Có nên thành lập các tập đoàn kinh tế?

03/04/2006 14:22 GMT+7

Dư luận đang sôi nổi bàn về việc thành lập các tập đoàn. Một số người cho rằng đây là một hiện tượng mới trong nền kinh tế nước ta. Nhưng một số nhà kinh tế lại cho rằng, việc thành lập các tập đoàn ở ta còn những vấn đề chưa ổn.

jAdFpTXA.jpgPhóng to
VNPT vừa chuyển sang hoạt động theo mô hình tập đoàn kinh tế Nhà nước
Dư luận đang sôi nổi bàn về việc thành lập các tập đoàn. Một số người cho rằng đây là một hiện tượng mới trong nền kinh tế nước ta. Nhưng một số nhà kinh tế lại cho rằng, việc thành lập các tập đoàn ở ta còn những vấn đề chưa ổn.

Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của tác giả Nguyễn Quang A về vấn đề này. Đây là ý kiến riêng của tác giả, cần được tranh luận tiếp.

Tập đoàn - sự phát triển tự thân

Thứ nhất, không có pháp nhân nào theo luật VN hiện hành được gọi là tập đoàn cả. Tuy Luật Doanh nghiệp sẽ có hiệu lực vào 1-7-2006 (dưới đây gọi là Luật Doanh nghiệp mới) có một điều duy nhất nói rất sơ lược và mơ hồ về tập đoàn kinh tế trong điều 149: "Tập đoàn kinh tế là nhóm công ty có quy mô lớn. Chính phủ quy định, hướng dẫn tiêu chí, tổ chức quản lý và hoạt động của tập đoàn kinh tế".

Chưa nói đến sự mơ hồ của điều luật, nhưng có thể thấy nhóm công ty không phải là một pháp nhân và như thế liệu có thể thành lập nó hay không? Giả như nó là một pháp nhân, thì Chính phủ đã có quy định liên quan như điều luật đòi hỏi chưa? Giả như là vậy thì việc thành lập cũng chỉ được diễn ra sau khi đã có quy định của Chính phủ, và sau 1-7-2006.

Theo tôi biết, chưa có quy định nào cả, và khó mà quy định nổi. Thứ hai, nếu biến các tổng công ty nhà nước thành công ty mẹ đầu tư vốn vào các công ty con (mà ta thường gọi là công ty mẹ-công ty con) thì sẽ phù hợp với Luật Doanh nghiệp (mới) sẽ có hiệu lực từ 1-7-2006.

Như thế, trong mọi trường hợp, việc thành lập các tập đoàn kinh tế vừa qua là chưa đúng. Tập đoàn là một khái niệm bao gồm một nhóm công ty có quan hệ mật thiết về mặt sở hữu, chiến lược, thị trường hay sản phẩm, v.v... và chỉ có thế thôi.

Theo tôi hiểu, thế giới người ta hiểu như vậy chứ không có cái pháp nhân gọi là tập đoàn. Và sự phát triển của một tập đoàn theo nghĩa như thế là một sự phát triển tự nhiên, tự thân, chứ không do ai áp đặt, ban phát cho nó cả.

Tiền đề của sự mất công bằng?

Về mặt pháp lý, không có cái gọi là tập đoàn, tức là không có pháp nhân tập đoàn. Vậy tại sao người ta thích, hay "sính" tập đoàn đến vậy? Thường người ta coi một nhóm công ty có quy mô lớn, có sức mạnh, có thế lực, có uy tín v.v... là một tập đoàn, và tất cả các tính chất đó chúng phải tự thân tạo ra. Và các nhóm công ty lớn trên thế giới, đôi khi cũng được nhắc đến như tập đoàn, thực sự là như vậy.

Ở ta, có lẽ lý do tâm lý thích to khiến người ta thích được gọi là tập đoàn. Có lẽ nó nghe "oai" hơn, có lẽ nó giúp củng cố địa vị hơn (đôi khi có thể củng cố sự độc quyền), làm cho các đối thủ cạnh tranh yếu bóng vía khiếp sợ hơn.

Cả chục năm trước, chúng ta cũng đã thành lập các tổng công ty 90, 91 để tạo ra các "quả đấm thép", đáng tiếc năng lực cạnh tranh của chúng không cao, các "quả đấm thép" đã không có. Liệu điều đó có xảy ra với các tập đoàn?

Hãy thử xem Petro VN (chắc sẽ thành tập đoàn) và Petronas của Malaysia đều khoảng 30 tuổi. Bây giờ Petronas hoạt động ở trên 30 nước còn Petro Việt Nam với quy mô nhỏ hơn nhiều và đầy các vụ bê bối thì sao?

Đó là chưa nói đến các tổng công ty khác. Nếu xem tài sản, doanh thu hoạt động, lợi nhuận của Ngân hàng Đầu tư và một số công ty xây dựng lớn của ta (mà nghe đâu cũng muốn cùng nhau xin thành tập đoàn) so với các nhóm công ty được coi là tập đoàn trên thế giới thì không biết phải cười hay nên khóc.

Có lẽ nên dẹp bớt bệnh hình thức, khoa trương với chính mình. Có lẽ các nhà làm luật nên chú trọng đến các vấn đề thực chất như cai quản công ty (corporate governance), nâng cao trách nhiệm giải trình, nâng cao tính minh bạch, loại trừ sự mâu thuẫn lợi ích, nâng cao năng lực quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh, cải tiến sản phẩm, đổi mới công nghệ v.v... của các công ty, tạo điều kiện cho các công ty cạnh tranh lành mạnh, hơn là việc đổ rượu cũ vào chiếc bình mới một cách rất mơ hồ (thực ra là một sự phân biệt đối xử không công bằng). Ai sẽ chịu trách nhiệm về những rắc rối pháp lý sẽ xảy ra?

