Thử nghiệm phiên bản mới tại đây

Chuyện tình các chính khách Việt Nam (Kỳ 2)

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và người vợ liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái

03/02/2006 06:10 (GMT + 7)
TT - Một hôm, anh Giáp đang làm việc ở nhà ông Lê Ấm, con rể cụ Phan Chu Trinh, thì có một thiếu nữ tìm gặp. Cô nữ sinh xinh xắn nói giọng Vinh ấm áp. Đang mải viết, anh Giáp ngẩng lên và sững sờ: chính là Quang Thái, người mà anh vẫn đi tìm bấy lâu nay.

Bà Nguyễn Thị Quang Thái và con gái Võ Hồng Anh. Ảnh tư liệu

>> Kỳ 1
>> Chuyện tình các chính khách Việt Nam

Quang Thái gặp anh để nhận công tác của đoàn thể. Nhiệm vụ của đoàn thể giao cho cô là phát triển tổ "nữ sinh đỏ". Sau đó, do hoàn cảnh công tác, hai người gặp nhau nhiều. Anh Giáp có tình cảm với Quang Thái nhưng Quang Thái vẫn chỉ coi anh như một người đồng chí. Quang Thái dành hết tâm tư, tình cảm của mình cho chị Minh Khai. Chị rất lo lắng cho chị Minh Khai mới đi thoát ly.

Năm 1931, anh Võ Nguyên Giáp bị bắt vì tham gia phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh. Anh bị giam vào nhà lao Thừa Phủ. Đi qua nhà giam nữ, anh giật mình nhận ra Quang Thái. Quang Thái cũng đã bị bắt. Thời gian trong tù anh Giáp hiểu và yêu Quang Thái nhiều hơn. Người thiếu nữ 16 tuổi ấy nét mặt còn ngây thơ nhưng tinh thần thật bất khuất. Quang Thái có câu nói nổi tiếng dặn bạn tù: "Personne ne vous dénoncé, ne dénoncez personne" (Không ai tố giác bạn, bạn đừng tố giác ai). Bài thơ đầy khí phách của Quang Thái được truyền nhau khắp nhà lao:

Mười sáu xuân qua sống ở đời
Nhân tình nghĩ đến lệ đầy vơi
Trông phường đế quốc lòng ngao ngán
Thấy bạn cần lao dạ rối bời
Quyết chí hi sinh thây kệ chết
Đem lòng phấn đấu mặc đầu rơi
Ngọn cờ vô sản bao giờ phất
Chín suối hồn ta mỉm miệng cười.

Cuối năm 1931, anh Võ Nguyên Giáp được ra tù với điều kiện phải trở về quê và bị quản thúc. Quang Thái cũng được trả tự do trong dịp này. Anh Giáp và chị Thái bắt đầu viết thư cho nhau. Anh Giáp hay đến nhà Quang Thái chơi. Các em Quang Thái rất quí anh. Quang Thái cũng bắt đầu yêu mến người con trai đất Quảng hiền lành nhưng mạnh mẽ. Quang Thái thích đôi mắt vừa hồn nhiên nhân hậu, vừa cương nghị, sắc sảo của anh. Lúc xa anh, chị thấy nhớ giọng nói ấm áp và ánh nhìn trìu mến anh dành cho mình.

Đám cưới hai người được tổ chức rất vui ở Vinh. Có cả một con heo quay đeo hoa tai đặt trên mâm đồng. Lúc đó chị Thái tròn 20 tuổi, anh Giáp 24 tuổi. Sau khi cưới, hai vợ chồng ra Hà Nội, lúc đầu thuê một căn nhà ở phố Đường Thành. Anh Giáp dạy Trường Thăng Long. Anh vừa dạy vừa lãnh đạo Đoàn thanh niên dân chủ trong trường.

Chị Quang Thái thi đỗ xuất sắc vào Trường Bà đỡ Hà Nội thuộc ngành y (sages femmes d'Etat). Nhưng sau chị bị đuổi học vì những hoạt động cách mạng trong giới học sinh, sinh viên. Cuộc sống của anh chị thanh đạm nhưng mỗi khi có các đồng chí đến nhà anh chị đều tìm cách giúp đỡ. Có những đợt đấu tranh cán bộ địa phương về đông, hai vợ chồng nhường chỗ ở và chia sẻ những bữa ăn giản dị gia đình cho anh chị em. Anh chị sinh con gái đầu lòng, đặt tên là Hồng Anh.

