trừ trường hợp đặc biệt như một cơn bão đặc biệt thì…

* Để đảm bảo chất lượng công trình này, thời gian thi công đòi hỏi bao nhiêu, thưa bà?

- Phải hai năm.

* Tại sao thời gian thi công giai đoạn I chỉ còn chưa đầy sáu tháng?

- Thì đấy, qui hoạch đến cuối 2002 mới xong, năm 2003 mới bảo làm. Mất nửa năm để chọn mẫu tượng rồi. Cuối 2003 mới bắt đầu khởi công, vậy là chỉ còn có năm tháng.

* Công ty Mỹ thuật trung ương sẽ khắc phục sự cố này như thế nào?

- Sau khi phát hiện sự cố, định làm lại sân luôn nhưng tỉnh (tỉnh Điện Biên – PV) và nhiều nhà kỹ thuật, các nhà kết cấu nói tình trạng đất như thế này không thể làm ngay được, cứ để mưa gió lún, trôi thoải mái, đến cuối tháng chín sang đầu tháng mười hết mùa mưa mới nghiên cứu và chính thức trong quá trình này tìm ra phương án khắc phục hẳn.

Công ty đã mời nhiều chuyên gia như ông Lê Hiệp, ông Nguyễn Thông, ông Nguyễn Trâm, nhưng các ông ấy không lường hết được khí hậu Điện Biên không ngờ lại khắc nghiệt đến thế.

Còn khảo sát địa chất thì công ty địa phương khảo sát hộ rồi. Chúng tôi tưởng khảo sát như thế thì thiết kế như thế này là an toàn, nhưng khảo sát như thế không đánh giá được hết độ mềm nhão của đất Điện Biên, vì thế nên chúng tôi gặp phải tình trạng này. Mặc dù mình đã thuê rất nhiều nhà kết cấu đặc biệt rồi nhưng họ không hiểu nổi đấy.

Còn kè đá đang chuẩn bị đập ra, vừa rồi đập được một ít ở đoạn bị lở để nghiên cứu thì trong khi đập ra lở luôn. Sau khi nghiên cứu xong phải làm ngay những lớp kè khác theo như dự kiến của thiết kế và qui hoạch đã đưa ra. Thế còn để như hiện nay, chỉ có một lớp kè trên đỉnh đồi như thế là không an toàn.

Mà để chuẩn bị làm tiếp những lớp kè khác thì toàn bộ lớp kè phải đóng cọc, phải gia cố, phải có lưới chắn ở từng khoảng đất của từng khoảng kè, có 5 - 6 lớp kè. Nếu có thời gian làm đủ các lớp kè thì sự cố sẽ không xảy ra. Vì làm tạm nên chưa lường hết được.

Hiện chúng tôi cho anh em đập phá đoạn lún và khắc phục các hiện tượng lở để chuẩn bị khắc phục hẳn. Bây giờ chỉ làm tạm để giữ tượng cho mọi người lên xem hết mùa mưa, tức là hỏng đến đâu khắc phục đến đó chứ không khắc phục hẳn.

* Bao giờ thì giai đoạn hai của dự án bắt đầu, thưa bà?

- Nếu tính từ tháng mười bắt đầu thi công và tiếp tục làm tất cả công việc còn lại, cũng phải mất một năm rưỡi đến hai năm.

* Xin cảm ơn bà.

Tổng kinh phí giai đoạn I công trình tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ là 37 tỉ, trong đó 27 tỉ dành cho toàn bộ phần tượng, phần sân vườn thực tế là 13 tỉ, nhưng phần làm tạm không tính nên trên hợp đồng thật sự chỉ có 10 tỉ, phần kè sau này khoảng 2 - 3 tỉ nữa. Tổng kinh phí giai đoạn 2 bao gồm các hạng mục đường đi dạo, đường lên, vườn hoa cây cảnh, trồng cây trên đồi kinh phí dự kiến từ 20 tỉ đến… vài chục tỉ (số liệu do bà Võ Thị Hồng cung cấp).