Thông điệp đầu tiên là sự công khai, minh bạch đối với hoạt động của doanh nghiệp. Khác với cơ chế giá xăng dầu rõ ràng và dễ hiểu của nhiều nước, ở ta chuyện doanh nghiệp xăng dầu đầu mối đang lỗ hay lãi vẫn là một ẩn số. Nhưng giờ đây Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Ðình Huệ đã yêu cầu doanh nghiệp làm rõ ẩn số này và cam kết sẽ “truy đến cùng”. Và ẩn số đầu tiên đã được ông Huệ làm rõ chính là quyết định giảm giá xăng 500 đồng/lít vừa qua. “Tính đến ngày đó (26-8), không như thông tin doanh nghiệp khó khăn, Petrolimex ngoài khoản lãi định mức 300 đồng/lít, theo số liệu hải quan, còn dôi ra một khoản 780 đồng/lít”. Ông Huệ nói ra thông tin này và khi được công khai thì chính những con số đó đã biết nói.

Thông điệp tiếp theo chính là việc công khai, minh bạch chính sách điều hành của cơ quan quản lý nhà nước. Cơ chế điều hành giá xăng dầu đã trải qua nhiều thời kỳ và các văn bản liên quan, trong đó văn bản hiện hành là nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu. Nghị định này được coi là một bước tiến lớn với việc tạo sự chủ động cao hơn cho doanh nghiệp theo cơ chế thị trường. Song trong bối cảnh một số “ông lớn” đang chi phối đến 90% thị phần xăng dầu toàn quốc hiện nay cùng với việc tạo sự chủ động cho doanh nghiệp, không thể thiếu bàn tay hữu hình của Nhà nước. Ông Huệ đã nêu rõ: “Quan điểm điều hành của Bộ Tài chính là không thể vì 11 doanh nghiệp xăng dầu đầu mối mà phải vì hơn 80 triệu dân”.

Có thể hiểu được sức ép lên tân bộ trưởng Bộ Tài chính. Thậm chí đã có cảnh báo “hệ thống phân phối sẽ vỡ”, nhưng bản lĩnh vị tư lệnh mới của ngành tài chính được thể hiện khi ông Huệ tuyên bố: “Doanh nghiệp nào có ý định rút khỏi thị trường vì lỗ hãy lên tiếng để Bộ Tài chính biết”. Rõ ràng với cơ chế độc quyền và “lỗ thì có Nhà nước bù” như lâu nay, được kinh doanh xăng dầu đã là một lợi thế.

Từ hội thảo này, đã đến lúc cần kiểm toán sự chính xác của “ma trận” và “thiên la địa võng” các con số tự kê, tự giải trình, liên quan chi phí thực tế đầu vào, các nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước và lợi nhuận định mức tối thiểu của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, từ đó có căn cứ hợp lý xác định mức điều chỉnh giá xăng dầu bán ra của các doanh nghiệp này. Ðặc biệt, cần làm rõ các yếu tố liên quan đến giá bán lẻ xăng dầu và đơn giản hóa quy trình quản lý nhằm tăng tính công khai, minh bạch và có thể dự báo được của giá cả xăng dầu...