Chị và em

Cuối 1939, Mặt trận bình dân đổ, Pháp khủng bố mạnh. Anh Võ Nguyên Giáp rút vào hoạt động bí mật. Anh được Đảng cử sang Trung Quốc hoạt động. Con gái Hồng Anh còn quá nhỏ, hai vợ chồng không thể cùng đi như đã hẹn. Anh Giáp phân vân, lo lắng khi để lại người vợ trẻ và đứa con còn quá nhỏ. Chị Thái động viên chồng: “Đây là một thời cơ lớn, trên đã muốn anh thoát ly thì anh nên quyết tâm. Mẹ con em tự lo được mà”.

Chị Thái gửi con về quê chồng - Quảng Bình, để đi hoạt động cách mạng. Chị được tổ chức phân công làm nhiệm vụ vận động phong trào phụ nữ, trí thức, công thương ở Hà Nội và các vùng lân cận. Đồng thời chị là liên lạc viên của Trung ương Đảng. Năm 1941, Pháp mở phiên tòa án binh xử chị Minh Khai ở Sài Gòn. Quang Thái rất thương chị. Để cha mẹ yên tâm, Quang Thái thuê thầy kiện và tìm mọi cách vào thăm chị trong nhà giam.

Buổi sáng hôm xử chị Minh Khai, Quang Thái ngồi ngay hàng ghế đầu. Quang Thái chỉ muốn chạy lên ôm chặt lấy chị, muốn ghi thật sâu hình ảnh chị trong ký ức. Mảnh thư chị Minh Khai ném cho đồng chí Lê Duẩn rơi ngay trước mặt bọn lính áp giải. Quang Thái nhanh tay giấu được.

Dự phiên tòa xử án chị Minh Khai ra về, Quang Thái khóc nhiều đêm. Chị Minh Khai đã bị kết án tử hình. Ban ngày phải lo công việc, nhưng đêm đến Quang Thái lại úp mặt xuống gối khóc. Vừa thương chị, Quang Thái lại vừa lo cho tính mệnh của chồng. Chị bớt lo khi nhận được thư của anh. Lá thư viết trên mảnh giấy thuốc lá nhỏ bằng nửa bàn tay. Chị run run mở thư, đọc những dòng chữ thân quen: “Chị đã mất vì mục đích cao cả, em đừng quá đau buồn”.

Về Vinh, chị Thái ở nhà mẹ. Lúc đó, trong nhà mẹ chị còn có anh Nguyễn Duy Trinh (sau này là bộ trưởng Bộ Ngoại giao). Năm 1942, trong một lần khám xét, bọn Pháp bắt anh Nguyễn Duy Trinh. Chị Thái cũng bị bắt hôm đó vì có một đồng chí trong phong trào bị bắt trước đó không chịu nổi tra tấn đã khai ra chị. Chị Quang Thái bị kết án 16 năm tù.

Trong tù, chị hết lòng chăm sóc, động viên chị em dũng cảm đấu tranh chống tra tấn, chống chế độ hà khắc của nhà tù thực dân. Chị còn dạy chị em trong tù học văn hóa. Bọn Pháp tra tấn chị để truy tìm anh Hoàng Văn Thụ. Chị kiên quyết không khai. Cuộc sống gian khổ trong tù cùng với những trận tra tấn dã man làm sức chị yếu dần. Những năm 1943-1944, trong nhà tù Hỏa Lò có dịch thương hàn.

Có kiến thức về y, chị Thái tận tình chăm sóc chị em bị bệnh. Cuối cùng, bản thân chị cũng bị bệnh thương hàn. Đến khi đã kiệt sức, chị mới được đưa vào nhà thương làm phúc. Linh cảm thấy ngày ra đi đến gần, chị nhắn mẹ chồng bế Hồng Anh ra cho mình gặp. Bà nội đưa Hồng Anh đi bằng xe lửa. Hai bà cháu đi được nửa đường thì nghe tin đoạn đường ray phía trước bị Nhật ném bom. Bà nội buộc phải bế cháu về. Năm 1944, chị Quang Thái mất mà không gặp được con gái lần cuối.

Những lá thư gửi cho người đã mất

Theo năm tháng, cô bé Hồng Anh ngày nào đã trở thành giáo sư, tiến sĩ toán - lý xinh đẹp, thông minh, giàu nghị lực giống mẹ. Chị là người phụ nữ đầu tiên của ngành vật lý VN được tặng giải thưởng Kovalevskaia. Mẹ ra đi khi Hồng Anh còn quá nhỏ.

Kỷ niệm về mẹ Hồng Anh chỉ được nghe bà nội, bà ngoại và ba kể lại. Một tấm ảnh chụp chung với mẹ và những lá thư viết trên giấy cuốn thuốc lá đã ngả vàng được Hồng Anh nâng niu, cất giữ.

