Đó là đề nghị của nhiều nhà khoa học tại hội thảo “Lựa chọn mô hình cho KCNC 2 TP.HCM” diễn ra sáng 17-4.

Phóng to

Kiến trúc sư Hitoshi Ito, chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Nihon Sekkei (Nhật Bản), giới thiệu về một số mô hình khu công nghệ cao tại Nhật - Ảnh: HOÀNG THẠCH VÂN

Đầu năm 2013, TP.HCM sẽ khởi công xây dựng KCNC 2 với diện tích đất 200ha, tại phường Long Phước, quận 9. Nhìn nhận các tồn tại của KCNC hiện nay, ông Phạm Chánh Trực, nguyên trưởng Ban quản lý KCNC TP.HCM, cho rằng hoạt động nghiên cứu phát triển chưa mạnh, nhân lực làm nghiên cứu phát triển ít và chưa có kinh nghiệm nên không đủ sức triển khai các ngành, lĩnh vực công nghệ như chức năng đã định.

Ông Trực cũng cho rằng cơ chế quản lý KCNC hiện vẫn chưa phù hợp, thiếu chủ động trong điều hành, ít tiếp cận sự chuyển biến khoa học - công nghệ thế giới.

Mô hình lấp lửng

Bà Lê Thị Thanh Mỹ - nguyên phó trưởng Ban quản lý KCNC TP.HCM, gần 10 năm nay không thu hút được các nhà khoa học nước ngoài vì thiếu nguồn lực tài chính, chính sách đãi ngộ. Khi ra nước ngoài xúc tiến hợp tác thì công tác phí ít, ở khách sạn bèo bọt, không tạo được tư thế để nói chuyện với đối tác.

Mô hình công viên khoa học trên thế giới tuy đa dạng nhưng nằm ở hai thái cực là khu công nghiệp công nghệ cao dành cho các doanh nghiệp công nghệ cao với chính sách ưu đãi đặc biệt và khuôn viên sáng tạo là nơi thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển, sáng tạo và khởi nghiệp, thường gắn kết với các trường đại học, viện nghiên cứu...

Trong khi đó ở VN, KCNC TP.HCM hiện lấp lửng giữa hai mô hình khu công nghiệp công nghệ cao và khuôn viên sáng tạo, chính sách thu hút đầu tư thiếu định hướng nên không phát huy được hiệu quả như mong đợi, hoạt động nghiên cứu phát triển và ươm tạo công nghệ tại KCNC TP.HCM có kết quả khiêm tốn. Đó là chia sẻ của TS Nguyễn Anh Thi, phó trưởng ban khoa học và công nghệ (ĐHQG TP.HCM). “Để bổ sung những tồn tại của KCNC, KCNC 2 nên đi theo mô hình khuôn viên sáng tạo, tập trung thúc đẩy nghiên cứu phát triển và khởi nghiệp - TS Thi đề nghị - KCNC 2 cần tập trung vào lĩnh vực CNTT-TT, công nghệ nano và công nghệ sinh học” .

Hướng đi nào?

Theo các nhà khoa học, nhà quản lý phải nhìn tổng thể sự phát triển kinh tế - xã hội TP.HCM và tính toán cụ thể việc xây dựng các KCNC tiếp theo. Muốn làm chuyện này phải tổng kết được thực trạng hiện nay của các khu này như giai đoạn một phát triển ra sao, mạnh yếu thế nào.

TS Nguyễn Anh Thi cho rằng phải xác lập rõ sứ mạng KCNC 2 trước khi bàn đến việc lựa chọn mô hình, lĩnh vực công nghệ cao nào ưu tiên đầu tư... đến thời điểm này chưa có văn bản nào nói chính thức sứ mạng đặc thù của KCNC 2. TS Thi đề nghị KCNC 2 phải là mô hình mở, tiếp thu ý tưởng từ các đơn vị bên ngoài, hiệu quả đầu tư phải nhìn nhận ở lợi ích kinh tế - xã hội. Quá trình nghiên cứu phát triển và khởi nghiệp phải diễn ra song song, phải có khu ươm tạo, có quỹ đầu tư, đại học và viện nghiên cứu phải đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển khu này, cần huy động nguồn lực trực tiếp đã có chứ đừng loay hoay đầu tư thêm.

Bên cạnh đó, cần phải được tự chủ mới phát huy được hết khả năng. PGS.TS Lưu Cẩm Lộc, viện trưởng Viện Công nghệ hóa học, cho rằng không thể theo mô hình lớn của cường quốc như Pháp, Nhật mà nên theo mô hình các nước nhỏ trong khu vực như Thái Lan, Singapore với nhiệm vụ nghiên cứu hỗ trợ nền công nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

PGS.TS Phan Thanh Bình, giám đốc ĐHQG TP.HCM, khẳng định KCNC 2 phải có tự chủ như ĐHQG, Nhà nước chỉ giao nhiệm vụ và một cục tiền, còn lại để KCNC 2 tự xoay xở mới có thể phát huy hết, chứ nhiều đơn vị khác sở ngành của TP cùng tham gia quản lý, giám sát, chỉ đạo hoạt động thì rất khó. Muốn làm khoa học dù không ở trong trường đại học thì tư duy tự chủ cũng phải rất cao.

Bên cạnh đó, theo ông Bình, dù đang chọn hướng đi cho KCNC 2 nhưng có thể khẳng định 80% đây là công viên khoa học và công nghệ. Như vậy các lĩnh vực sẽ đi theo phải là nano, sinh học, công nghệ thông tin - viễn thông và phải giải quyết được các câu hỏi: Thành viên chủ chốt để xây dựng KCNC 2 là ai? Chế độ, chính sách dành cho họ thế nào?