Đề thi môn văn “gài bẫy” học sinh?

24/06/2013 09:06 (GMT + 7)
TT - Đề thi tuyển sinh vào lớp 10 ở TP.HCM năm nay gây khá nhiều tranh luận từ học sinh, phụ huynh và cả giáo viên giảng dạy môn văn.
Thí sinh tranh thủ ôn bài môn văn trước khi thi tại hội đồng thi Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Q.5, TP.HCM - Ảnh: Như Hùng

Tuổi Trẻ trích đăng bài viết của TS Trần Thị Mai Nhân (Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn - ĐHQG TP.HCM) về vấn đề này.

Là một giáo viên từng giảng dạy môn văn ở các trường phổ thông, tôi đặc biệt quan tâm đến đề thi môn văn ở các kỳ thi tuyển sinh ĐH cũng như tuyển sinh vào lớp 10. Tôi nhận thấy đề thi môn văn ngày càng hay, mang tính giáo dục cao. Trước khi Sở GD-ĐT TP.HCM công bố đáp án các môn trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2013-2014, tôi xin có vài ý kiến.

Mơ hồ, đánh đố...

Trước hết, về đề thi, tôi thấy đề thi năm nay nhìn chung hay nhưng khó: hay vì có tính chất mới mẻ trong yêu cầu đối với thí sinh (câu 4), có tính thực tế và tính giáo dục cao (câu 2 và câu 3); khó vì đòi hỏi thí sinh vừa phải có năng lực cảm thụ tác phẩm thơ, vừa có kỹ năng phân tích, so sánh, khái quát... (câu 4 - nghị luận văn học). Trong khi đó, đề thi những năm trước thường yêu cầu đơn giản hơn như: cảm nhận về một đoạn thơ (đề thi năm 2011) hay cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật trong truyện ngắn (đề thi năm 2012)...

Cái khó còn thể hiện ở sự mơ hồ, có tính chất đánh đố thí sinh ở câu 2 (câu hỏi tiếng Việt): “Bạn trẻ trong hình bên đã dùng ngôn ngữ chat, ngôn ngữ tuổi teen, khi giao tiếp với người lớn. Theo em, bạn ấy đã vi phạm phương châm hội thoại nào? Nguyên nhân dẫn đến sự vi phạm đó?”. Theo tôi, ở đây cần phân biệt “ngôn ngữ chat” và “ngôn ngữ tuổi teen”. Vì “ngôn ngữ chat” là ngôn ngữ tiếng Việt không có dấu, ngôn ngữ viết tắt, biệt ngữ, ký hiệu hoặc ngôn ngữ bị làm cho biến dạng (thjk = thích, h0k bik = không biết, roài = rồi, yk = đi...), thường được giới trẻ sử dụng khi chat với nhau qua mạng, qua điện thoại, không sử dụng khi giao tiếp trực tiếp (hội thoại). Còn “ngôn ngữ tuổi teen” được hiểu rộng hơn, bao gồm cả ngôn ngữ “lóng” (chém gió, hài vãi...), viết tắt, ký hiệu, biệt ngữ..., được giới trẻ sử dụng khi nói chuyện, nhắn tin, chat với nhau. Như vậy, đề thi và hình ảnh minh họa trong đề thi không hợp lý. Bạn trẻ đang “giao tiếp trực tiếp” (nói chuyện với cha) không thể sử dụng ngôn ngữ chat được.

Hơn nữa, đề thi nêu rõ trường hợp “dùng ngôn ngữ chat, ngôn ngữ tuổi teen, khi giao tiếp với người lớn” chứ không phải “giao tiếp chung chung” hay “giao tiếp với bạn bè”. Vì vậy, thí sinh cũng có thể trả lời là “vi phạm phương châm lịch sự” thay vì chọn “vi phạm phương châm cách thức”. Đây là sự sơ suất hay sự cố ý “gài bẫy” thí sinh của người ra đề? Qua tìm hiểu, tôi được biết vấn đề được các em tranh luận rất sôi nổi sau khi kết thúc giờ thi, vì chọn phương án nào cũng hợp lý. Vậy đáp án sẽ thế nào cho thỏa đáng? Trong trường hợp này, nên chăng chấp nhận cả hai phương án?