Khi chị Thái bị bắt giam, anh Giáp đã về nước theo chỉ thị của Bác Hồ cùng các đồng chí lãnh đạo khác xây dựng chiến khu Cao - Bắc - Lạng. Anh không biết chị Thái bị bắt giam. Nhiều khi ngồi dưới gốc cây trong rừng đại ngàn, anh mong đến ngày được gặp lại vợ và con gái. Do điều kiện hoạt động phải giữ bí mật, lâu lâu anh mới gửi về nhà một bức thư viết trên mẩu giấy thuốc lá khi có liên lạc trực tiếp. Anh chia sẻ với chị nỗi đau chị Minh Khai hi sinh. Anh không biết Quang Thái cũng đã hi sinh trong tù. Những lá thư chứa chan tình yêu viết trên giấy thuốc lá mỏng mảnh vẫn tiếp tục gửi về địa chỉ người đã mất.

Cho đến một ngày tháng 4-1945, trong Hội nghị quân sự cách mạng Bắc kỳ họp tại Hiệp Hòa, Bắc Giang, anh Giáp mới nghe đồng chí Trường Chinh nói tin dữ mà tưởng anh đã biết:

- Chị Thái chưa kịp rút vào hoạt động bí mật thì bị chúng bắt... Cũng không ngờ chị mất ở trong tù.

Nỗi đau quá đột ngột. Anh Giáp lặng người hỏi:

- Anh nói sao?

Anh Trường Chinh rất ngạc nhiên:

- Anh chưa biết tin à?

Quang Thái mất rồi ư? Bị sốc quá mạnh, anh Giáp bàng hoàng đi sang buồng bên, bỏ dở cuộc họp... Anh không ngờ cái ngày hôm ấy, cuộc chia tay ngắn ngủi, bịn rịn bên hồ Tây lại là lần cuối cùng anh gặp người vợ thương yêu. Nén nỗi đau riêng, anh trở lại với trách nhiệm của người chỉ huy đội tuyên truyền giải phóng quân, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong trận chiến chống Pháp giải phóng dân tộc, đại tướng Võ Nguyên Giáp còn nỗi niềm riêng: trả thù cho người đồng chí, người vợ yêu đã hi sinh khi chưa tròn 30 tuổi.

Nhà văn NGUYỆT TÚ - NGUYỆT TĨNH

------------

Kỳ sau: Chuyện tình yêu của đại tướng Nguyễn Chí Thanh

0
Ý kiến bạn đọc (14) Gửi ý kiến của bạn
  • 10/15/2013 1:24:29 AM
    Đọc xong rơi nước mắt, con khâm phục ý chí và lý tưởng của Người và liệt sỹ Đặng Thị Quang Thái. Nhớ mãi ơn Người và các chiến sỹ đã ngã xuống vì hòa bình của đất nước.
    Phan Vy
  • 10/14/2013 12:49:42 PM

    Bác ơi, mấy ngày nay cả nước đau buồn vì bác qua đời. Những giọt nước mắt cứ rơi không kìm nén được. Khi đọc câu chuyện tình cảm của bác, lòng người lại càng thương bác nhiều hơn.

    Một đời bác hi sinh gia đình, hi sinh bản thân vì đất nước. Bác có tình cảm chân thành, tri kỷ từ người vợ hiền hậu, những đứa con hiện nay của bác. Đặc biệt, tình cảm bao la dào dạt của nhân dân đang dành cho Bác là món quà vô giá dâng tặng cho Người. Chúc bác an nghỉ vĩnh hằng nơi đất mẹ.

    Thu Hiền
  • 10/12/2013 3:39:06 PM

    Đọc những dòng kể chuyện tình của Bác mà nước mắt con cứ tự trào ra, con không sao cầm lòng được. Cuộc đời, sự nghiệp và tình yêu của Bác như một huyền thoại bất hủ có một không hai. Con cám ơn Bác và những chiến sĩ Cách mạng cho con cuộc sống bình yên độc lập ngày hôm nay. Kính mong Bác về cõi vĩnh hằng yên nghỉ gặp lại Bác Thái và Bác Hồ.

    Nha Trang
  • 10/11/2013 9:32:41 AM

    Con xin chia buồn cùng gia đình bác Giáp! Cầu mong bác được yên nghỉ! Vĩnh biệt bác, một vị tướng của dân tộc Việt Nam!

    Võ Thị Tý
  • 10/9/2013 9:42:17 AM

    Khi đọc xong bài viết, biết về mối tình của Vị Đại Tướng vĩ đại với người vợ hiền (liệt sỹ Quang Thái) trong lòng càng cảm phục vị Tướng của nhân dân. Mất đi người là một tổn thất vô cùng to lớn của dân tộc. Chúc người được an giấc ngàn thu. Xin chân thành chia buồn cùng gia đình Đại tướng!

