Phóng to

Các em học sinh học thêm vào ban đêm tại điểm Trường tiểu học Nguyễn Thái Học, quận 1, TP.HCM do một trung tâm tư nhân tổ chức - Ảnh: N.C.T.

TT - Những thông tin được nhóm nghiên cứu (do TS Nguyễn Thị Quy, phó viện trưởng Viện Nghiên cứu giáo dục - ĐH Sư phạm TP.HCM, làm chủ nhiệm) công bố tại buổi báo cáo giai đoạn 1 đề tài “Những hiện tượng tiêu cực trong dạy thêm - học thêm (DT-HT) và đánh giá hiệu quả các giải pháp quản lý đối với các hiện tượng tiêu cực đó ở TP.HCM” vào sáng 13-7 tại Sở Khoa học - công nghệ TP.HCM đã khiến nhiều người không khỏi bất ngờ.

44,2% HS học thêm những gì... đã học!

Theo kết quả khảo sát từ 2.384 HS từ lớp 4-12 tại 14 quận, huyện nội và ngoại thành thuộc 38 trường từ tiểu học đến THPT ở TP.HCM, có 44,2% nhận định rằng HT thực chất là học... lại kỹ hơn các nội dung đã học trên lớp, hiểu rõ hơn những kiến thức và kỹ năng chưa được giảng dạy và luyện tập kỹ trong giờ học chính khóa.

Thế nhưng, 86,9% phụ huynh được khảo sát xác nhận có cho con em đi học thêm, mặc dù trong đó có cả HS khá, giỏi. Như vậy có thể kết luận rằng hiện tượng DT-HT đã quá phổ biến ở TP.HCM, HS phổ thông đã bị cuốn vào “vòng xoáy” của hiện tượng này.

Kết quả nghiên cứu cũng cho biết: gần 53,1% phụ huynh chịu chi từ 100.000 - 1 triệu đồng/tháng (thậm chí có phụ huynh còn chi đến 3 triệu đồng/tháng) cho con đi HT với mục đích chiếm đa số: chuẩn bị thi cuối cấp và thi đại học.

HS học tập trung nhiều ở cấp THCS và THPT, ngay cả HS không phải lớp cuối khóa cũng đi học thêm các môn: toán, văn, lý, hóa, ngoại ngữ.

Điều này cho thấy các môn học trên không được dạy đủ về kiến thức và kỹ năng trong giờ học chính thức nên cha mẹ HS buộc phải cho con em mình HT; chương trình học quá nặng, số tiết học tập ở nhà trường không đủ nên cần phải có thêm thời gian để bổ sung kiến thức qua HT.

Khi được hỏi ý kiến, phần lớn phụ huynh cho rằng “chỉ nên phụ đạo cho HS yếu kém và HS cuối cấp chứ không nên DT tràn lan”.

Như thế, nếu nhà trường dạy tốt trong các lớp học bình thường thì HS khá, giỏi, trung bình không cần phải đi HT. Điều quan trọng là phụ huynh chấp nhận cho con em HT để vượt qua được các kỳ thi nhưng vẫn nhận ra rằng “HS không còn thời gian để tự học, ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần các cháu”.

Vì sau các buổi học thêm với cường độ cao (54,3% HS HT từ 6-15 giờ/tuần), HS lại phải tiếp tục làm bài tập và học bài ở nhà nên không còn thời gian giải trí.

Riêng về phía giáo viên (GV), theo nhóm nghiên cứu, các GV muốn HS HT để củng cố kiến thức vì sợ ảnh hưởng đến thành tích thi đua của lớp, của trường và trực tiếp ảnh hưởng đến việc thi đua của chính bản thân GV.

Chính những đòi hỏi về chỉ tiêu khen thưởng, cách thi cử kiểm tra, đánh giá như hiện nay đã tạo một áp lực nhất định cho ban giám hiệu và GV các trường.

Không những thế, hiện thu nhập của GV cũng còn thấp so với mức chi tiêu của xã hội. Xét cho cùng, DT là hình thức làm thêm phù hợp nhất đối với GV để kiếm thêm thu nhập.

Phóng to

Rất đông phụ huynh đưa con em đi học thêm tại Trường bồi dưỡng văn hóa Lý Tự Trọng (địa điểm đặt tại Trường THPT Bùi Thị Xuân) - Ảnh: Minh Giảng

Dạy thêm - học thêm, do đâu?

Cuộc khảo sát từ 205 GV và cán bộ quản lý giáo dục cho thấy: 72,3 % ý kiến cho rằng nguyên nhân của việc DT-HT là “do nhu cầu nâng cao kiến thức của HS”, 57, 9% : “do ý muốn của phụ huynh” và 32,2%: “do chương trình quá tải”.

Khi đánh giá về lượng kiến thức trong sách giáo khoa , 43,9% GV cũng cho là “quá nhiều, HS không thể tiếp thu hết ở những giờ học chính khóa”, 23,9% : “bài tập quá nhiều, HS không đủ thời gian để làm”.

Về tính chất của DT-HT, có 25,9 % GV thẳng thắn nhận định: sẽ “dẫn đến tiêu cực ở một số GV” và 20,5% là “ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và tinh thần HS”. Vì vậy, cũng theo các GV này, những qui định của chính phủ, thông tư liên bộ, chỉ thị của Bộ GD-ĐT, hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.HCM về các biện pháp tăng cường quản lý DT-HT “chỉ mang tính đối phó, chưa giải quyết được vấn đề” (45,4%) và “mang tính pháp lý thuần túy, khó thực hiện hiệu quả” (27,8%).

Tại buổi báo cáo, TS Nguyễn Thị Quy cho biết DT-HT chỉ có thể được hạn chế nếu: khối lượng kiến thức được phân bố hợp lý để HS có thể thu nhận một cách thoải mái.

Cách ra đề thi không mang tính đánh đố HS. Không tạo áp lực về chỉ tiêu thi đua đối với GV dẫn đến việc GV phải gợi ý, khuyến khích HS HT.

TS Quy cũng đề nghị xem xét lại việc thành lập và tuyên truyền thành tích đối với những trường được coi là “chất lượng cao”, “trường điểm” khiến phụ huynh ganh đua muốn con em mình HT để vào học những trường này cho bằng được.

Bên cạnh đó, cũng cần tăng thu nhập cho GV một cách hợp lý, nâng cao ý thức về tính khách quan, trung thực của GV khi đánh giá, xếp loại học lực của HS;...

Các biện pháp làm giảm DT-HT mà GV đưa ra: phải giảm tải chương trình, cải cách thi cử, cải tiến phương pháp đánh giá kiểm tra..., trong đó việc tăng thu nhập cho GV là biện pháp cần thiết để GV có thể yên tâm đầu tư cho chất lượng bài giảng trên lớp. Đặc biệt, các GV (ở các trường có tổ chức học hai buổi/ngày) lại không cho rằng việc tổ chức cho HS học hai buổi/ngày là biện pháp để giảm DT-HT. Đáng lưu ý là phần đông GV cho rằng “DT-HT nên được coi là quyền tự do của mỗi người, không nên cấm đoán”.