Tương tự, câu 3 (nghị luận xã hội) cũng là câu hỏi mở và khá khó đối với thí sinh. Vì từ câu chuyện được nêu trong đề thi, thí sinh có thể trình bày suy nghĩ về nhiều vấn đề, nhiều phương diện: cảm thông với hoàn cảnh lam lũ nghèo khổ của các học trò nghèo ở Quảng Ngãi; cảm phục trước tinh thần vượt khó, ham học của các bạn; cảm động trước tình yêu thương con và đức hi sinh của những người mẹ nghèo... Nhưng vì đề chỉ giới hạn trong khoảng một trang giấy thi nên thí sinh chỉ có thể trình bày được một hoặc hai vấn đề. Như vậy, liệu có đáp ứng được yêu cầu của đề thi? Về câu hỏi này, thí sinh cũng rất băn khoăn sau khi ra khỏi phòng thi.

0
Ý kiến bạn đọc (6) Gửi ý kiến của bạn
  • 6/25/2013 9:41:02 AM

    Cảm ơn chị TS.Trần Thị Mai Nhân, đã nói thay sự lo lắng và băn khoăn của PH và HS chúng tôi trong những ngày qua. Là chi hội trưởng PH lớp 9, tôi đã luôn theo sát việc học và thi cử của các cháu, lòng tôi thật sự rất xót xa khi nhìn thấy những giọt nước mắt, những gương mặt lo âu, căng thẳng, thất thần của các cháu sau mỗi buổi thi. Tôi tự hỏi mình, nhưng cũng là để hỏi các vị làm giáo dục, những vị mỗi năm vẫn ra đề thi cho các cháu: chỉ là một kỳ thi vào lớp 10 thôi thì có cần thiết phải “gài bẫy” và “đánh đố” các cháu như thế hay không? Không đủ trường công lập cho các cháu học đó là lỗi của Bộ GD, Sở GD chứ không phải lỗi của các cháu, sao lại đẩy các cháu vào một kỳ thi căng thẳng không cần thiết như vậy?

    Giờ thì các cháu cũng đã thi xong… Tôi chỉ mong rằng với đề thi mở thì các vị chấm thi cũng sẽ chấm mở để khai thác hết sự sáng tạo của học sinh, theo như lời ông Nguyễn Tiến Đạt – PGĐ Sở GDĐT đã nói.

    Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn chị, đọc bài viết của chị tôi đã thấy lòng bớt lo âu và cũng mừng thầm cho các cháu.

    Bùi Thị Mỹ Khanh
  • 6/24/2013 2:39:39 PM
    Con tôi đã đậu PTNK tôi không còn quan tâm đến kết quả tuyển sinh nhưng thật sự tôi rất thương các cháu vì nó đã cố gắng hết sức nhưng vẫn không thể vượt qua được dạng đề mở như thế. Đề mở nhưng đáp án phải mở và người chấm phải đặt mình vào vai một học sinh lớp 9 mới được.
    Lê Thị Đạm Mai
  • 6/24/2013 11:32:15 AM

    Là giáo viên dạy Văn 9, tôi hoàn toàn đồng tình với bài viết trên đây.

    Đề thi có hướng mới, và mang hơi thở cuộc sống nhưng vẫn mang tính chủ quan của người ra đề.

    Với một sự việc, một văn bản, người ta có thể cảm nhận ở nhiều góc độ khác nhau, rất khó có "mẫu số chung" trong việc cảm nhận. Điều này thường vướng ở câu 3 nghị luận xã hội. Cho nên, chúng tôi chờ đợi một đáp án thật mở để giải toả áp lực tâm lí của học sinh và của người trực tiếp giảng dạy. Năm nào cũng vậy, học sinh luôn lo lắng ở câu 3 vì nói đứng ý người ra đề mới có điểm, giống như là chơi bài vậy.

    Tất cả ý phân tích cô giáo đúng như những bức xúc của giáo viên và học sinh trong mấy ngày nay. Mong các vị lãnh đạo nên cân nhắc trước khi ra đáp án chính thức.