    Phạm Hữu Phan
  • 10/9/2013 6:24:25 AM

    Xúc động trào dâng khi đọc chuyện tình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và bà Nguyễn Thị Quang thái, những con người bất khuất đã sống đẹp như huyền thoại. Con xin vĩnh biệt bác, cầu chúc bác yên nghỉ trong thế giới vĩnh hằng và gặp lại bác Quang Thái.

    Nguyễn Thị Diệu
  • 10/7/2013 4:57:05 PM

    Tôi vô cùng xúc động và trân trọng câu chuyện tình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và người vợ liệt sĩ Quang Thái. Trước anh linh của Bác, con xin cúi đầu vĩnh biệt Bác. Vĩnh biệt một vị tướng huyền thoại. Vĩnh biệt vị tướng của nhân dân.

    Nguyễn Thành Điềm
  • 10/7/2013 4:22:25 PM

    Sau khi đọc xong mối tình của bác Võ Nguyên Giáp với vợ là bà Nguyễn Quang Thái, tôi thật xúc động và cảm kích. Tôi đã bật khóc trước mối tình vĩ đại của vị tướng huyền thoại trong lịch sử quân sự thế giới.

    Cầu chúc cho bác an nghỉ tốt lành trong thế giới vĩnh hằng, cũng cầu cho bác gặp bác Nguyễn Quang Thái ở cõi vĩnh hằng đó. Non sông Viêt Nam, dân tộc Việt Nam mãi ghi nhớ tài năng, đức đô và công lao của bác.

    Đào Đình Châu
  • 10/7/2013 3:27:01 PM

    Thật xúc động khi đọc chuyện tình của hai bác Giáp và Quang Thái. Cảm ơn tổ quốc đã sản sinh ra những con người vĩ đại này, luôn đặt lợi ích quốc gia lên trên hết. 

    Vĩnh biệt Đại tướng, kính chúc Đại tướng ngàn thu yên giấc và gặp lại người vợ hiền năm xưa.

    Nguyễn Xuân Trúc
  • 10/7/2013 3:25:59 PM

    Làm chiến sĩ cách mạng thời ấy thật nhiều mất mát cả về tình cảm lẫn vật chất , vậy mà bác Giáp, bác Quang Thái và các liệt sỹ và cựu chiến binh đã vượt qua tất cả vì lòng yêu nước vô bờ bến.

    Cho phép cháu được nghiêng mình kính cẩn cảm kích biết ơn công ơn to lớn của bác Giáp, bác Thái, các anh hùng liệt sĩ, các cựu chiến binh. Lòng dân mãi mãi tạc dạ ghi ơn công ơn các bác.

    NGUYEN NGA
  • 10/6/2013 8:12:56 PM

    Thật cảm động khi đọc những dòng chuyện tình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Mối tình vĩ đại của con người vĩ đại.

    Trần Bích Mai
  • 10/6/2013 2:34:09 PM

    Đọc xong chuyện tình của bác Giáp, tôi thấy xúc động vô cùng, không nén nổi nước mắt. Thật là một tình yêu cao cả và vĩ đại làm sao!

    dinhthihoaithanh
  • 10/6/2013 2:32:24 PM

    Thật vô cùng xúc động khi được biết chuyện tình của bác Giáp với người vợ Quang Thái của bác. Sự hiện diện của một phụ nữ Việt Nam kiên cường, bất khuất, dũng cảm và đôn hậu.

    Kính chúc cho linh hồn của bác được bình yên nơi chín suối. Con xin được kính cẩn cúi đầu vĩnh biệt bác - vĩnh biệt một vị tướng đã làm nên huyền thoại cho lịch sử của dân tộc.

    Đoàn Thị Sinh
  • 10/6/2013 8:14:08 AM

    Quả thục khi nghe về chuyện tình của bác Giáp mà cháu càng khâm phục bác và người vợ Quang Thái. Giữa hai người không chỉ có tình yêu đôi lứa mà trong đó còn chứa đựng tinh yêu quê hương, đất nước. Một tình yêu thât vĩ đại và thiêng liêng!

    Bùi Thu Thủy
TT - “Cộng đồng người Việt tập trung đông nhất ở Sao Paulo mà cũng chỉ khoảng 30 gia đình nên chúng tôi như chung một đại gia đình.
Báo Tuổi Trẻ giữ bản quyền nội dung trên website này; chỉ được phát hành lại nội dung thông tin này khi có sự đồng ý bằng văn bản của báo Tuổi Trẻ