Tuy nhiên, nếu hiểu tập đoàn theo nghĩa khái niệm nhóm công ty, chứ không phải một pháp nhân, theo đúng Luật Doanh nghiệp có hiệu lực từ 1.7.2006, tức là thành lập các công ty mẹ-công ty con, thì việc này sẽ mang lại nhiều tiến bộ, tạo cơ sở pháp lý cho việc cai quản tốt hơn, quản trị và điều hành tốt hơn theo các thông lệ quốc tế tốt nhất, tạo điều kiện cho cổ phần hoá.

Nhưng nếu thế thì nên bỏ cái từ "tập đoàn" đi cho khỏi rắc rối và gây phân biệt đối xử, đồng thời loại bỏ được cơ hội lạm dụng. Nếu hiểu khác đi, các tập đoàn có thể gây ra những rắc rối pháp lý, những bất lợi như nêu ở trên.

Hãy để cho bất cứ doanh nghiệp nào trở thành "tập đoàn" nếu nó tự phát triển một cách tự nhiên trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, còn nếu lại phân loại về mặt pháp lý các nhóm công ty thành loại thường và loại đặc biệt thì chỉ tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh mà thôi.

Theo Lao động

    Tin mới nhất

    11:10 PM

    Ông Trump: Cần tìm cách hợp tác với Nga

    TTO - Cuộc họp thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai cường quốc của thế giới có vẻ đã đạt được những kết quả đáng khích lệ.

    10:42 PM

    Mời bạn đọc tiếp tục theo dõi nhật báo Tuổi Trẻ, Tuổi Trẻ Cuối tuần, Tuổi Trẻ Cười

    TTO - Báo Tuổi Trẻ chân thành cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm chọn đọc và đặt mua báo Tuổi Trẻ trong thời gian qua.

    10:38 PM

    Kế hoạch mới của Mỹ trong việc chặn thiên thạch lao vào Trái đất

    TTO - Người Mỹ vừa đưa ra 5 khẩu hiệu hành động sau đây để "vây ráp" một tiểu hành tinh mọi kích cỡ, đó là phát hiện, dự báo, làm lệch hướng, hợp tác và luyện tập hành động.

    09:36 PM

    Cải chính

    TTO - Báo Tuổi Trẻ xin cải chính thông tin sai sự thật trong bài viết "Chủ tịch nước đồng ý cần ban hành Luật biểu tình".

    09:32 PM

    Bộ Công an phá hai đường dây ma túy 'khủng' xuyên biên giới

    TTO - Hai đường dây mua bán trái phép chất ma túy và sản xuất trái phép chất ma túy quy mô lớn đã bị các lực lượng Bộ Công an triệt phá.

    09:32 PM

    Báo Tuổi Trẻ Online tạm biệt bạn đọc trong 3 tháng

    TTO - Thực hiện quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Cục Báo chí, Bộ Thông tin và truyền thông, báo Tuổi Trẻ Online (tuoitre.vn) sẽ tạm dừng hoạt động trong 3 tháng, kể từ hôm nay 16-7.

    08:46 PM

    Bí mật của các thiền sư Nhật Bản: Tự ướp xác chính họ

    TTO - Nhiều năm về trước, giới khoa học hết sức kinh ngạc khi lần đầu tiên nhìn thấy xác ướp của các nhà sư Nhật Bản. Họ không hề giống chút nào với các xác ướp vua chúa được tìm thấy ở Ai Cập. Bí mật nằm ở đâu?

    08:34 PM

    16-7: Bức ảnh Tổng thống Croatia lau nước mắt cho Modric gây xúc động mạnh

    TTO - Sao trong nước và quốc tế vui mừng vì Pháp thắng; Hoàng tử Hy Lạp 19 tuổi gây sốt mạng xã hội; Bức ảnh Tổng thống Croatia lau nước mắt cho Modric là khoảnh khắc đẹp nhất WC; phim Quỳnh Búp bê bất ngờ ra trailer tập 7 là những tin hot hôm nay.

    08:21 PM

    Giám đốc công an đi Đức học tập làm hạ tầng biển

    TTO - Tối 16-7, ông Nguyễn Ngọc Chỉnh - giám đốc Sở Nội vụ Bình Thuận - xác nhận địa phương vừa cấp quyết định cho 10 cán bộ, công chức qua Đức đi “tham quan, tiếp cận công nghệ 4.0 về xây dựng hạ tầng khu dân cư ven biển”.

    07:58 PM

    Nổ bình điện ở Củ Chi, hai người bị thương

    TTO - Chiều 16-7, một bình điện ở huyện Củ Chi (TP.HCM) phát nổ và bốc cháy khiến hai thợ điện bị thương.

    07:57 PM

    Robot trồng cây có thể tự di chuyển về phía ánh sáng

    TTO - Nhà nghiên cứu robot Sun Tianqi (Trung Quốc) đã chế tạo ra một loại robot 6 chân tích hợp trồng cây trên đỉnh có thể tự di chuyển về phía ánh sáng.

    07:36 PM

    Tàu khách SE5 đứt đôi khi đang chạy ở Thanh Hóa

    TTO - Nguồn tin của Tuổi Trẻ Online cho biết lúc 13h45 chiều 16-7, đoàn tàu khách SE5 trong quá trình chạy hướng Hà Nội - Sài Gòn, khi đến khu vực giữa hai ga Thị Long và Văn Trai (tỉnh Thanh Hóa) đã đứt toa.