Phóng to

Giáo sư Françoise Barré-Sinoussi và các sinh viên ĐH Quốc gia TP.HCM - Ảnh: Hiếu Trung

GS FranÇoise Barré-Sinoussi: - Tôi đến thăm VN lần đầu vào năm 1988 theo thỏa thuận giữa Viện Pasteur Paris và Bộ Y tế VN về đào tạo cán bộ VN. Sau vài năm, mối quan hệ của chúng tôi không còn đơn thuần là hợp tác, mà đã trở thành tình bạn sâu sắc khi hai bên ngày càng tin tưởng lẫn nhau.

* Hiện nay số người nhiễm virus HIV tại VN ngày càng gia tăng, trong khi tình trạng phân biệt đối xử với người bệnh vẫn còn nghiêm trọng. Bà có lời khuyên nào cho VN trong cuộc chiến chống HIV/AIDS?

- Sự phân biệt đối xử với người nhiễm HIV xảy ra ở mọi nơi trên thế giới chứ không riêng VN. Ví dụ như ở Pháp, một cuộc khảo sát gần đây cho thấy 58% người được hỏi bày tỏ thái độ phân biệt với bệnh nhân HIV/AIDS. Đó là điều không thể chấp nhận được. Chính tình trạng này đã khiến đại dịch AIDS lan rộng.

Người có nguy cơ nhiễm bệnh e sợ thái độ phân biệt của người khác nên ngần ngại, không đi xét nghiệm sớm và chỉ cầu viện đến sự hỗ trợ y tế khi đã quá muộn. Họ mất đi cơ hội sống sót và lây bệnh cho những người khác. Theo tôi, điều quan trọng là chúng ta phải tôn trọng quyền con người và sự công bằng đối với bệnh nhân HIV/AIDS. Chống lại tình trạng phân biệt đối xử chính là phương thức hiệu quả để ngăn chặn đại dịch AIDS lây lan.

* Rất nhiều nhà khoa học đã tỏ ra nghi ngờ kết quả thử nghiệm loại văcxin chống AIDS mới ở Thái Lan hồi tháng 9. Theo bà, đến bao giờ y học mới có thể sản xuất một loại văcxin hiệu quả, giá rẻ cho bệnh nhân ở các nước nghèo?

- Theo tôi biết, không có sự tranh cãi về kết quả cuộc thử nghiệm ở Thái Lan, mà chỉ có sự tranh cãi về phương pháp phân tích kết quả đó. Các nhà khoa học thực hiện nghiên cứu cho rằng văcxin này giảm tỉ lệ lây nhiễm 31%, nhưng những người khác xác định tỉ lệ giảm chỉ 26%. Đây là một kết quả khiêm tốn và những người thực hiện nghiên cứu cũng thừa nhận thực tế đó. Tuy nhiên, đó là một tín hiệu đầy hứa hẹn trong cuộc chiến chống HIV/AIDS.

Tôi cũng không rõ đến bao giờ y học mới có thể chế tạo ra văcxin chống HIV. Tuy nhiên, những thử nghiệm văcxin đầu tiên được thực hiện hồi năm 2003 và sáu năm sau đã cho ra những kết quả bước đầu. Dù sao y học thế giới còn phải rất nỗ lực mới có thể chế ngự được virus HIV. Tôi tin một khi chúng ta sản xuất thành công văcxin chống AIDS thì nó sẽ đến với mọi người không phân biệt giàu nghèo. Nếu chính quyền các nước không có quyết tâm chính trị để thực hiện điều đó, cộng đồng khoa học và người dân trên thế giới sẽ gây áp lực mạnh mẽ để văcxin đến tay mọi người.

* Bà nổi tiếng là người làm việc 7 ngày/tuần. Bà lấy đâu ra năng lượng và cảm hứng để làm được như vậy?

- Tôi rất yêu thích công việc của mình và quan niệm rằng vấn đề không phải là bạn làm việc bao nhiêu giờ trong ngày, bao nhiêu ngày trong tuần, mà làm thế nào để đạt được hiệu quả công việc tốt nhất. Tôi ý thức được rằng người bệnh đang rất kỳ vọng vào kết quả làm việc của tôi, và nhiệm vụ của một nhà khoa học là phải đáp ứng được những kỳ vọng to lớn đó. Do đó tôi luôn muốn cống hiến hết sức để đạt kết quả càng nhanh càng tốt vì người bệnh.

* Khi khám phá virus HIV, bà có nghĩ rằng một ngày nào đó mình sẽ đoạt giải Nobel?

- Hoàn toàn không. Tháng 10 năm ngoái, khi Ủy ban Nobel công bố giải y học, tôi đang đi công tác ở VN và Campuchia. Lúc đó một nhà báo người Pháp và là bạn của chồng tôi đã gọi điện cho tôi thông báo tôi đoạt giải. Tôi vô cùng bất ngờ, bởi trước đó tôi thậm chí còn chẳng biết đó là ngày công bố giải Nobel. Theo tôi, một nhà khoa học nếu nghĩ đến giải thưởng hay tiền bạc trước khi bắt tay vào nghiên cứu sẽ không bao giờ thành công. Hãy lao động và cống hiến hết mình, kết quả sẽ tự tìm đến.