Phóng to

Cơ sở hạt nhân bí mật của Iran gần thành phố cổ Qom chụp từ vệ tinh - Ảnh Reuters

Kênh truyền hình Mỹ ABC News dẫn lời các quan chức Mỹ được nghe CIA (Trung ương tình báo Mỹ) báo cáo hàng năm hoạt động của mình trước hạ viện cho hay việc tiến sĩ Shahram Amiri, khoảng 30 tuổi, một chuyên gia về chất đồng vị phóng xạ, đào thoát sang Mỹ là một “chiến tích tình báo” của CIA khi thực hiện chương trính bí mật do thám và phát hoại chương trình hạt nhân của Iran.

ABC News cho biết từ cuối thập niên 1990, CIA đã tìm cách tuyển mộ các nhà khoa học hạt nhân và các quan chức cao cấp Iran thông qua những thân nhân của họ đang sinh sống ở Mỹ.

Về trường hợp của tiến sĩ Amiri, CIA tiếp cận tiếp cận ông này ở Iran thông qua một người trung gian đại diện của CIA. Amiri được hứa bảo đảm một cuộc sống tốt đẹp tại Mỹ.

Sau đó, Amiri xin phép đi hành hương ở Medina, Ả Rập Saudi, từ ngày 31-5-2009. Đến ngày 3-6, gia đình mất liên lạc với ông. Tại đây, CIA đón Amiri đưa về Mỹ.

Bốn tháng sau khi Amiri "mất tích", ngoại trưởng Iran Manouchehr Mottaki tố cáo CIA bắt cóc Amiri với sự giúp đỡ của tình báo Ả Rập Saudi. Nhưng khi đó CIA đã phủ nhận lời tố cáo.

Phóng to

Shahram Amiri - Ảnh Reuters

CIA cũng xác nhận Amiri đã hợp tác tốt, giúp Mỹ đánh giá chương trình hạt nhân của Iran chính xác hơn. Thông tin đầu tiên là Amiri xác nhận Iran đã bí mật xây dựng nhà máy làm giàu uranium dưới lòng đất - vì đã từng làm việc ở đó - ở gần thành phố cổ Qom.

Do đó, sau khi Amiri mất tích được vài tuần, CIA bắt đầu làm rùm beng về vụ Iran bí mật xây dựng cơ sở hạt nhân bí mật, giấu không cho Cơ quan năng lượng hạt nhân quốc tế (IAEA) của Liên Hiệp Quốc biết.

Tháng 9-2009, tổng thống Mỹ Barack Obama chính thức tuyên bố Mỹ, Anh và Pháp đã nắm được bằng chứng cho thấy” Iran đã xây dựng một cơ sở làm giàu uranium bí mật gần thành phố Qom từ nhiều năm qua”.

Sau đó, Iran chính thức thừa nhận với IAEA về sự hiện diện của nhà máy Fordo vì mục đích dân sinh.

Theo nhật báo The Christian Science Monitor, bản tin độc quyền của ABC News là một tiết lộ công khai hiếm hoi về chương trình bí mật của CIA.

Cũng tờ báo Mỹ này dẫn lời ông Mark Pitzpatrock, chuyên gia về không phổ biến hạt nhân thuộc Học viện quốc tế nghiên cứu chiến lược ở London đánh giá về việc đào thoát sang Mỹ của tiến sĩ Amiri: "Iran hiện nay đã đào tạo được nhiều nhà khoa học cho nên hầu như không thể "cắt thủ cấp" chương trình hạt nhân của Iran bằng cách dụ dỗ các nhà khoa học hàng đầu đào ngũ hoặc làm cho họ biến mất (ám sát)".