    Hoàng Nghi Lê
  • 6/24/2013 11:10:42 AM

    Tôi không đồng ý với lập luận của chị. Thứ nhất xin hãy đọc kỹ lại đề câu 2 là "dùng ngôn ngữ tuổi teen để GIAO TIẾP với người lớn, chứ không phải là giao tiếp TRỰC TIẾP như cách giải thích phiến diện của chị. Giới trẻ giao tiếp với người lớn bằng nhiều phương tiện như nói trực tiếp, nhắn tin, facebook, viết ra giấy, blog...Bản thân người lớn rất khó chịu khi nhận các tin ngắn trong đó các em dùng ngôn ngữ tuổi teen và chat. Điều thứ hai là, câu 3 nghị luận xã hội mà bảo là một trang giấy viết không đủ sao? hãy nhớ rằng các cuộc thi viết luận Tiếng Anh như IELTS hoặc TOEFL người ta chỉ yêu cầu khoảng 200 chữ (nửa trang giấy thôi đấy). Người Việt lúc nào cũng thích viết dài mới đạt yêu cầu hay sao?

    TIM
  • 6/24/2013 10:24:27 AM

    TS Trần Thị Mai Nhân đã phân tích những điểm khó hiểu trong đề thi môn Văn tuyển sinh lớp 10 TP.HCM. Hôm đó khi cháu tôi thi về đưa đề cho cả nhà xem ai cũng xôn xao. Những câu hỏi đao to búa lớn quá khó so với trình độ lớp 9 của học trò. Hơn nữa đề thi bộc lộ điểm bất hợp lý so với thực tế nữa. "Ngôn ngữ chat" chỉ dùng khi đánh máy hoặc viết văn bản, không thể nói ra được khi giao tiếp bên ngoài. "Vi phạm phương châm hội thoại" cụm từ này người lớn đọc còn thấy rắc rối khó hiểu thông suốt làm sao học sinh lớp 9 ngồi trong phòng thi có thể hiểu cặn kẽ. Dùng từ "vi phạm" cũng quá nặng nề vì đó cũng chỉ là 1 trò chơi sáng tạo ngôn ngữ của giới trẻ thôi.

    Các em học sinh thi tuyển vào lớp 10 hầu hết là học sinh giỏi của các gia đình khá giả, nhưng câu 3 lại bắt các em phải đặt vào hoàn cảnh các bạn nghèo, thiếu thốn, nơi xa xôi. Chưa có vốn sống, chưa từng tiếp xúc qua, thậm chí nhiều em chắc chưa từng đọc những mẩu tin tương tự, làm sao các em thẩm thấu được để viết ra cả trang giấy. Trong kỳ thi đợt này hầu hết các em vào chuyên Toán, chuyên Hóa, chuyên Lý, chuyên Anh, đâu phải là học sinh chuyên Văn mà đề thi thách đố môn Văn đòi hỏi cảm xúc quá nhiều như vậy?

    Ngoài ra, còn 2 điều quan trọng nữa: Thứ nhất, trong trường học thầy cô chưa dạy theo phương pháp mới mà vội vã ra đề thi "mở" làm sao học sinh thích nghi kịp? Thứ hai, đề thi "mở" liệu cách chấm thi có "mở"? Điểm thi dựa vào khả năng sáng tạo, phân tích, lập luận của học sinh hay bắt buột các em phải viết đúng những ý trong đáp án. Viết ngược lại quan điểm của đáp án dù có phân tích chứng minh dẫn chứng chặt chẽ vẫn không có điểm?

    Anh Ngọc
  • 6/24/2013 9:38:45 AM

    Những phân tích của T.S Mai Nhân là chính xác, thể hiện rất đúng những bức xúc của phần lớn phụ huynh có con em thi tuyển vào lớp 10 năm nay. Mong Sở Giáo Dục có một đáp án "mở" như những gì T.S Mai Nhân chứng minh để con em chúng ta không bị hoang mang trong những lần thi sau.

    Phan Thanh Qui
TTO - Sở GD-ĐT TPHCM vừa có văn bản yêu cầu trưởng phòng GD-ĐT các quận, huyện chấn chỉnh ngay việc tổ chức bán trú ngoài nhà trường.
Báo Tuổi Trẻ giữ bản quyền nội dung trên website này; chỉ được phát hành lại nội dung thông tin này khi có sự đồng ý bằng văn bản của báo Tuổi Trẻ